بارش شهابی اسدی Leonids

بارش شهابی اسدی هر سال در نیمهٔ دوم آبان‌ماه دیده می‌شود و نام خود را از صورت فلکی «اسد» (شیر) گرفته است؛ شهاب‌ها به‌نظر می‌رسد از ناحیه‌ای در همین صورت فلکی بیرون می‌زنند. در سال‌های عادی نرخ آن حدود ۱۰ تا ۲۰ شهاب در ساعت است، اما در سال‌هایی خاص به یکی از شگفت‌انگیزترین نمایش‌های آسمانی تبدیل شده است.

شهاب‌های اسدی از سریع‌ترین‌ها هستند و با سرعتی حدود ۷۱ کیلومتر بر ثانیه به جو زمین می‌خورند. به همین دلیل بسیاری از آن‌ها روشن‌اند، ردی باریک و درخشان به جا می‌گذارند و گاهی گوی آتشین پدید می‌آورند.

منشأ بارش اسدی چیست؟

ذرات این بارش را دنباله‌دار ۵۵P/تمپل–تاتل (Tempel–Tuttle) بر جا گذاشته است. این دنباله‌دار هر حدود ۳۳ سال یک بار به درون منظومهٔ شمسی می‌آید و هر بار انبوهی از غبار و دانه‌های ریز در مسیر خود رها می‌کند. وقتی زمین از میان این رشته‌های غبار می‌گذرد، ذرات در جو می‌سوزند و شهاب پدید می‌آید. دربارهٔ ماهیت این اجرام می‌توانید به دنباله‌دار و بارش شهابی نگاه کنید.

طوفان‌های شهابی اسدی

وقتی دنباله‌دار تازه از نزدیک زمین گذشته باشد، زمین می‌تواند به رشته‌های بسیار چگال غبار برخورد کند. در سال‌های ۱۸۳۳ و ۱۹۶۶ و چند سال حوالی ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ نرخ شهاب‌ها در اوج به هزاران عدد در ساعت رسید. طوفان ۱۸۳۳ بر پژوهش دربارهٔ منشأ شهاب‌ها اثری عمیق گذاشت. پس از آن شهاب‌ها دوباره به نرخ عادی برگشته‌اند. بر پایهٔ مدل‌های پژوهشگران ناسا، طوفان شهابی بعدی از این دست تا حدود سال ۲۰۹۹ انتظار نمی‌رود، هرچند چنین پیش‌بینی‌هایی قطعی نیست.

چگونه بارش اسدی را ببینیم؟

بهترین زمان تماشا ساعات پس از نیمه‌شب تا پیش از سپیده‌دم است، چون در آن ساعات صورت فلکی اسد بالاتر می‌آید. جایی تاریک و دور از آلودگی نوری انتخاب کنید، به پشت بخوابید و کل آسمان را بنگرید؛ لازم نیست به نقطهٔ خاصی خیره شوید. ماه کامل یا نزدیک به آن شهاب‌های کم‌نور را می‌پوشاند، پس سال‌هایی که ماه در آسمان نیست شرایط بهتری دارند.

پرسش‌های رایج

### بارش شهابی اسدی چه زمانی است؟
بارش شهابی اسدی هر سال از اواسط تا اواخر نوامبر فعال است و حدود ۱۷ و ۱۸ نوامبر، یعنی نیمهٔ دوم آبان‌ماه، به اوج می‌رسد.

### چرا بارش اسدی گاهی طوفان می‌شود؟
بارش شهابی اسدی هر حدود ۳۳ سال، همزمان با گذر دنباله‌دار تمپل–تاتل از نزدیک زمین، با رشته‌های بسیار چگال غبار روبه‌رو می‌شود و در آن سال‌ها نرخ شهاب‌ها بسیار بالا می‌رود.

### برای دیدن بارش اسدی تلسکوپ لازم است؟
نه. بارش شهابی اسدی را بهتر است با چشم غیرمسلح و از زیر آسمان تاریک دید، چون شهاب‌ها در سراسر آسمان پخش می‌شوند و تلسکوپ میدان دید بسیار کوچکی دارد.

### بارش اسدی چه ربطی به صورت فلکی اسد دارد؟
شهاب‌های بارش اسدی همه از نقطه‌ای در صورت فلکی اسد بیرون می‌زنند که «کانون» بارش نامیده می‌شود، و نام بارش از همین صورت فلکی آمده است.