پادتاب Gegenschein

پادتاب (Gegenschein، از آلمانی به معنای «نور مقابل») درخشش بسیار ضعیفی است که در نقطهٔ مقابل خورشید در آسمان شب دیده می‌شود. شکل آن بیضی کم‌رنگی به قطر حدود ۱۰ درجه است و فقط در شب‌های کاملاً تاریک و بی‌ماه پیدا می‌شود.

پادتاب چگونه پدید می‌آید؟

علت پادتاب نور خورشید است که از ذرات غبار میان‌سیاره‌ای، یعنی دانه‌های ریزی با اندازهٔ میکرومتر، بازمی‌تابد. این غبار از برخورد سیارک‌ها و تبخیر دنباله‌دارها پدید آمده و بیشتر در صفحهٔ منظومهٔ شمسی پراکنده است. ذرات در نقطهٔ مقابل خورشید، آن‌طرف زمین، نور را تقریباً به سمت خودمان برمی‌گردانند و این بازتاب برگشتی از آن‌ها روشن‌تر از حالت عادی است. پادتاب از غبار کیهانی منظومهٔ شمسی ناشی می‌شود، نه از چیزی نزدیک زمین یا در جو.

چه ارتباطی با صبح کاذب دارد؟

پادتاب و صبح کاذب هر دو بخشی از «نور دایرةالبروجی» هستند: همین غبار بین‌سیاره‌ای که نوری مخروطی‌شکل در سمت خورشید پدید می‌آورد. صبح کاذب را کمی پیش از سپیده‌دم یا پس از غروب در افق می‌بینیم، اما پادتاب در نقطهٔ مقابل خورشید و بر امتداد دایرةالبروج است. گاهی دو نور را با نوار کم‌رنگی به هم وصل می‌بینند.

چگونه پادتاب را ببینیم؟

پادتاب ضعیف‌تر از راه شیری است و دیدنش آسان نیست. این شرایط لازم است:

• آسمانی بسیار تاریک و دور از آلودگی نوری، حدود کلاس ۱ تا ۳ در مقیاس بورتل
• نبودن ماه در آسمان
• حدود نیمه‌شب محلی، وقتی نقطهٔ مقابل خورشید در بالاترین جای خود است
• شبی که دایرةالبروج در نقطهٔ مقابل خورشید نسبتاً بالا از افق باشد
• چشم عادت‌کرده به تاریکی و گاهی نگاه با گوشهٔ چشم

پرسش‌های رایج

### پادتاب چیست؟
پادتاب لکهٔ بسیار کم‌نوری در آسمان شب، دقیقاً در جهت مخالف خورشید است که از بازتاب نور خورشید به‌وسیلهٔ غبار میان‌سیاره‌ای پدید می‌آید.

### پادتاب را کجا و کی ببینیم؟
پادتاب را باید در شبی بی‌ماه و کاملاً تاریک، دور از آلودگی نوری و نزدیک نیمه‌شب محلی، روی خط دایرةالبروج جست.

### پادتاب با راه شیری فرق دارد؟
بله. پادتاب از بازتاب نور خورشید در غبار منظومهٔ شمسی می‌آید و بر امتداد دایرةالبروج است، اما راه شیری نور ستاره‌های کهکشان ماست.

### آیا پادتاب با چشم دیده می‌شود؟
بله، پادتاب را می‌توان با چشم غیرمسلح دید، اما فقط در آسمان بسیار تاریک و در شرایط خوب؛ در شهرها اصلاً دیده نمی‌شود.