دنباله‌دار هالی Halley's Comet

دنباله‌دار هالی (1P/Halley) تنها دنباله‌دار کوتاه‌دورهٔ پرنوری است که معمولاً با چشم غیرمسلح دیده می‌شود. دورهٔ آن میان ۷۴ تا ۷۹ سال تغییر می‌کند و میانگینش حدود ۷۶ سال است، پس بیشتر مردم یک‌بار در عمر فرصت دیدنش را دارند. گزارش ظهور آن در تاریخ‌های کهن، از چین و بابل، ثبت شده است.

چرا نام آن هالی است؟

ادموند هالی در ۱۷۰۵ نشان داد دنباله‌دارهایی که در ۱۵۳۱، ۱۶۰۷ و ۱۶۸۲ دیده شده‌اند یک جرم‌اند و پیش‌بینی کرد در ۱۷۵۸ بازمی‌گردد. با قانون گرانش نیوتن این محاسبه ممکن شد. دنباله‌دار در پایان ۱۷۵۸ دیده شد، و این نخستین باری بود که بازگشت یک دنباله‌دار پیش‌بینی می‌شد، هرچند هالی دیگر زنده نبود.

ویژگی‌های هالی

هستهٔ آن شکلی کشیده و سیب‌زمینی‌مانند دارد، حدود ۱۵ کیلومتر طول و ۸ کیلومتر پهنا. مدارش وارونه و بیضوی است و آن را در جهت خلاف سیارات می‌گرداند. در ۱۹۸۶ چند فضاپیما، از جمله جیوتو (آژانس فضایی اروپا)، وگا ۱ و ۲ (شوروی) و دو فضاپیمای ژاپنی (سوئیسی و ساکیگاکه) از آن بازدید کردند و برای نخستین بار هستهٔ یک دنباله‌دار را از نزدیک دیدند. ظهور ۱۹۸۶ از زمین دید چندان خوبی نداشت.

هالی و بارش‌های شهابی

غبار بر جا مانده از هالی دو بارش شهابی ایجاد می‌کند: اتا دلوی در اردیبهشت و جباری در مهر و آبان. زمین هر سال دو بار از میان این مسیر غبار می‌گذرد.

پرسش‌های رایج

### دنباله‌دار هالی کی بازمی‌گردد؟
دنباله‌دار هالی در میانهٔ سال ۲۰۶۱ دوباره به نزدیکی خورشید می‌رسد.

### دنباله‌دار هالی هر چند سال یک بار دیده می‌شود؟
دنباله‌دار هالی تقریباً هر ۷۶ سال یک‌بار دیده می‌شود.

### چرا آن را هالی نامیده‌اند؟
چون ادموند هالی نشان داد دنباله‌دارهای دیده‌شده در سال‌های مختلف یک جرم‌اند و بازگشت آن را پیش‌بینی کرد.

### کدام بارش‌های شهابی از هالی‌اند؟
بارش اتا دلوی در اردیبهشت و بارش جباری در آبان از ذرات برجای‌مانده از دنباله‌دار هالی‌اند.