فکت علمی روز
☄️ قمرها و اجرام کوچک · صفحهٔ ۲
۷ موضوع از ۵۸ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵برخورد چیکشولوبحدود ۶۶ میلیون سال پیش سیارکی با قطر حدود ده کیلومتر با زمین برخورد کرد و دهانهٔ چیکشولوب را ساخت. این برخورد عامل اصلی انقراض دستهجمعی پایان دوران کرتاسه بود که همهٔ دایناسورهای غیرپرنده را از میان برد.
- دوشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵اطلس؛ قمر با کمربنداطلس، قمر کوچک زحل، مرکزی تقریباً کروی دارد که برآمدگی بزرگ و هموار استوایی دورش را گرفته است. محتملترین توضیح این است که مادهٔ حلقه را قمر جارو میکند و بر استوایش مینشیند.
- یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵آپوفیس در ۲۰۲۹سیارک آپوفیس در ۱۳ آوریل ۲۰۲۹ از فاصلهٔ حدود ۳۱٬۶۰۰ کیلومتری سطح زمین میگذرد. در مارس ۲۰۲۱ آزمایشگاه پیشرانش جت اعلام کرد که دستکم تا ۱۰۰ سال آینده هیچ احتمال برخوردی با زمین ندارد.
- چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵سدنا؛ سالی ۱۱ هزار سالهسدنا سیارهٔ کوتولهٔ دوردستی در دورترین بخشهای منظومهٔ شمسی است و حدود ۱۱٬۴۰۰ سال طول میکشد تا یک دور به دور خورشید بگردد.
- پنجشنبه ۲۷ فروردین ۱۴۰۵مواد آلی از فضادر شهابسنگهایی مانند مورچیسون اسیدهای آمینه یافت شده است؛ پس برخی مواد آلی لازم برای حیات ممکن است از فضا به زمین رسیده باشند.
- پنجشنبه ۶ فروردین ۱۴۰۵آریل؛ قمر درهدار اورانوسآریل چهارمین قمر بزرگ اورانوس است و سطحش درههای بزرگ دارد. گمان میرود یخبستن آب درونش باعث انبساط درون قمر شده و درهها پدید آمدهاند.
- جمعه ۱ اسفند ۱۴۰۴اقیانوس اروپازیر سطح قمر اروپا، قمر مشتری، اقیانوسی از آب قرار دارد که جوان و هموار بودن سطح آن را توضیح میدهد. این اقیانوس شاید بتواند میزبان حیات فرازمینی باشد.
- سهشنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۴اوموآموا؛ جرم میانستارهایاوموآموا نخستین جرم میانستارهای تأییدشده بود که در ۲۰۱۷ در حال گذر از منظومهٔ شمسی دیده شد. شکل بسیار کشیدهاش دربارهٔ خاستگاهش گمانهزنیهایی برانگیخت و حتی برای نشانهٔ رادیویی هم گوش دادند، اما چیزی شنیده نشد.
- جمعه ۱۷ بهمن ۱۴۰۴دُم دنبالهداروقتی دنبالهدار به خورشید نزدیک میشود، گاز آزاد میکند و هالهای دور هسته و گاهی دُمی از گاز و غبار میسازد. این پدیدهها بر اثر تابش خورشید و باد خورشیدی روی هستهٔ دنبالهدار پدید میآیند.
- پنجشنبه ۲ بهمن ۱۴۰۴پان؛ قمر پیراشکیشکلپان قمر کوچک زحل است که در شکاف انکه در حلقههای زحل میگردد. با جمع کردن مواد حلقه، دور استوایش برآمدگی ساخته و شکلی شبیه پیراشکی یافته است. نخستین بار در سال ۱۹۹۰ در تصویرهای وویجر ۲ کشف شد.
- یکشنبه ۲۸ دی ۱۴۰۴هیگیا؛ سیارکی تقریباً گردهیگیا چهارمین سیارک بزرگ کمربند سیارکهاست و شکلی تقریباً کروی دارد. به همین دلیل برخی پژوهشگران آن را سیارهٔ کوتولهٔ احتمالی میدانند.
- پنجشنبه ۲۵ دی ۱۴۰۴سایکی؛ سیارکی فلزیسایکی سیارک بزرگی از نوع فلزی است و تنها جسم هستهمانند فلزی است که تاکنون کشف شده. فضاپیمایی به همین نام در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۳ پرتاب شد تا در ۲۰۲۹ به آن برسد.
- شنبه ۱۳ دی ۱۴۰۴دیموس، قمر کوچک مریخدیموس، قمر کوچکتر و دورتر مریخ، شعاع میانگینی حدود ۶٫۲ کیلومتر دارد و در ۳۰٫۳ ساعت یک دور به مریخ میگردد.
- پنجشنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۴ایتوکاوا؛ سیارکی از تختهسنگهای انباشتهایتوکاوا سیارکی کوچک به شکل بادامزمینی است و حدود ۳۳۰ متر قطر دارد. چگالی کمی دارد و پر از حفره است، پس تودهای از تختهسنگهای گوناگون است، نه یک تکه سنگ یکپارچه. فضاپیمای ژاپنی هایابوسا از سطح آن نمونه برداشت.
- یکشنبه ۹ آذر ۱۴۰۴فوبوس و سرنوشت نزدیک مریخفوبوس، قمر مریخ، در ۷ ساعت و ۳۹ دقیقه یک دور به دور مریخ میگردد، یعنی بسیار سریعتر از چرخش خود سیاره. شعاع مدارش هر قرن حدود ۲ متر کم میشود و احتمال متلاشیشدنش بر اثر نیروهای کشندی در حدود ۳۰ تا ۵۰ میلیون سال آینده …
- شنبه ۸ آذر ۱۴۰۴دیونه؛ قمر دو چهرهدو نیمکرهٔ دیونه، قمر زحل، با هم تفاوت دارند: نیمکرهٔ پسین پوشیده از صخرهها و پرتگاههای بزرگ یخی (کاسما) و بهمراتب تیرهتر از نیمکرهٔ پیشرو است.
- جمعه ۳۰ آبان ۱۴۰۴جرم اندک کمربند سیارکهاجرم کل کمربند سیارکها حدود ۳ درصد جرم ماه است و حدود ۶۰ درصد آن در چهار سیارک بزرگتر یعنی سرس، وستا، پالاس و هیجیا جمع است. اجرام شناختهشده در کمربند بهطور میانگین حدود یک میلیون کیلومتر از هم فاصله دارند.
- چهارشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۴اروس؛ نخستین سیارک نزدیکزمیناروس نخستین سیارک نزدیکزمینی است که کشف شد و دومین جسم بزرگ نزدیکزمین است؛ قطر همحجمش حدود ۱۷ کیلومتر است. فضاپیمای نیر شومیکر در سال ۲۰۰۰ به دور آن گشت و در ۲۰۰۱ روی آن نشست.
- سهشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۴اوبرون؛ قمر پردهانهٔ اورانوساوبرون، دومین قمر بزرگ اورانوس، سطحی تاریک و کمی مایل به سرخ دارد که بیشتر با برخورد سیارکها و دنبالهدارها شکل گرفته است. دهانههایی تا ۲۱۰ کیلومتر پهنا و درههای بزرگی بر آن دیده میشود.
- شنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۴ابر اورت؛ زادگاه دنبالهدارهاابر اورت منطقهای فرضی و بسیار دور از منظومهٔ شمسی است، پر از میلیاردها جسم یخی. گرانش ستارههای گذرا و کشند کهکشانی گاهی یکی از این اجسام را به سوی خورشید میراند و دنبالهداری بلندمدت میشود.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
آسمانماه امشب
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: اردبیل، ۵٫۵ میلیمتر در میانگین استان.
جاندار شگفتکوزهٔ شیطاناین قارچ به شکل جامی تیره روی چوب مرده پدیدار میشود. اما در مرحلهٔ دیگری از زندگیاش میتواند بلوط و چند درخت پهنبرگ دیگر را بیم…