استان
از اسفند ۱۴۰۰ تا امروز، مرکز لرزه‌نگاری کشوری ۶۸ زمینلرزه در استان آذربایجان شرقی ثبت کرده است؛ قوی‌ترینشان به بزرگی ۴٫۹ در ۲ خرداد ۱۴۰۲، حوالی سراب، آذربایجان شرقی بود. چهار زمینلرزه از این میان ۴ یا بزرگتر بوده‌اند.
سال‌هایی که بخشی از آن‌ها داده ندارد کوتاه‌ترند؛ بایگانی شکاف‌ها را نشان می‌دهد.
در کاتالوگ جهانی سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم ۵۷ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر درون مرزهای استان آذربایجان شرقی ثبت شده است و قوی‌ترینشان به بزرگی ۶٫۴ در ۲۱ مرداد ۱۳۹۱ رخ داد. دو زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در این فهرست است.
زلزلههای نامدار این استان زلزلهٔ تبریز ۱۷۲۱، زلزلهٔ تبریز ۱۷۸۰ و زلزلهٔ تبریز ۱۶۴۱ هستند؛ سرگذشت هر کدام در جدول پایین صفحه آمده است.
زمین‌لرزه‌های ۴٫۵ و بزرگتر از کاتالوگ جهانی USGS، قوی‌ترین‌ها نخست؛ ۵۷ زمینلرزه در کل.
| بزرگی | تاریخ | عمق |
|---|---|---|
| ۶٫۴ | ۲۱ مرداد ۱۳۹۱ | ۱۱ کیلومتر |
| ۶٫۲ | ۲۱ مرداد ۱۳۹۱ | ۱۲ کیلومتر |
| ۵٫۹ | ۱۷ آبان ۱۳۹۸ | ۲۰ کیلومتر |
| ۵٫۶ | ۱۴ خرداد ۱۳۰۹ | ۱۵ کیلومتر |
| ۵٫۵ | ۲۱ اردیبهشت ۱۳۱۰ | ۱۵ کیلومتر |
| ۵٫۴ | ۱۷ آبان ۱۳۹۱ | ۱۰ کیلومتر |
| ۵٫۴ | ۱۹۰۷ میلادی | ۱۵ کیلومتر |
| ۵٫۳ | ۲۵ مرداد ۱۳۹۱ | ۴ کیلومتر |
| ۵٫۳ | ۱۲ اسفند ۱۳۷۵ | ۱۰ کیلومتر |
| ۵٫۳ | ۲۱ بهمن ۱۳۴۳ | ۱۵ کیلومتر |
| زلزله | تاریخ | بزرگی | سرگذشت |
|---|---|---|---|
| زلزلهٔ تبریز ۱۷۲۱ | ۱۷۲۱ میلادی | ۷٫۷ | زمینلرزهای در ۲۶ آوریل ۱۷۲۱ که حدود سه‌چهارم تبریز، از جمله مسجدها و مدرسه‌های بسیار، را با خاک یکسان کرد و ده‌ها هزار نفر را کشت؛ ویرانی آن از عوامل تسلط عثمانی بر تبریز در ۱۷۲۵ و افول اقتصادی شهر دانسته شده است. جان‌باختگان: برآوردها از ۸ هزار تا ۲۵۰ هزار نفر؛ رقم‌های رایج حدود ۴۰ تا ۸۰ هزار |
| زلزلهٔ تبریز ۱۷۸۰ | ۱۷۸۰ میلادی | ۷٫۴ | زمینلرزهای در ساعت ۰۱:۱۵ بامداد ۸ ژانویهٔ ۱۷۸۰ که تبریز را تقریباً کاملاً ویران کرد؛ شمار کشته‌ها ۴۰ تا ۲۰۰ هزار نفر گزارش شده و ۵۰ هزار نفر محتمل‌ترین برآورد است. جان‌باختگان: برآوردها از ۴۰ هزار تا ۲۰۰ هزار نفر؛ محتمل‌ترین حدود ۵۰ هزار |
| زلزلهٔ تبریز ۱۶۴۱ | ۱۶۴۱ میلادی | ۶٫۸ | زمینلرزهای شبانه در ۵ فوریهٔ ۱۶۴۱ که تبریز و اطراف آن، میان شهر و دریاچهٔ ارومیه، را ویران کرد؛ از مرگبارترین زمین‌لرزه‌های منطقه بود و شمار قربانیانش تا ۳۰ هزار نفر گزارش شده است. جان‌باختگان: ۱۲٬۶۱۳ تا ۳۰٬۰۰۰ نفر |
| زلزلهٔ بزقوش ۱۸۷۹ | ۱۸۷۹ میلادی | ۶٫۷ | زمینلرزهای در ۲۲ مارس ۱۸۷۹ در شمال‌غرب ایران پیرامون کوه بزقوش که بیش از ۲٬۰۰۰ نفر و هزاران رأس دام را کشت؛ چند دقیقه پیش از لرزهٔ اصلی پیش‌لرزه‌ای احساس شد. جان‌باختگان: بیش از ۲ هزار نفر |
| زلزلهٔ اهر و ورزقان ۱۳۹۱ | ۲۱ مرداد ۱۳۹۱ | ۶٫۴ | دو زمینلرزهٔ ۶٫۴ و ۶٫۲ با فاصلهٔ ۱۱ دقیقه در شمال‌غرب ایران، میان اهر و ورزقان و حدود ۶۰ کیلومتری تبریز، که ۳۰۶ نفر را کشت و بیش از ۳٬۰۰۰ نفر را مجروح کرد؛ ۴۵ نفر از کشته‌ها در شهر اهر بودند. جان‌باختگان: ۳۰۶ نفر |
| زلزلهٔ تبریز ۱۰۴۲ | ۱۰۴۲ میلادی | — | زمینلرزهای ویرانگر در تبریز و پیرامون آن در سال ۱۰۴۲ میلادی که بنابر گزارش‌های تاریخی ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر را کشت؛ روز و ماه دقیق آن در منابع یکسان نیست (برخی منابع آن را در اوت و برخی در نوامبر نوشته‌اند). جان‌باختگان: حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر (گزارش‌های تاریخی) |
آخرین زمینلرزهٔ ثبتشده در استان آذربایجان شرقی، زمینلرزهای به بزرگی ۳٫۱ روز پنجشنبه ۱ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۰۹ در مرز استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی - حوالی تسوج بود.
بر پایهٔ کاتالوگ USGS، زمینلرزهای به بزرگی ۶٫۴ در ۲۱ مرداد ۱۳۹۱. زلزلههای نامدار استان در جدول همین صفحه آمدهاند.
در سالهای اخیر ۶۸ زمینلرزه در این استان ثبت شده است و در صد سال گذشته ۵۷ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر. نقشهٔ رسمی خطر نسبی زمینلرزه در آییننامهٔ ۲۸۰۰ ایران آمده است.
ایمنی
فلک‌بین گزارش‌های مرکز لرزه‌نگاری کشوری را نشان می‌دهد و هشدار رسمی نیست. هیچ‌کس، از جمله فلک‌بین، نمی‌تواند زمان زمینلرزه را پیش‌بینی کند.
هر روز در تلگرام
گزارش فوری زمینلرزه @earthquake_arefi_bot: زمین‌لرزه‌های ایران چند دقیقه پس از وقوع، با نقشه، بزرگی، عمق و نزدیک‌ترین شهرها، از مرکز لرزه‌نگاری کشوری. رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
زمین
پیش‌بینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان می‌دهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.آزمایشگاه
فلک‌بین
آسمانخورشید امروز
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…