ادموند هالی Edmond Halley

ادموند هالی (۱۶۵۶ تا ۱۷۴۲) در لندن زاده شد. او در جوانی به جزیرهٔ سنت هلنا رفت و ستاره‌های آسمان جنوب را فهرست کرد. فهرست او نخستین فهرست تلسکوپی از ستارگان جنوبی بود و بیش از ۳۰۰ ستاره داشت. این کار شهرتی زودهنگام برایش آورد و در بیست‌ودو سالگی عضو انجمن سلطنتی شد.

هالی و دنباله‌دار هالی

هالی گزارش‌های دنباله‌دارهای تاریخی را بررسی کرد و دید که دنباله‌دارهای سال‌های ۱۵۳۱، ۱۶۰۷ و ۱۶۸۲ مدار یکسانی دارند. او نتیجه گرفت که همگی یک دنباله‌دارند که هر حدود ۷۶ سال برمی‌گردد و بازگشت آن را برای ۱۷۵۸ پیش‌بینی کرد. هالی در ۱۷۴۲ درگذشت و پیش‌بینی او در پایان سال ۱۷۵۸ درست درآمد؛ از آن پس آن را دنباله‌دار هالی نامیدند. این نخستین باری بود که بازگشت یک دنباله‌دار پیش‌بینی می‌شد و نشان داد قانون گرانش در فراتر از سیاره‌ها هم کار می‌کند.

هالی و نیوتن

هالی در ۱۶۸۴ با آیزاک نیوتن دربارهٔ مدار سیاره‌ها گفت‌وگو کرد و او را به نوشتن آن ترغیب کرد. هالی نسخهٔ نخست «اصول ریاضی فلسفهٔ طبیعی» را ویراستاری کرد و هزینهٔ چاپ آن را در ۱۶۸۷ از جیب خود پرداخت. بدون این کمک ممکن بود شاهکار نیوتن هرگز منتشر نشود.

دیگر دستاوردها

هالی در ۱۷۱۸ نشان داد ستارگان «ثابت» هم حرکت دارند؛ او این را از مقایسهٔ موقعیت شباهنگ، ارکتوروس و دبران با ثبت‌های یونانی دریافت. او روشی برای یافتن فاصلهٔ زمین تا خورشید با رصد گذر زهره پیشنهاد کرد که در سدهٔ بعد به کار رفت. هالی همچنین جدول مرگ‌ومیر را تنظیم کرد که از نخستین پایه‌های آمار حیاتی بود و از ۱۷۲۰ اخترشناس سلطنتی بود.

پرسش‌های رایج

### ادموند هالی که بود؟
ادموند هالی اخترشناس انگلیسی بود که از ۱۶۵۶ تا ۱۷۴۲ زندگی کرد. مشهورترین کار او پیش‌بینی بازگشت یک دنباله‌دار است.

### چرا دنباله‌دار هالی به نام او شد؟
هالی نشان داد دنباله‌دارهایی که در ۱۵۳۱، ۱۶۰۷ و ۱۶۸۲ دیده شدند همان جرم‌اند و بازگشت بعدی را پیش‌بینی کرد. پس از درستی پیش‌بینی، آن را به نام او نامیدند.

### هالی چه کمکی به نیوتن کرد؟
هالی نیوتن را به نوشتن اصول ترغیب کرد و هزینهٔ چاپ آن را در ۱۶۸۷ پرداخت. بدون او ممکن بود این کتاب منتشر نشود.

### آیا هالی دنباله‌دار را دید؟
نه. هالی در ۱۷۴۲ درگذشت و دنباله‌دار در پایان ۱۷۵۸ برگشت. او فقط دنباله‌دار ۱۶۸۲ را دیده بود.