پای شکارچی Rigel

پای شکارچی، که در ستاره‌شناسی «رِجل» (Rigel) یا بتا جباری نامیده می‌شود، درخشان‌ترین ستاره در صورت فلکی شکارچی و یکی از درخشان‌ترین‌های کل آسمان شب است. این ستاره پای چپ شکارچی را نشان می‌دهد و نامش از عبارت عربی «رِجل جوزا الیسری» (پای چپ جوزا، نام قدیمی جبار) آمده است. قدر ظاهری آن حدود ۰٫۱ است و معمولاً هفتمین ستارهٔ درخشان آسمان به شمار می‌رود.

ویژگی‌های ستاره

رجل ابرغولی آبی-سفید از رده طیفی B8 است. دمای سطح آن حدود ۱۲ هزار کلوین و جرمش حدود ۲۰ برابر خورشید برآورد می‌شود. درخشندگی آن حدود ۱۲۰ هزار برابر خورشید و شعاعش حدود ۷۵ تا ۸۰ برابر شعاع خورشید است. فاصلهٔ آن از ما حدود ۸۶۰ سال نوری است. در رده‌بندی ستارگان جزو ستاره‌های بسیار داغ و پرجرم است. رجل ستاره‌ای چندگانه است: ستارهٔ اصلی یک همدم دیدنی دارد که با تلسکوپ کوچک دیده می‌شود و خود این همدم هم دوتایی است.

چگونه رجل را در آسمان ببینیم؟

رجل در گوشهٔ جنوب غربی چهارضلعی جبار است و در طول زمستان شب‌ها به‌خوبی دیده می‌شود. تشخیص آن آسان است، چون در طرف مقابل ابط‌الجوزا (ستارهٔ سرخ‌رنگ شانهٔ جبار) قرار دارد. تفاوت رنگ این دو ستاره، آبی-سفید رجل و نارنجی-سرخ ابط‌الجوزا، آشکار است و نمونه‌ای عالی از ارتباط دما و رنگ ستاره‌هاست.

سرنوشت رجل

ستاره‌های پرجرمی مثل رجل عمر کوتاهی دارند و تنها چند میلیون سال به‌صورت ستاره می‌مانند. رجل پس از مصرف سوخت هسته‌ای تبدیل به ابرغول سرخ می‌شود و سرانجام به شکل ابرنواختر منفجر خواهد شد و احتمالاً ستاره‌ای نوترونی یا سیاه‌چاله‌ای به جا می‌گذارد. اما این رویداد در آینده‌ای دور رخ می‌دهد و نیازی به نگرانی نیست.

پرسش‌های رایج

### پای شکارچی چه ستاره‌ای است؟
پای شکارچی، یا رجل، ابرغول آبی-سفید و درخشان‌ترین ستاره در صورت فلکی جبار است که حدود ۸۶۰ سال نوری با ما فاصله دارد.

### رجل چند برابر خورشید می‌درخشد؟
رجل حدود ۱۲۰ هزار برابر خورشید درخشندگی دارد، هرچند به‌دلیل فاصله قدر ظاهری‌اش حدود ۰٫۱ است.

### رجل کجای آسمان است؟
رجل در گوشهٔ جنوب غربی صورت فلکی جبار قرار دارد و در شب‌های زمستان به‌راحتی دیده می‌شود.

### آیا رجل منفجر می‌شود؟
بله. رجل در آینده‌ای دور، بر اثر پایان سوخت هسته‌ای، به‌صورت ابرنواختر منفجر خواهد شد.