دانشنامهجرم آسمانی
صورت فلکی فرس اعظم Pegasus (constellation)
صورت فلکی فرس اعظم، «اسب بالدار»، در آسمان پاییز با چهارضلعی بزرگش شناخته میشود و نخستین سیارهٔ فراخورشیدی دور ستارهای شبیه خورشید، ۵۱ فرس اعظم b، در آن یافته شد.
نام‌های دیگر: فرس اعظم، اسب بالدار
صورت فلکی فرس اعظم (Pegasus) در آسمان پاییز با «چهارضلعی بزرگ» شناخته میشود. این الگو را سه ستارهٔ خود آن و ستارهٔ آلفا آندرومدا (سرّة‌المرأة) می‌سازند و ناحیه‌ای از آسمان است که ستارهٔ پرنور کمی دارد و به‌همین دلیل به‌سادگی شناخته میشود. نام فارسی‌اش به معنی «اسب بزرگ» است و در اسطورههای یونانی، اسب بالداری است که از خون مدوسا، پس از کشته شدن به دست پرسئوس، زاده شد.
چهارضلعی بزرگ چگونه راهنمای رصد است؟
چهارضلعی بزرگ در شبهای پاییز بالای سر پدیدار میشود. میتوان از آن برای یافتن آندرومدا و کهکشان آندرومدا استفاده کرد: از گوشهٔ شمال‌شرقی چهارضلعی، به‌سوی شرق به زنجیرهٔ ستارگان آندرومدا برسید و از آنجا کهکشان را بیابید. ستاره‌های چهارضلعی در آسمان شهری هم دیده می‌شوند، در حالی که ستاره‌های کم‌نور میانشان نه.
چرا فرس اعظم در تاریخ نجوم مهم است؟
در سال ۱۹۹۵، ستاره‌شناسان سوئیسی میشل مایور و دیدیه کلوز ۵۱ فرس اعظم b را در این صورت فلکی کشف کردند؛ نخستین سیارهٔ فراخورشیدی پیرامون ستارهای شبیه خورشید. این سیاره یک مشتری داغ است و این کشف در سال ۲۰۱۹ جایزهٔ نوبل فیزیک را برای کاشفانش به ارمغان آورد. در فرس اعظم سیارهٔ HD 209458 b هم هست که نخستین سیارهٔ گذرکننده از برابر ستارهٔ خود بود. پنج‌قلوی استفان و خوشهٔ کروی مسیه ۱۵ هم در این صورت فلکی‌اند.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| درخشان‌ترین ستاره | اینیف (اپسیلون فرس اعظم)، قدر ظاهری حدود ۲٫۴ |
| الگوی اصلی | چهارضلعی بزرگ |
| کشف مهم | ۵۱ فرس اعظم b (۱۹۹۵) |
| بهترین فصل دیدن | پاییز |
پرسش‌های رایج
### فرس اعظم را کی میتوان دید؟
فرس اعظم از اواخر تابستان تا آغاز زمستان در شبهای ایران دیده میشود و اوج آن در مهر و آبان در بالای سر است.
### چهارضلعی بزرگ شامل کدام ستاره‌هاست؟
چهار گوشهٔ این چهارضلعی را سه ستارهٔ فرس اعظم، یعنی آلفا (مرکب)، بتا و گاما، و ستارهٔ آلفا آندرومدا (سرّة‌المرأة) می‌سازند. این ستارهٔ آخر رسماً به صورت فلکی آندرومدا تعلق دارد.
### ۵۱ فرس اعظم b چه بود؟
۵۱ فرس اعظم b نخستین سیارهٔ فراخورشیدی بود که پیرامون ستارهای مشابه خورشید یافته شد. جرمش حدود نیمی از مشتری است و به ستارهٔ خود بسیار نزدیک میگردد.
### فرس اعظم چه ربطی به اسطوره دارد؟
در اسطورههای یونانی، پگاسوس اسبی بالدار است که از خون مدوسا زاده شد و بعدها به آسمان رفت.