دانشنامهفضاپیما و تلسکوپ
چشمی تلسکوپ Eyepiece
چشمی تلسکوپ عدسی یا مجموعهای از عدسیهاست که تصویر ساختهشده توسط شیئی تلسکوپ را برای چشم بزرگ میکند؛ بزرگنمایی از تقسیم فاصلهٔ کانونی تلسکوپ بر فاصلهٔ کانونی چشمی بهدست میآید.
نامهای دیگر: عدسی چشمی
چشمی بخشی از تلسکوپ است که ناظر به آن نگاه میکند. شیئی (عدسی یا آینهٔ اصلی) تصویری از جرم میسازد و چشمی مانند ذرهبینی همان تصویر را بزرگ میکند. تعویض چشمیها بزرگنمایی و میدان دید را تغییر میدهد، بیآنکه تلسکوپ عوض شود.
## بزرگنمایی با چشمی چگونه حساب میشود؟
بزرگنمایی برابر است با فاصلهٔ کانونی تلسکوپ تقسیم بر فاصلهٔ کانونی چشمی. مثلاً تلسکوپی با کانون ۱۰۰۰ میلیمتر و چشمی ۲۵ میلیمتری، ۴۰ برابر بزرگ میکند. چشمی کوتاهتر بزرگنمایی بیشتر میدهد. بیشترین بزرگنمایی مفید حدود دو برابر دهانهٔ تلسکوپ به میلیمتر است؛ بیشتر از آن تصویر فقط بزرگ و محو میشود. جزئیات بیشتر در بزرگنمایی تلسکوپ آمده است.
## ویژگیهای مهم یک چشمی
- فاصلهٔ کانونی: معمولاً ۴ تا ۴۰ میلیمتر
- میدان دید ظاهری: زاویهای که ناظر در چشمی میبیند؛ حدود ۵۰ درجه برای چشمیهای معمولی و ۶۸ تا ۸۲ درجه یا بیشتر برای چشمیهای فراگسترده
- فاصلهٔ چشم (Eye relief): فاصلهٔ چشم تا عدسی؛ برای عینکیها مهم است
- قطر بشکه: ۱٫۲۵ اینچ (رایج) یا ۲ اینچ
- انواع: پلاسل، کلنر، ارتواسکوپیک، فراگسترده
برای کاهش خطا و کنتراست بیشتر، چشمی با کیفیت از چند عدسی با پوشش ضدبازتاب ساخته میشود. لنز بارلو هم بزرگنمایی هر چشمی را چند برابر میکند.
## چه چشمیای بخریم؟
برای شروع سه چشمی کافی است: یکی بلند (۲۵ تا ۳۰ میلیمتر) برای نمای وسیع و یافتن اجرام، یکی متوسط (حدود ۱۵ تا ۱۰) و یکی کوتاه (حدود ۶ تا ۸) برای ماه و سیارهها. بیشتر تلسکوپها در انواع تلسکوپ با دو چشمی عرضه میشوند. آشفتگی جو بزرگنماییهای زیاد را محدود میکند.
## پرسشهای رایج
### چشمی تلسکوپ چیست؟
چشمی عدسی نزدیک چشم است که تصویر تلسکوپ را بزرگ میکند و با تعویض آن بزرگنمایی عوض میشود.
### بزرگنمایی چشمی چگونه حساب میشود؟
فاصلهٔ کانونی تلسکوپ را بر فاصلهٔ کانونی چشمی تقسیم کنید.
### چشمی ۱۰ میلیمتری چه بزرگنمایی میدهد؟
چشمی ۱۰ میلیمتری روی تلسکوپی با فاصلهٔ کانونی ۱۰۰۰ میلیمتر، ۱۰۰ برابر بزرگ میکند.
### آیا بزرگنمایی بیشتر همیشه بهتر است؟
نه. بیش از حدود دو برابر دهانه (به میلیمتر) تصویر محو میشود و جو هم تصویر را لرزان میکند.