صورتهای فلکیColumba
صورت فلکی کبوتر
کبوتر صورت فلکی کوچک و نه‌چندان پرنوری در جنوب صورت فلکی خرگوش و سگ بزرگ است. ستارهٔ اصلی آن کم‌نور اما قابل دیدن با چشم غیرمسلح است و بقیه ستاره‌ها بیشتر کم‌فروغ‌اند. این صورت در سنت قدیم بین‌النهرین و یونان جای مشخصی نداشت و از صورتهای فلکی نوساخته است. شکلش را به کبوتری با شاخهٔ زیتون در منقار تشبیه کرده‌اند. از ایران کمارتفاع، اما بدون مانع دیده میشود.
- بهترین زمان دیدن
- شبهای بهمن، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۲۷۰ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۵۴ از ۸۸
- ستاره‌های پیدا با چشم
- ۴۵ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۴۳° جنوبی تا ۲۷° جنوبی
ستاره‌ها
پرنورترین ستاره‌های کبوتر
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| Phact | α Columbae | ۲٫۶۵ |
| Wazn | β Columbae | ۳٫۱۲ |
| — | δ Columbae | ۳٫۸۵ |
| — | ε Columbae | ۳٫۸۶ |
| — | η Columbae | ۳٫۹۶ |
داستان نام
کبوتر را پتروس پلانسیوس، کشیش و نقشه‌کش هلندی، حدود سال ۱۵۹۲ میلادی ساخت. او ستاره‌های جدا مانده در جنوب سگ بزرگ را جدا کرد و آن‌ها را «کبوتر نوح» نامید؛ همان پرندهای که در روایت سامی طوفان نوح، از کشتی فرستاده شد و با شاخهٔ زیتون بازگشت و خبر پایان طوفان را آورد. این داستان در روایت‌های کتاب مقدس و سنت‌های دیگر با تفاوت‌هایی آمده است. پس کبوتر یادگار قصه‌ای است که سازندهٔ نقشه به آسمان برد، نه اسطورهٔ کهن یونانی.
چطور پیدایش کنیم
کبوتر را در شبهای بهمن و اسفند در جنوب آسمان جست‌وجو کنید. نخست جبار و ستارهٔ شباهنگ، یعنی درخشانترین ستارهٔ آسمان در سگ بزرگ را پیدا کنید. کبوتر در جنوب‌غربی شباهنگ، زیر صورت فلکی خرگوش قرار دارد. در شمال و مرکز ایران نزدیک افق جنوبی است، پس به افقی بی‌مانع و آسمان تاریک نیاز دارید.
پرسش‌های رایج
صورت فلکی کبوتر کجاست؟
کبوتر در نیمکرهٔ جنوبی آسمان، زیر صورت فلکی خرگوش و در جنوب باختری سگ بزرگ است. در شبهای زمستان از ایران در جنوب آسمان و کمارتفاع دیده میشود. برای پیدا کردنش از ستارهٔ شباهنگ، درخشانترین ستارهٔ آسمان، به سمت پایین و کمی راست بروید.
چرا نام این صورت فلکی کبوتر است؟
پتروس پلانسیوس آن را حدود ۱۵۹۲ میلادی به یاد کبوتر نوح ساخت؛ پرندهای که بنا بر روایت طوفان نوح، با شاخهٔ زیتونی به کشتی بازگشت. بنابراین ریشهٔ نامش داستانی دینی-فرهنگی است، نه اسطورهٔ یونانی. کبوتر در این داستان نشانهٔ امید و پایان طوفان است و پلانسیوس به همین دلیل این نام را برگزید.
آیا کبوتر از صورتهای فلکی باستانی است؟
نه. کبوتر در فهرست بطلمیوس و در صورالکواکب صوفی نیست و در پایان سدهٔ شانزدهم میلادی به آسمان اضافه شد. به همین دلیل نه اسطورهٔ یونانی دارد و نه نام عربیای که در کتابهای قدیمی باشد. به همین دلیل این صورت از نظر قدمت با جوزا یا شیر قابل مقایسه نیست و در متنهای قدیمی نامی از آن نیست.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده میشود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.