فکت علمی روز
☄️ قمرها و اجرام کوچک · صفحهٔ ۳
۷ موضوع از ۵۸ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- جمعه ۱۸ مهر ۱۴۰۴میماس و دهانهٔ هرشلدهانهٔ هرشل روی میماس، قمر زحل، حدود یکسوم قطر میانگین آن قمر است و نسبت به اندازهٔ جرم میزبانش از بزرگترین دهانههای منظومهٔ شمسی است. این دهانه از برخوردی بسیار پرانرژی پدید آمده است.
- سهشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۴بازگشت دنبالهدار هالیدنبالهدار هالی هر حدود ۷۴ تا ۷۹ سال یک بار به بخش درونی منظومهٔ شمسی میآید؛ آخرین بار در ۱۹۸۶ دیده شد و بار بعد در میانهٔ ۲۰۶۱ (۱۴۴۰ خورشیدی) پدیدار میشود.
- پنجشنبه ۳ مهر ۱۴۰۴کالیستو؛ قمری پر از دهانهکالیستو، قمر مشتری، قدیمیترین و پردهانهترین سطح منظومهٔ شمسی را دارد و سطحش تقریباً سراسر پوشیده از دهانههای برخوردی است. نشانهای از زمینساخت ورقهای یا آتشفشان در آن دیده نمیشود.
- شنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۴میماس و دهانهٔ هرشلمیماس، قمر زحل، دهانهای عظیم به نام هرشل دارد. این دهانه حدود ۱۳۹ کیلومتر پهناست، یعنی حدود یکسوم قطر میانگین قمر.
- پنجشنبه ۲۷ شهریور ۱۴۰۴وستا؛ دومین جرم بزرگ کمربند سیارکهاوستا با قطری حدود ۵۲۵ کیلومتر دومین جرم پرجرم کمربند سیارکهاست و فقط ۲۸ درصد جرم سرس را دارد. این پیشسیارهٔ سنگی تا حدی لایهلایه است و دو دهانهٔ عظیم بخش بزرگی از نیمکرهٔ جنوبی آن را گرفتهاند.
- جمعه ۲۱ شهریور ۱۴۰۴ابر اورت؛ انبار دنبالهدارهاابر اورت ابری فرضی از میلیاردها جسم یخی است که خورشید را در فاصلهای حدود ۲ هزار تا ۲۰۰ هزار برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید در میان گرفته است. وجودش را یان اورت در ۱۹۵۰ پیشنهاد کرد تا شمار دنبالهدارهای بلندمدت را توضیح ده…
- پنجشنبه ۶ شهریور ۱۴۰۴آبفشانهای انسلادوسانسلادوس، قمر زحل، از شکافهای قطب جنوبش فوارههایی از بخار آب و ذرات یخ به فضا میپاشد. کاسینی شواهدی از یک اقیانوس بزرگ آب مایع زیر سطح قطب جنوب آن یافت.
- یکشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۴گانیمد از عطارد هم بزرگتر استگانیمد، بزرگترین قمر مشتری و کل منظومهٔ شمسی، از سیارهٔ عطارد بزرگتر است، هرچند گرانش سطحش کمی کمتر از عطارد است. اقیانوس درونی آن شاید آبی بیش از همهٔ اقیانوسهای زمین داشته باشد.
- شنبه ۱ شهریور ۱۴۰۴سدنا؛ مداری که ۱۱ هزار سال طول میکشدسدنا، سیارهٔ کوتولهٔ احتمالی در لبهٔ منظومهٔ شمسی، حدود ۱۱ هزار سال برای یک دور گردش به دور خورشید زمان میبرد. مدار بسیار کشیده و دور آن هنوز پرسشی باز است و فرضیههایی مانند وجود سیارهٔ نهم برای توضیحش مطرح شده است.
- سهشنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۴سدنا و مدار دهها هزار سالهسدنا، سیارهٔ کوتولهٔ دوردست در منظومهٔ شمسی، حدود ۱۱٬۴۰۰ سال طول میکشد تا یک بار به دور خورشید بگردد. مدار آن بسیار کشیده است و در دورترین نقطه از خورشید حدود ۹۳۷ برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید فاصله میگیرد.
- دوشنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۴صخرهٔ بلند میراندامیراندا، قمر اورانوس، صخرهای به نام ورونا روپس دارد که ارتفاعش را تا حدود ۲۰ کیلومتر هم تخمین زدهاند و شاید بلندترین صخرهٔ شناختهشدهٔ منظومهٔ شمسی باشد.
- پنجشنبه ۱۶ مرداد ۱۴۰۴سال بلند اریساریس، سیارهٔ کوتولهٔ دوردست، حدود ۵۵۸ سال زمینی طول میکشد تا یک دور به خورشید بگردد.
- پنجشنبه ۲ مرداد ۱۴۰۴شکاف ایتاکا در تتیستتیس، قمر زحل، درهای به نام ایتاکا دارد که تا ۱۰۰ کیلومتر پهنا و بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر درازا دارد و حدود سهچهارم محیط قمر را دور میزند.
- شنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۴سدناسدنا سیارهٔ کوتولهٔ دوردستی است که سطحش از یخ آب، دیاکسید کربن و اتان پوشیده شده و حدود ۱۱٬۴۰۰ سال طول میکشد تا یک بار دور خورشید بگردد.
- دوشنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۴کایرون، سنتور منظومهکایرون نخستین کشفشدهٔ قنطورسهاست، جرمهایی که میان مدار سیارکها و کمربند کایپر میگردند؛ در ۱۹۸۹ دیدند مثل دنبالهدار رفتار میکند و گاز و غبار میپراکند.
- شنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۴رئا، قمر یخی زحلرئا دومین قمر بزرگ زحل است و حدود سهچهارم آن یخ است؛ ۲۰۰۸ ناسا اعلام کرد شاید حلقهای ضعیف دورش باشد که اگر درست باشد نخستین حلقهٔ شناختهشده گرد یک قمر است.
- جمعه ۹ خرداد ۱۴۰۴اومواموااومواموا که در ۲۰۱۷ دیده شد نخستین جرم میانستارهایِ تأییدشدهای بود که از منظومهٔ شمسی میگذشت؛ باوجود نزدیکی به خورشید دمی نداشت، شتابی غیرگرانشی نشان داد و شکلش بسیار کشیده بود.
- جمعه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۴میراندا، قمر عجیب اورانوسمیراندا، کوچکترین و درونیترین قمر گرد اورانوس، ۴۷۰ کیلومتر قطر دارد و فقط وویجر ۲ در ۱۹۸۶ از نزدیک عکسش را گرفته است؛ تشدیدهای مداری، بهویژه با آمبریل، احتمالاً درونش را گرم کرده و فعالیت زمینشناختی ایجاد کردهاند.
- دوشنبه ۱۱ فروردین ۱۴۰۴آتشفشانهای آیوآیو، قمر مشتری، با بیش از ۴۰۰ آتشفشان فعال، از نظر زمینشناختی فعالترین جرم منظومهٔ شمسی است؛ فوران برخی آتشفشانهایش گاز و گوگرد را تا ۵۰۰ کیلومتر بالا میبرد.
- جمعه ۱ فروردین ۱۴۰۴بازماندهٔ تشکیل منظومهکمربند کایپر فراتر از مدار نپتون است و بیشتر از اجرام کوچک و بازماندههای دوران شکلگیری منظومهٔ شمسی ساخته شده؛ اجرام یخیاش، از جمله پلوتو، از همین مواد نخستیناند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
جاندار شگفتکوزهٔ شیطاناین قارچ به شکل جامی تیره روی چوب مرده پدیدار میشود. اما در مرحلهٔ دیگری از زندگیاش میتواند بلوط و چند درخت پهنبرگ دیگر را بیم…
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: اردبیل، ۵٫۵ میلیمتر در میانگین استان.
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)
آسمانخورشید امروز