عدسی Lens

عدسی با شکست نور در دو سطح خود کار می‌کند. عدسی همگرا (محدب) در وسط ضخیم‌تر است و پرتوهای موازی را در نقطه‌ای به نام کانون جمع می‌کند. عدسی واگرا (مقعر) در وسط نازک‌تر است و پرتوها را از هم دور می‌کند، گویی از نقطه‌ای پشت عدسی پخش می‌شوند.

عدسی چگونه تصویر می‌سازد؟

فاصلهٔ کانونی f مهم‌ترین ویژگی عدسی است. رابطهٔ عدسی نازک فاصلهٔ جسم و تصویر را به هم می‌دهد:

عدسی همگرا بسته به فاصلهٔ جسم می‌تواند تصویر حقیقی و وارونه (مانند پرده‌نگار و دوربین) یا تصویر مجازی و بزرگ‌شده (مانند ذره‌بین) بسازد. عدسی واگرا همیشه تصویر مجازی، مستقیم و کوچک‌تر می‌دهد. توان عدسی را معکوس فاصلهٔ کانونی بر حسب متر می‌گیرند و با دیوپتر می‌سنجند.

عدسی در عینک چه می‌کند؟

نزدیک‌بینی با عدسی واگرا و دوربینی با عدسی همگرا اصلاح می‌شود. چشم انسان هم خود یک عدسی زنده دارد که با تغییر انحنا روی فاصله‌های مختلف تنظیم می‌شود.

عدسی در ستاره‌شناسی

تلسکوپ شکستی با عدسی شیئی نور ستاره را جمع می‌کند و چشمی تصویر را بزرگ می‌کند. گالیله با تلسکوپ عدسی‌دار خود در ۱۶۱۰ قمرهای مشتری را دید. نیوتن چون عدسی‌های آن زمان رنگ‌پراکنی داشتند (پاشندگی) تلسکوپ بازتابی ساخت. افزون بر آن عدسی گرانشی نوعی عدسی طبیعی است که در آن گرانش جرم زیاد نور را خم می‌کند.

پرسش‌های رایج

### عدسی چیست؟
عدسی قطعه‌ای شفاف با سطح خمیده است که با شکست نور تصویر می‌سازد. دو نوع اصلی همگرا و واگرا دارد.

### فرق عدسی محدب و مقعر چیست؟
عدسی محدب (همگرا) نور را جمع می‌کند و در ذره‌بین و دوربین به کار می‌رود. عدسی مقعر (واگرا) نور را پخش می‌کند و برای اصلاح نزدیک‌بینی استفاده می‌شود.

### فاصلهٔ کانونی چیست؟
فاصلهٔ کانونی فاصلهٔ مرکز عدسی تا نقطه‌ای است که پرتوهای موازی ورودی در آن جمع می‌شوند. هرچه کمتر باشد، عدسی قوی‌تر است.

### ذره‌بین چگونه چیزها را بزرگ می‌کند؟
ذره‌بین عدسی همگراست. وقتی جسم از فاصلهٔ کانونی نزدیک‌تر قرار گیرد، تصویری مجازی، مستقیم و بزرگ‌تر می‌دهد.