صورت فلکی حواء Ophiuchus

صورت فلکی حواء (Ophiuchus) مردی را نشان می‌دهد که ماری بزرگ را در دست دارد؛ مار خودش به‌صورت صورت فلکی مستقل (مار، Serpens) در دو نیمه، سر و دم، در دو سوی او کشیده شده است. در فارسی و عربی نام آن «حواء» یا «ماربردار» است و در یونان آن را به اسکولاپیوس، خدای پزشکی، نسبت می‌دادند.

برج سیزدهم یعنی چه؟

دایرةالبروج، مسیر ظاهری خورشید در آسمان، از میان ۱۳ صورت فلکی می‌گذرد و نه ۱۲ صورت. یکی از آن‌ها حواء است. خورشید حدود ۸ آذر تا ۲۶ آذر در این صورت فلکی است. اما در طالع‌بینی، سال به ۱۲ بخش مساوی ۳۰ درجه‌ای تقسیم شده و هر بخش نامی از یکی از صورت‌های فلکی دارد، پس حواء جایی ندارد. این یکی از نشانه‌های تفاوت نجوم و طالع‌بینی است؛ نام‌های «برج» بر تقسیم‌های برابر ریاضی بنا شده‌اند و ربطی به مرز واقعی صورت‌های فلکی ندارند. مرزهای رسمی را اتحادیهٔ بین‌المللی ستاره‌شناسی در ۱۹۳۰ مشخص کرد و حواء را در آن‌ها گنجاند.

ستاره‌ها و اجرام حواء

درخشان‌ترین ستاره، راس‌الحواء (آلفا حواء)، حدود ۴۹ سال نوری دورتر است و قدر ظاهری آن حدود ۲ است. ستارهٔ بارنارد، نزدیک‌ترین ستاره پس از منظومهٔ آلفا قنطورس، یعنی حدود ۶ سال نوری از ما، در حواء است؛ ستاره‌ای کم‌نور و سرخ‌رنگ با سرعت زیاد جابه‌جایی در آسمان. در سال ۱۶۰۴ ابرنواختری در این صورت فلکی دیده شد که به «ابرنواختر کپلر» معروف است؛ یوهانس کپلر آن را با دقت رصد کرد و تا امروز آخرین ابرنواختر شناخته‌شده در کهکشان خودمان است که با چشم دیده شده. ابر مولکولی رو اوفیوکوس هم جایگاه تشکیل ستاره‌های جوان است.

پرسش‌های رایج

### آیا حواء واقعاً برج سیزدهم است؟
خورشید واقعاً حدود هجده روز از میان صورت فلکی حواء می‌گذرد. ولی «برج» در طالع‌بینی تقسیم‌بندی ریاضی است و بر صورت‌های فلکی منطبق نیست، پس حواء در آن نیامده است.

### ستارهٔ بارنارد در کدام صورت فلکی است؟
ستارهٔ بارنارد در صورت فلکی حواء است و حدود ۶ سال نوری از ما فاصله دارد، ولی چون کم‌نور است، با چشم دیده نمی‌شود.

### حواء از ایران دیده می‌شود؟
بله. حواء از اواخر بهار تا میانهٔ پاییز در جنوب آسمان ایران دیده می‌شود و بهترین زمانش تیر و مرداد است.

### ابرنواختر کپلر کی دیده شد؟
ابرنواختر کپلر در مهر ۱۶۰۴ میلادی دیده شد و از درخشان‌ترین اجرام آسمان شد. هنوز آخرین ابرنواختر کهکشان ما است که با چشم دیده شد.