دانشنامهفضاپیما و تلسکوپ
عکاسی از راه شیری Milky Way photography
عکاسی از راه شیری یعنی ثبت نوار کمنور و پرستارهٔ کهکشان ما در آسمان شب، که به آسمان تاریک، دوربین با لنز واید و نوردهی چندین ثانیه‌ای نیاز دارد.
نام‌های دیگر: عکس راه شیری
راه شیری نوار روشن و مه‌آلودی است که در شب‌های تاریک و بی‌ماه از آسمان می‌گذرد و در واقع نمای ما از درون کهکشان راه شیری است. چشم انسان فقط بخش کمی از رنگ و جزئیات آن را میبیند، اما دوربین با نوردهی طولانی می‌تواند ابرها و رنگ‌ها را آشکار کند.
چه چیزی برای عکاسی از راه شیری لازم است؟
سه عامل از همه مهم‌تر است: آسمان تاریک، لنز نورگیر و پایه‌ای محکم. تجهیزات رایج این‌هاست:
- دوربین دیجیتال با امکان تنظیم دستی (ترجیحاً با حسگر بزرگ)
- لنز واید با دیافراگم باز، مثلاً f/2.8 یا بازتر
- سه‌پایهٔ پایدار و کنترل از راه دور یا تایمر
- باتری یدک و چراغ قرمز
بدون ردیاب نجومی هم میتوان عکس خوبی گرفت، اما با ردیاب (روی پایهٔ استوایی) نوردهی‌های طولانی‌تر ممکن می‌شود.
بهترین زمان و مکان
بهترین زمان ماه نو است و آسمان باید دور از آلودگی نوری باشد. مرکز کهکشان در نیمکرهٔ شمالی از اواخر زمستان (پیش از سپیده‌دم) تا اوایل پاییز در آسمان است و بهترین فصل آن تابستان است و پرنورترین بخش آن در صورت فلکی کمان و عقرب دیده می‌شود. مقیاس بورتل به انتخاب مکان کمک میکند: در آسمان‌های تاریک، نوار کهکشان با چشم هم چشمگیر است.
تنظیمات پایهٔ دوربین
برای شروع میتوان از این مقادیر استفاده کرد:
| تنظیم | مقدار پیشنهادی |
|---|---|
| دیافراگم | کاملاً باز (f/2.8 یا بازتر) |
| ISO | ۱۶۰۰ تا ۶۴۰۰ |
| نوردهی | حدود ۱۰ تا ۲۰ ثانیه |
| فوکوس | دستی روی ستارهٔ روشن |
«قاعدهٔ ۵۰۰» می‌گوید عدد ۵۰۰ را بر فاصلهٔ کانونی معادل تقسیم کنید تا بیشینهٔ ثانیهٔ نوردهی بدون ردپای ستارهها به دست آید. اگر نوردهی بیشتر شود، ستارهها به‌شکل خط درمی‌آیند (مثل ردپای ستارگان).
پردازش
برای کم‌کردن نویز معمولاً چند عکس را با روی‌هم‌گذاری تصاویر ترکیب می‌کنند. سپس کنتراست و رنگ در نرم‌افزار تنظیم می‌شود.
پرسش‌های رایج
### بهترین زمان برای عکاسی از راه شیری چه موقع است؟
شبی که ماه نباشد، آسمان صاف باشد و مرکز کهکشان بالای افق قرار بگیرد. در ایران مرکز راه شیری از اواخر زمستان پیش از سپیده‌دم پدیدار می‌شود و بهترین فصل برای عکاسی از آن از اواخر بهار تا اوایل پاییز است.
### برای عکس راه شیری چه لنزی بهتر است؟
لنز واید با دیافراگم باز (f/2.8 یا بازتر) بهترین انتخاب است، چون هم میدان دید وسیع دارد و هم نور زیاد جمع میکند.
### میتوان با گوشی هم راه شیری را عکس گرفت؟
بله، گوشیهای جدید حالت نجومی دارند و در آسمان تاریک و با سهپایه نتیجهٔ قابلقبولی میدهند، هرچند به کیفیت دوربین حرفهای نمیرسند.
### چرا راه شیری در عکس از چشم رنگیتر است؟
چشم در تاریکی رنگ را ضعیف میبیند، اما دوربین با نوردهی طولانی نور کمنور را جمع میکند و رنگهای غبار و ستارهها را آشکار میسازد.