دانشنامهجرم آسمانی
صورت فلکی دلو Aquarius (constellation)
صورت فلکی دلو، «آب‌ریز»، یکی از صورت‌های فلکی منطقةالبروج است و بارش شهابی اتا دلوی، سحابی مارپیچ و منظومهٔ تراپیست-۱ از اجرام آن‌اند.
نام‌های دیگر: دلو، آب‌ریز
صورت فلکی دلو (Aquarius) در پاییز، در بخشی از آسمان که قدما آن را «دریا» می‌نامیدند، دیده میشود. نقشهٔ کهن آن مردی است که از کوزه‌ای آب می‌ریزد. ستارههایش کمنورند، ولی چند جرم مهم دارد و از ناحیه‌های جالب برای رصد تلسکوپی است.
ستاره‌ها و اجرام دلو
درخشان‌ترین ستارهٔ دلو، سعدالملک (آلفا دلو) و سعدالسعود (بتا دلو) هر دو در حدود قدر ظاهری ۲٫۹ می‌درخشند. سحابی مارپیچ (NGC 7293) یکی از نزدیک‌ترین سحابی‌های سیاره‌نما به ماست و حدود ۶۵۰ سال نوری فاصله دارد. تراپیست-۱ ستارهٔ کوتولهٔ سرخ و کم‌نوری در دلو است که هفت سیارهٔ زمین‌اندازه دارد. خوشهٔ کروی مسیه ۲ هم با تلسکوپ کوچک دیدنی است.
بارش شهابی اتا دلوی
بارش شهابی اتا دلوی اواسط اردیبهشت به اوج می‌رسد و ذرات آن از دنبالهدار هالی آمده است. شهابهای این بارش به‌ویژه از نیم‌کرهٔ جنوبی و نواحی نزدیک استوا بهتر دیده می‌شوند، ولی در ایران هم پیش از سپیده‌دم میتوان چند شهاب سریع را دید.
کشف نپتون
سیارهٔ نپتون در سال ۱۸۴۶ در همین محدوده یافته شد، پس از آنکه محاسبات اوربن لووریه و جان کوچ آدامز جای احتمالی آن را از روی اختلال‌های مدار اورانوس پیش‌بینی کرده بود.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| ستارهٔ پرنور | سعدالسعود و سعدالملک، قدر ظاهری حدود ۲٫۹ |
| بارش شهابی وابسته | اتا دلوی، اواسط اردیبهشت |
| بهترین فصل دیدن | پاییز |
| نوع | صورت فلکی منطقةالبروج |
پرسش‌های رایج
### بارش اتا دلوی از کجا میآید؟
شهابهای اتا دلوی از ذرات بهجامانده از دنبالهدار هالی پدید میآیند. زمین هر سال در اواسط بهار از آن رشتهٔ ذرات میگذرد.
### تراپیست-۱ در کدام صورت فلکی است؟
منظومهٔ تراپیست-۱ در صورت فلکی دلو قرار دارد و حدود ۴۰ سال نوری از ما فاصله دارد. این ستاره هفت سیارهٔ هم‌اندازهٔ زمین دارد.
### دلو را از ایران کی میتوان دید؟
دلو در شبهای پاییز و اوایل زمستان در آسمان جنوبی دیده میشود. چون ستارههایش کمنورند، آسمان تاریک لازم است.
### آیا دلو همان برج دلو است؟
نه. برج دلو بخشی ۳۰ درجهای از دایرةالبروج در طالعبینی است، ولی دلو در نجوم یک صورت فلکی با مرزهای مشخص است. خورشید حدود ۲۷ بهمن تا ۲۰ اسفند در این صورت فلکی است.