برنامهٔ رصد شب چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۱۸:۳۰ · کهکشان آندرومدا (M31) در زن به زنجیر بسته · شمال شرق، میانهٔ آسمان — از میرک (بتای زن به زنجیر بسته) به‌سوی ذات‌الکرسی دو ستاره را دنبال کنید: میو و نیو؛ کهکشان حدود ۱٫۳ درجه غرب نیو است. در آسمان تاریک بیضی کشیده و مه‌آلودی به درازای چند برابر قطر ماه کامل. عبدالرحمن صوفی رازی در ۹۶۴ میلادی آن را «لکه‌ای ابرگونه» نامید؛ تلسکوپی در کار نبود.
• ② ۰۳:۰۰ · سحابی شکارچی (M42) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — زیر کمربند شکارچی، در شمشیر آویخته؛ ستارهٔ میانیِ شمشیر همان سحابی است. ستارهٔ میانی شمشیر مه‌آلود است؛ ابر روشن اطرافش را در آسمان تاریک می‌بینید. نزدیک‌ترین ناحیهٔ بزرگ ستاره‌زایی به ماست، حدود ۱۳۰۰ سال نوری.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۸:۳۰ · سحابی زنبق (C4) در قیفاووس · شمال، میانهٔ آسمان — حدود ۳٫۴ درجه جنوب‌غربِ ستارهٔ بتای قیفاووس (قدر ۳٫۲). در آسمان بسیار تاریک ستارهٔ مرکزی با هالهٔ بسیار کم‌نور؛ دشوار. نور آبی‌رنگ آن در عکس‌ها از بازتاب نور ستاره‌ای داغ بر غبار می‌آید.
• ④ ۱۸:۳۰ · سحابی آمریکای شمالی (C20) در ماکیان · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۳° شرق ذنب (آلفای ماکیان). برای دیدنش میدان باز و آسمان بی‌ماه لازم است. لکهٔ مه‌گون بزرگ؛ فقط در آسمان تاریک و با میدان دید باز. فیلتر UHC کمک می‌کند. سحابی پلیکان (IC 5070) در همین ابر قرار دارد و با نوار تیره از آن جدا می‌شود.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ باز (NGC 7062) در ماکیان · شمال، بالای آسمان — از ذنب، جای هدف حدود ۷٫۴ درجه به سمت شرق روی نقشهٔ آسمان است. از نقشهٔ دقیق برای انتخاب ستاره‌های میانی استفاده کنید؛ این فاصله معمولاً از یک میدان چشمی تلسکوپ بزرگ‌تر است. میدانی با پهنای بیشتر از ۳٫۶ دقیقهٔ قوسی انتخاب کنید و آرایش ستاره‌ها را با نقشه تطبیق دهید؛ تعداد اعضای قابل‌دیدن در ورودی ثبت نشده است… این هدف در فهرست هرشل ۴۰۰ حضور دارد. قدر ۸٫۳ نور کل هدف را توصیف می‌کند؛ این عدد به‌تنهایی نه روشنایی هر عضو را می‌گوید و نه کنتراست با زمینه را.
• ⑥ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ باز (NGC 7160) در قیفاووس · شمال، میانهٔ آسمان — حدود ۴° شرق آلفای قیفاووس. حدود ده ستارهٔ کم‌نور در گروهی فشرده. ستاره‌های این خوشه از جوانان انجمن Cep OB2 به‌شمار می‌آیند.
• ⑦ ۰۰:۱۰ · کهکشان (NGC 524) در حوت · جنوب غرب، بالای آسمان — از «حمل»، جای NGC524 حدود ۱۷٫۲۱ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. هدف تلسکوپی نسبتاً دشوار است؛ موقعیت NGC524 را با ستاره‌های نقشه تثبیت کنید و سپس با دید غیرمستقیم سراغ نور پخشیده بروید… OpenNGC ردهٔ S0-a را برای NGC524 ثبت کرده است (گذار میان عدسی و مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۱۸:۳۰ · کهکشان (NGC 7217) در اسب بالدار · شرق، بالای آسمان — از مرکب، جای هدف حدود ۲۰٫۷۳ درجه به سمت شمال‌غرب روی نقشهٔ آسمان است. این فاصله فقط جهت‌گیری کلی را می‌دهد؛ با نقشهٔ دقیق و ستاره‌های میانی چند مرحله پیش بروید، نه با یک پرش مستقیم. تلسکوپ با دهانهٔ بیشتر شانس آشکارشدن لکهٔ کهکشانی را بهتر می‌کند؛ با بزرگ‌نمایی کم آغاز کنید و نتیجه را با نقشه تطبیق دهید… این هدف در فهرست هرشل ۴۰۰ حضور دارد. روشنایی سطحی ثبت‌شده ۲۲٫۹۳ قدر بر ثانیهٔ قوسی مربع است؛ عدد بزرگ‌تر به معنی سطح کم‌نورتر است و قدر کل را نباید با آن یکی گرفت.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۳ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۵ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۵ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۸ · ساعت ۰۴:۴۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: پوشیده (ابر ۷۰٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف از ۰۰:۰۰ (ابر ۷۱٪)
• کاروانسرای مرنجاب: پوشیده (ابر ۸۷٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف تا ۰۲:۵۰ (ابر ۱۷٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: پوشیده (ابر ۷۵٪)
• کویر طبس: صاف (ابر ۷٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف (ابر ۲٪)
• کویر ورزنه: پوشیده (ابر ۸۵٪)
• خرانق: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۵۶٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۷۱٪)
• اصفهان: پوشیده (ابر ۸۹٪)
• مشهد: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۲۴٪)
• شیراز: پوشیده (ابر ۷۸٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۷۸٪)
• کرمان: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۱۲٪)

💡 نکتهٔ رصدی

چشم حدود بیست دقیقه طول می‌کشد تا به تاریکی عادت کند؛ در این مدت به صفحهٔ گوشی نگاه نکنید.

📅 آخرهفته

• پنجشنبه ۷ آبان · ماه ۸۲٪ روشن • ‎M31‎ — ساعت ‎۱۹:۳۰‎ • ‎C20‎ — ساعت ‎۱۸:۳۰‎ • ‎NGC 1545‎ — ساعت ‎۰۱:۵۰‎
• جمعه ۸ آبان · ماه ۷۲٪ روشن • ‎M42‎ — ساعت ‎۰۲:۵۰‎ • ‎NGC 129‎ — ساعت ‎۲۰:۴۰‎ • ‎NGC 659‎ — ساعت ‎۲۳:۲۰‎