دانشنامهجرم آسمانی
صورت فلکی اسد Leo (constellation)
صورت فلکی اسد یکی از صورت‌های فلکی منطقةالبروج است که شکل شیری خوابیده را دارد و ستارهٔ درخشان رگولوس، «قلب شیر»، در آن می‌درخشد.
نام‌های دیگر: اسد، شیر آسمان، برج اسد
صورت فلکی اسد (Leo) از آشناترین صورت‌های فلکی آسمان بهار است. ستاره‌های اصلی‌اش الگویی شبیه داس معکوس و مثلثی در پشت آن می‌سازند که شناسایی آن را آسان می‌کند. نام فارسی‌اش «شیر» است و یکی از دوازده بخش دایرةالبروج در تقویم‌های کهن هم با همین نام شناخته میشد.
اسد در آسمان کجاست و کی دیده میشود؟
اسد روی مسیر ظاهری خورشید، یعنی دایرةالبروج، قرار دارد و از صورت‌های فلکی منطقةالبروج است. بهترین زمان دیدنش عصرهای بهار و اوایل تابستان است. خورشید حدود ۱۹ مرداد تا ۲۵ شهریور از پیش‌زمینهٔ این صورت فلکی می‌گذرد و در آن روزها خود صورت فلکی دیده نمی‌شود. برای پیدا کردنش، از دو ستارهٔ لبهٔ کاسهٔ دب اکبر خطی به سمت جنوب بکشید تا به محدودهٔ اسد برسید.
ستاره‌ها و اجرام مهم اسد
درخشانترین ستاره، رگولوس در پایین داس، حدود ۷۹ سال نوری از ما فاصله دارد و تقریباً روی دایرةالبروج می‌نشیند؛ پس ماه و سیاره‌ها گاهی از برابرش می‌گذرند. دنبلا (بتا اسد) در انتهای دم شیر است. گاما اسد (الجبهه) که از دنبلا هم کمی روشن‌تر است، ستارهٔ دوتایی زیبایی است که با تلسکوپ کوچک دو بخش زرد‌رنگ آن جدا دیده میشود.
در اسد چند کهکشان روشن هم هست؛ از جمله مجموعهٔ سه‌تایی مسیه ۶۵، مسیه ۶۶ و NGC 3628 که با تلسکوپ‌های آماتوری قابل مشاهده‌اند. بارش شهابی اسدی نیز از جهت این صورت فلکی به نظر می‌رسد و در اواخر آبان به اوج می‌رسد.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| درخشانترین ستاره | رگولوس، قدر ظاهری حدود ۱٫۴ |
| بهترین فصل دیدن | بهار (عصرها) |
| بارش شهابی وابسته | اسدی، اواخر آبان |
| نوع | صورت فلکی منطقةالبروج |
پرسش‌های رایج
### رگولوس چه رابطهای با صورت فلکی اسد دارد؟
رگولوس درخشانترین ستارهٔ صورت فلکی اسد است و در قدیم «قلب شیر» نامیده میشد. این ستاره حدود ۷۹ سال نوری از ما فاصله دارد و در انتهای پایینی شکل داس اسد جای میگیرد.
### برج اسد با صورت فلکی اسد یکی است؟
نه دقیقاً. «برج اسد» در طالعبینی بخشی ۳۰ درجهای از دایرةالبروج است که با تاریخ تولد تعریف میشود، ولی صورت فلکی اسد گروهی واقعی از ستارگان با مرز مشخص است. در طول قرنها، بهدلیل تقدیم اعتدالین، این دو از هم جدا شدهاند.
### بارش شهابی اسدی از کجا میآید؟
شهابهای اسدی از ذرات بازماندهٔ دنبالهدار تمپل–تاتل پدید میآیند که حدود هر ۳۳ سال یکبار به خورشید نزدیک میشود. چون مسیر شهابها به نظر از ناحیهٔ صورت فلکی اسد آغاز میشود، این بارش نام آن را گرفته است.
### اسد از ایران چه زمانی بهتر دیده میشود؟
بهترین زمان برای دیدن صورت فلکی اسد از ایران از اسفند تا خرداد، در ساعت‌های آغاز شب است، زمانی که شیر آسمان بلندتر از افق جنوبی ایستاده است.