دانشنامهجرم آسمانی
شکارچی Orion
شکارچی (جبار) صورت فلکی درخشان و آشنایی نزدیک به استوای سماوی است که با سه ستارهٔ ردیف کمربندش از هر دو نیمکره دیده میشود و ستارگان پرنوری مانند ابطالجوزا و پای شکارچی را دارد.
نامهای دیگر: Orion (constellation)، شکارچی (صورت فلکی)

شکارچی که در سنت اسلامی «الجبار» هم نامیده میشود، یکی از شناختهشدهترین الگوهای آسمان شب است. چون بر استوای سماوی سوار است، از تقریباً همهٔ نقاط زمین دیده میشود. در نیمکرهٔ شمالی نشانهٔ آسمان زمستان است و از آذر تا اسفند در ساعات شب بهخوبی جلوه میکند.
شکارچی را چگونه در آسمان پیدا کنیم؟
سه ستارهٔ هماندازه و همردیف، یعنی کمربند شکارچی (Mintaka، Alnilam و Alnitak)، شاخصترین نشانهاند. چهار ستارهٔ درخشان در گوشهها بدن شکارچی را قاب میگیرند: ابطالجوزا در شانه با رنگ نارنجیـسرخ و پای شکارچی در پای سمت مقابل با رنگ آبیـسفید.
امتداد کمربند در یک سو به شباهنگ، درخشانترین ستارهٔ شب، و در سوی دیگر به دبران میرسد.
در صورت فلکی شکارچی چه چیز دیدنی است؟
زیر کمربند، «شمشیر» شکارچی آویخته است و ستارهای مهآلود در وسط آن بهراحتی با چشم یا دوربین دوچشمی دیده میشود. این ناحیه سحابی شکارچی است، خانهای از ستارهزایی فعال در فاصلهٔ حدود ۱۳۰۰ سال نوری.
شکارچی کانون بارش شهابی جباری در مهر و آبان نیز هست. بهدلیل ستارگان پرنور و سحابیها، یکی از محبوبترین مناطق عکاسی نجومی است.
تاریخچه و اسطوره
شکارچی در فرهنگهای بسیار کهن شناخته بود. در اسطورههای یونانی شکارچی غولپیکری است که عقرب او را کشت؛ به همین دلیل وقتی صورت فلکی کژدم طلوع میکند، شکارچی غروب میکند. شکارچی در فهرست ۴۸ صورت فلکی کلاسیک بطلمیوس هست و صوفی نیز آن را در صورالکواکب توصیف کرده است.
پرسشهای رایج
### صورت فلکی شکارچی کجای آسمان است؟
صورت فلکی شکارچی نزدیک استوای سماوی و در آسمان زمستان نیمکرهٔ شمالی قرار دارد. سه ستارهٔ کمربندش راه سادهای برای شناختن آن است.
### ابطالجوزا چرا سرخ است؟
ابطالجوزا ابرغول سرخی است که سطح نسبتاً سردی دارد. دمای سطح آن حدود ۳۵۰۰ کلوین است و نور نارنجیـسرخ میدهد.
### آیا سحابی شکارچی با چشم دیده میشود؟
بله. سحابی شکارچی در آسمان تاریک بهصورت لکهای کمنور زیر کمربند شکارچی دیده میشود و با دوربین دوچشمی بسیار بهتر پیداست.
### چرا شکارچی در همه جای زمین دیده میشود؟
چون صورت فلکی شکارچی روی استوای سماوی قرار دارد و بنابراین هم از نیمکرهٔ شمالی و هم از نیمکرهٔ جنوبی بالای افق میآید، هرچند جهت آن در دو نیمکره وارونه دیده میشود.
فکت علمی
دانستنیها
- ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵سحابی شکارچی؛ کارخانهٔ ستارهسحابی شکارچی نزدیکترین ناحیهٔ ستارهزایی پرجرم به زمین است و حدود ۱۲۶۷ سال نوری فاصله دارد. با چشم غیرمسلح هم دیده میشود و اخترشناسان در آن قرصهای پیشسیارهای و کوتولههای قهوهای دیدهاند.
- ۶ اسفند ۱۴۰۴تس؛ شکارچی سیارههای فراخورشیدیتلسکوپ فضایی تس (TESS) ناسا در ۱۸ آوریل ۲۰۱۸ پرتاب شد تا با روش گذر سیارههای فراخورشیدی را بیابد. تا مه ۲۰۲۶ حدود ۷٫۹ هزار سیارهٔ احتمالی شناسایی کرده که ۸۸۵ مورد تأیید شدهاند.
- ۱۱ اسفند ۱۴۰۲سحابی شکارچیسحابی شکارچی (جباری) سحابی پرنور و نزدیکی است که حدود ۱۲۷۰ سال نوری با ما فاصله دارد و حدود ۲۵ سال نوری پهنا دارد؛ نزدیکترین ناحیهٔ ستارهزایی پرجرم به زمین و مهد ستارههای تازه است.
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
دنبالهدار R3 PanSTARRS: یک دنبالهدار در صورت فلکی شکارچی (جبار)۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
دنبالهدار R3 PanSTARRS و صورت فلکی شکارچی (اوریون)۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
اوریون بر فراز قلهٔ تیده۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
آرتمیس ۲: روز ششم پرواز۲۲ فروردین ۱۴۰۵
غروب زمین۱۹ فروردین ۱۴۰۵
پرواز انجام شد! بازگشت به ماه۱۳ فروردین ۱۴۰۵
ستونهای نوری و صورت فلکی شکارچی (اورایون) در شهر موهه۳ فروردین ۱۴۰۵
اطراف پر از غبارِ صورت فلکی شکارچی و خوشه پروین۱۱ اسفند ۱۴۰۴
گهوارهی شکارچی۲۹ بهمن ۱۴۰۴
آرتمیس ۱: روز سیزدهم پرواز۱۱ بهمن ۱۴۰۴
گنجینههای صورت فلکی شکارچی (اوریون) بالای کوههای برفی۷ بهمن ۱۴۰۴
طلوع زمین از اوریون۴ بهمن ۱۴۰۴