برنامهٔ رصد شب یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۴:۳۰ · خوشهٔ باز (M47) در کشتی‌دم · جنوب شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۳ درجه غرب M46؛ هر دو حدود ۱۳ درجه شرق شباهنگ، کمی شمال‌تر. در آسمان تاریک لکه‌ای کم‌نور و محو. موقعیتی که مسیه برایش نوشت اشتباه بود و مدتی «مسیهٔ گم‌شده» به شمار می‌رفت؛ بعدها با NGC 2422 یکی دانسته شد.
• ② ۰۴:۳۰ · خوشهٔ باز (M41) در سگ بزرگ · جنوب، پایین — حدود ۴ درجه جنوب شباهنگ، تقریباً درست زیر آن. در آسمان تاریک لکه‌ای مه‌آلود و روشن دیده می‌شود. حدود ۲۳۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد؛ هودیرنا آن را پیش از ۱۶۵۴ ثبت کرد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۰۰:۰۰ · خوشهٔ باز (C28) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۴٫۷° جنوب‌جنوب‌غرب گامای زن به زنجیر بسته. بهترین ابزار برای آن: ده‌ها ستارهٔ ریز در میدانی گسترده. از کهن‌ترین خوشه‌های باز شناخته‌شده است؛ سنش حدود ۱ تا ۲ میلیارد سال است.
• ④ ۰۴:۳۰ · خوشهٔ گل سرخ (C50) در تک‌شاخ · جنوب، بالای آسمان — حدود ۹° شرق ابط‌الجوزا، در مرکز سحابی گل سرخ. ده‌ها ستارهٔ درخشان؛ بهترین نمای آن. فیلتر UHC کمک می‌کند. ستارگانش چند میلیون سال دارند و پرتوشان گاز را می‌درخشاند.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۹:۴۰ · خوشهٔ کروی (M2) در دلو · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۵ درجه شمال سعدالسعود (بتای دلو)، تقریباً روی همان نصف‌النهار؛ در ناحیه‌ای کم‌ستاره است. گوی روشن و گرد با مرکزی درخشان؛ ستاره‌های تکی را جدا نمی‌کند. ژان‌دومینیک مارالدی آن را در ۱۷۴۶ کشف کرد.
• ⑥ ۲۳:۰۰ · سحابی حباب (C11) در ذات‌الکرسی · شمال، میانهٔ آسمان — حدود ۰٫۶ درجه جنوب‌غربِ M52. برای یافتن M52: از آلفا به بتای ذات‌الکرسی خط بکشید و کمی بیش از همان فاصله ادامه دهید. تقریباً نامحسوس؛ فقط ستارهٔ مرکزی و M52 دیده می‌شوند. فیلتر OIII کمک می‌کند. یک ستارهٔ بسیار پرجرم و داغ در آن، باد ستاره‌ای می‌وزد و پوستهٔ گاز را باد می‌کند.
• ⑦ ۰۴:۳۰ · خوشهٔ کروی (C25) در سیاه‌گوش · شمال شرق، بالای آسمان — حدود ۷° شمال کاستور. ستارهٔ روشن نزدیکی ندارد و نقشهٔ دقیق لازم است. لکهٔ بسیار کوچک و کم‌نور؛ مثل ستاره‌ای مه‌آلود، فقط در آسمان تاریک. بیش از ۲۵۰ هزار سال نوری دور است؛ دورتر از ابر ماژلانی بزرگ.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۳:۳۰ · کهکشان (NGC 488) در حوت · جنوب، بالای آسمان — از «حمل»، جای NGC488 حدود ۲۱٫۲۳ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. اگر لکه آشکار شد، کشیدگی بیضوی آن را با نسبت محورهای کاتالوگی ۱٫۴ به ۱ مقایسه کنید؛ این نسبت اندازهٔ ظاهری است و ساختار بازوها را تضمین نمی‌کند… OpenNGC ردهٔ Sb را برای NGC488 ثبت کرده است (مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۴ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۳:۴۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۳ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۳:۴۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۴ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۳:۴۰ · شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۴۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۱ · بهترین ساعت ۲۱:۴۰ · جنوب، پایین
• ☄️ دنباله‌دار 161P · قدر ۱۱٫۶ · بهترین ساعت ۱۸:۴۰ · جنوب، بالای آسمان

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف از ۰۰:۰۰ (ابر ۴۵٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۳۶٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۴۶٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف (ابر ۰٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۳۴٪)
• کویر طبس: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۳۷٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف (ابر ۰٪)
• کویر ورزنه: صاف تا ۰۱:۵۰ (ابر ۲۳٪)
• خرانق: پوشیده (ابر ۶۷٪)
• تهران: صاف تا ۲۱:۵۰ (ابر ۳۹٪)
• اصفهان: ابری (ابر ۵۴٪)
• مشهد: صاف از ۰۲:۰۰ (ابر ۶۴٪)
• شیراز: صاف (ابر ۳٪)
• تبریز: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۳۱٪)
• کرمان: صاف (ابر ۰٪)

💡 نکتهٔ رصدی

چشم حدود بیست دقیقه طول می‌کشد تا به تاریکی عادت کند؛ در این مدت به صفحهٔ گوشی نگاه نکنید.