فکت علمی روز
⚛️ فیزیک آسمان و حیات در کیهان · صفحهٔ ۲
۸ موضوع از ۶۱ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- شنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۴دایسوناسفر؛ ایدهای در نظریهدایسوناسفر ابرسازهای فرضی است که یک ستاره را در بر میگیرد و بخش بزرگی از انرژی آن را جذب میکند. این ایده آزمایشی فکری است دربارهٔ اینکه تمدنی فضانورد نیازهای انرژیاش را چگونه تأمین میکند.
- شنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۴دایسوناسفر و تابش فروسرخدایسوناسفر ابرسازهای فرضی گرد یک ستاره است. فریمن دایسون در مقالهای در ۱۹۶۰ دربارهٔ جستوجوی منابع مصنوعی تابش فروسرخ ستارهای نوشت؛ اگر نشانهٔ چنین کرهای در جستوجوهای نجومی پیدا شود، نشانهٔ هوش فرازمینی خواهد بود.…
- شنبه ۵ مهر ۱۴۰۴نور ماه ۱٫۳ ثانیه تا ما راه داردنوری که از ماه به چشم ما میرسد حدود ۱٫۳ ثانیه پیش از سطح ماه بازتاب شده است، چون ماه حدود ۳۸۴ هزار کیلومتر از زمین فاصله دارد و نور با سرعت حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر در ثانیه میرود.
- جمعه ۲۴ مرداد ۱۴۰۴نوترینوهای خورشید از بدن ما میگذرندهر ثانیه دهها میلیارد نوترینوی خورشیدی از هر سانتیمتر مربع بدن ما میگذرند، بیآنکه اثری بگذارند. نوترینوها آنقدر کم با ماده برهمکنش میکنند که آشکارکردنشان دشوار است.
- چهارشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۴قند در ابرهای میانستارهایاخترشناسان با آرایهٔ آلما مولکول سادهای از خانوادهٔ قندها به نام گلیکولآلدهید را در گاز پیرامون ستارهٔ جوان IRAS 16293−2422 یافتهاند. این یافته نشان میدهد مواد سازندهٔ زندگی شاید در جای درست و زمان درست کنار سیارهه…
- یکشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۴طیف نور خورشیدبا تجزیهٔ نور خورشید و ستارهها به طیف میتوان از ترکیب شیمیایی آنها خبر یافت؛ هلیوم نخست در ۱۸۶۸ هنگام خورشیدگرفتگی بهصورت خطی زرد و ناشناخته در طیف نور خورشید دیده شد.
- پنجشنبه ۵ تیر ۱۴۰۴سرخگراییسرخگرایی افزایش طولموج نور است و یکی از دلیلهایش حرکت نسبی منبع نور است؛ وقتی منبع دور میشود نور سرختر میشود و کاهش طولموج را آبیگرایی مینامند.
- چهارشنبه ۴ تیر ۱۴۰۴مقیاس کارداشفمقیاس کارداشف پیشرفت یک تمدن را با میزان انرژیای میسنجد که میتواند مهار و مصرف کند؛ مصرف انرژی جهان در ۲۰۲۱ حدود ۱۸٫۸۷ تراوات بود، یعنی ۰٫۷۳ روی این مقیاس، و ما هنوز به نوع ۱ نرسیدهایم.
- پنجشنبه ۲۲ خرداد ۱۴۰۴خطهای طیفی و الکترونهاوقتی انرژی یک فوتون با تغییر تراز انرژی اتم، یعنی جابهجایی الکترون میان مدارها، جور باشد، اتم آن را جذب و دوباره نشر میکند؛ از همین، خطهای طیفی در نور ستارهها پیدا میشود.
- سهشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۴همجوشی هستهایخورشید انرژیاش را از همجوشی هستهای هیدروژن به هلیوم میگیرد و آزمایشهای نیروگاه همجوشی میکوشند چنین شرایطی را روی زمین هم بسازند.
- دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴موجهای گرانشیموجهای گرانشی موجهای خمیدگی فضا-زماناند که از حرکت نسبی جرمها پدید میآیند و با سرعت نور پیش میروند؛ آشکارسازهایی مثل LIGO و Virgo از ۲۰۱۵ به بعد موجهای برخورد و ادغام سیاهچالهها را مستقیم دیدهاند.
- پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۴خمیدگی فضا-زماندر نسبیت عام اینشتین، گرانش ویژگی هندسی فضا و زمان، یعنی فضا-زمان چهاربعدی، است و خمیدگی فضا-زمان به انرژی و تکانهٔ موجود در آن وابسته است.
- شنبه ۲۹ دی ۱۴۰۳کندی زمان در سرعت نزدیک به نوراتساع زمان تفاوت زمان سپریشده میان دو ساعت است که یکی از دلیلهایش سرعت نسبی است و از نسبیت خاص میآید؛ آزمایشها بارها آن را تأیید کردهاند و در راهبری ماهوارهای مثل جیپیاس اهمیت عملی دارد.
- چهارشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۳کشش زمانی گرانشیدر نسبیت عام، هرچه ساعت به جرم سنگینتری نزدیکتر باشد زمان برایش کندتر میگذرد؛ ساعتهای اتمی هواپیماها اندکی تندتر از ساعتهای زمین رفتند و ساعت ماهوارههای جیپیاس هم باید همیشه تصحیح شود.
- یکشنبه ۴ آذر ۱۴۰۳غبار کیهانی روی زمینبنا بر برآوردها، هر سال هزاران تن غبار کیهانی به سطح زمین میرسد.
- سهشنبه ۱۷ مهر ۱۴۰۳کندی زمان در سرعت زیاددر نسبیت خاص، ساعت مسافری که با سرعتی نزدیک به نور سفر میکند کندتر میگذرد؛ در «پارادوکس دوقلوها» دوقلوی مسافر که برمیگردد، میبیند برادرش که روی زمین مانده پیرتر شده است.
- چهارشنبه ۲۸ شهریور ۱۴۰۳مشکل معادلهٔ دریکمعادلهٔ دریک را فرانک دریک در ۱۹۶۱ نوشت تا گفتوگوی علمی دربارهٔ جستوجوی تمدنهای بیرون از زمین را برانگیزد؛ بیشتر یک تخمین است تا تلاشی برای بهدستآوردن عددی دقیق.
- یکشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۳معادلهٔ دریکمعادلهٔ دریک میکوشد شمار تمدنهای فرازمینی قابل ارتباط در کهکشان ما را تخمین بزند.
- یکشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۳گرانش و گذر زمانطبق نسبیت عام، ساعتی که به سطح زمین نزدیکتر است کمی کندتر از ساعتی در ارتفاع بیشتر کار میکند.
- پنجشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۳نگاه به گذشتهٔ کهکشانهانور کهکشانهای دور مدت بسیار درازی در راه است، پس تلسکوپها گذشتهٔ آنها را نشان میدهند؛ اخترشناسان این فاصلهٔ زمانی را «زمان بازنگری» (lookback time) مینامند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین



