دانشنامهمفهوم
آب در مریخ Water on Mars
آب در مریخ امروز بیشتر به شکل یخ در کلاهک‌های قطبی و زیر خاک دیده می‌شود؛ اما شواهد فراوان نشان می‌دهد مریخ در گذشته‌ای دور رودخانه، دریاچه و شاید اقیانوس داشته است.
آب مایع امروز در سطح مریخ پایدار نیست، چون فشار جو بسیار کم است و آب به سرعت می‌جوشد یا یخ می‌زند. با این همه، از دهه‌های گذشته مجموعه‌ای از مدارگردها و کاوشگرهای فرودنشین ثابت کرده‌اند که این سیاره زمانی بسیار مرطوب‌تر بوده است.
شواهد آب در گذشتهٔ مریخ
فضاپیماها شبکهٔ دره‌های رودخانه‌ای، دلتاها و حوضه‌هایی شبیه دریاچه را عکس‌برداری کرده‌اند. بزرگ‌ترین شکاف سطح، دره مارینر، از آب ایجاد نشده، اما مریخ شواهد فراوانی از فرسایش آبی دارد. سیاره در دوران «نوآشین» (حدود ۴ تا ۳٫۷ میلیارد سال پیش) گرم‌تر و دارای جو غلیظ‌تر بود.
مریخ‌نورد آپورچونیتی در دشت مریدیانی کانی هماتیت و رسوبات نمکی یافت که در حضور آب شکل می‌گیرند. مریخ‌نورد کنجکاوی در دهانهٔ گیل بستر خشک یک دریاچهٔ باستانی را بررسی کرد که شیمی آن می‌توانست پشتیبان زندگی میکروبی باشد. استقامت نیز در دهانهٔ جزیرو، دلتای یک رودخانهٔ قدیمی را کاوید.
امروز آب مریخ کجاست؟
- کلاهک‌های قطبی، که ترکیبی از یخ آب و یخ خشک (دی‌اکسید کربن) هستند.
- یخ زیرسطحی در عرض‌های میانی و بالا؛ فضاپیمای فینیکس در سال ۲۰۰۸ در نزدیک قطب شمال زیر خاک یخ را مستقیم دید.
- بخار بسیار اندک در جو و برخی شوره‌زارها.
مقدار آب زیرزمینی هنوز مورد بحث است و ادعای وجود دریاچه‌های مایع زیر یخ قطب جنوب با رادار از سوی همه پذیرفته نشده است.
چرا آب مریخ مهم است؟
آب شرط اصلی زندگی است. بنابراین پرسش از وجود زندگی کهن مریخ به تاریخ آب آن گره خورده است. بحث‌های زیست‌پذیری سیاره‌ای و زمینی‌سازی مریخ نیز بر همین داده‌ها تکیه دارند. آنچه از آب مریخ می‌دانیم، بیشتر از برنامه‌هایی مثل برنامه وایکینگ و مأموریت‌های بعدی ناسا به دست آمده است.
پرسش‌های رایج
### آیا در مریخ آب هست؟
بله، آب در مریخ به شکل یخ در قطبها و زیر سطح وجود دارد، اما آب مایع پایدار روی سطح آن دیده نمیشود.
### مریخ چگونه آب خود را از دست داد؟
بخش بزرگی از جو مریخ در طول میلیاردها سال به فضا رفت، چون سیاره میدان مغناطیسی جهانی خود را از دست داد و باد خورشیدی جو را فرسود. در نتیجه آب سطحی یخ زد یا گریخت.
### آیا در مریخ دریا یا اقیانوس بود؟
بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که نیمکرهٔ شمالی مریخ زمانی اقیانوسی داشته است، اما این فرضیه هنوز قطعی نیست.
### آیا آب مریخ میتواند برای فضانوردان استفاده شود؟
بله، یخ مریخ را میتوان ذوب و تصفیه کرد تا آب آشامیدنی و سوخت موشک فراهم شود، هرچند هنوز چنین کاری انجام نشده است.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۱۶ مرداد ۱۴۰۵آب روی مریخروی سطح مریخ تنها مقدارهای بسیار اندکی آب مایع، آن هم گذرا، پیدا می‌شود. بخش بزرگ آب مریخ یخ است و روی سطح و زیر آن قرار دارد.
- ۱۲ اسفند ۱۴۰۳آب مریخ از یخدر مریخ مقدار زیادی یخ روی سطح و زیر آن هست و استفادهٔ درجا از منابع خود مریخ میتواند جرم و هزینهٔ بار پرتابشده از زمین را کم کند.