دانشنامهمفهوم
آب در ماه Lunar water
آب در ماه به شکل یخ در گودال‌های همیشه تاریک قطبی و مقدار اندکی آب و هیدروکسیل در خاک سطح ماه یافت می‌شود؛ کشفی که ماه را از سنگ خشک به منبعی برای کاوش آینده بدل کرد.
تا دههٔ ۱۹۹۰ نمونه‌های آپولو ماه را تقریباً بی‌آب نشان می‌دادند، اما بررسی‌های بعدی تصویر را عوض کرد. امروز می‌دانیم ماه در جاهایی یخ آب دارد و در خاک سطحش نیز ردی از مولکول‌های آب یا هیدروکسیل هست. همین موضوع آب را به یکی از اهداف اصلی برنامه فضایی آرتمیس تبدیل کرده است.
آب در ماه از کجا آمده است؟
منشأ آب هنوز قطعی نیست. چند سازوکار پیشنهاد شده است: برخورد دنباله‌دارها و سیارک‌ها، آزاد شدن آب از درون ماه در فوران‌های آتشفشانی کهن، و واکنش یون‌های هیدروژن باد خورشیدی با اکسیژن موجود در سنگ‌های سطح. به احتمال زیاد چند سازوکار با هم دخیل بوده‌اند.
کجا یخ آب پیدا شده است؟
دهانههای نزدیک قطب‌ها، به دلیل کجی بسیار کم محور ماه، گاهی میلیاردها سال بی‌نور خورشید مانده‌اند و دمایشان از ۱۰۰− درجهٔ سانتی‌گراد هم پایین‌تر است. یخ در این «تله‌های سرد» پایدار می‌ماند.
- در سال ۲۰۰۹ برخورد کاوشگر الکراس (LCROSS) ناسا با دهانهٔ کابئوس، ابری شامل بخار آب و یخ پدید آورد.
- ابزار M3 در مأموریت چاندرایان-۱ هند در همان سال نشانه‌های آب و هیدروکسیل را در سطح یافت.
- در سال ۲۰۲۰ رصدخانهٔ پرنده‌ای سوفیا (SOFIA) آب مولکولی را در بخش آفتاب‌گیر دهانهٔ کلاویوس تأیید کرد.
- نمونه‌های مأموریت چانگ‌ای ۵ چین نیز مقدار اندکی آب نشان دادند.
آب ماه به چه کار می‌آید؟
آب را میتوان برای نوشیدن و تنفس به کار برد و با شکستن به هیدروژن و اکسیژن، سوخت موشک ساخت. بنابراین پایگاه‌های ماهی با آب محلی هزینهٔ حمل از زمین را کم می‌کنند. مأموریت‌هایی مانند چاندرایان-۳ نزدیک قطب جنوب فرود آمدند و بررسی آب یکی از دلایل علاقه به آن منطقه است. مقدار دقیق آب هنوز مبهم است و برآوردها باید با اندازه‌گیری مستقیم‌تر روشن شوند.
پرسش‌های رایج
### آیا در ماه آب وجود دارد؟
بله، آب در ماه به صورت یخ در دهانههای همیشه تاریک قطبی و به صورت مقدار بسیار اندک در خاک سطح یافت شده است، اما ماه هیچ دریا یا اقیانوس مایعی ندارد.
### آب در ماه چگونه کشف شد؟
آب در ماه با چند مأموریت و ابزار آشکار شد، از جمله الکراس و چاندرایان-۱ در سال ۲۰۰۹ و رصدخانهٔ سوفیا در سال ۲۰۲۰.
### چرا آب ماه مهم است؟
چون آب ماه میتواند آب آشامیدنی، اکسیژن و سوخت موشک فراهم کند و حضور طولانیمدت انسان در ماه را ممکنتر سازد.
### آیا میتوان آب ماه را نوشید؟
آب ماه پس از استخراج و تصفیه از ناخالصیها قابل مصرف خواهد بود، اما هنوز هیچ فناوری استخراج در مقیاس واقعی به کار نرفته است.