برنامهٔ رصد شب سه‌شنبه ۵ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۴:۴۰ · خوشهٔ کندو (M44) در سرطان · جنوب شرق، بالای آسمان — حدود ۱۵ درجه جنوب‌شرق پولوکس، در امتداد خط پولوکس به قلب‌الاسد؛ میان گاما و دلتای سرطان، کمی غرب‌تر. ابری مه‌آلود و روشن در آسمان تاریک، حتی چند ستارهٔ آن جدا می‌شود. گالیله در ۱۶۰۹–۱۶۱۰ آن را با تلسکوپ به ستاره‌ها تفکیک کرد و بیش از ۴۰ ستاره شمرد.
• ② ۰۴:۴۰ · خوشهٔ باز (M47) در کشتی‌دم · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۳ درجه غرب M46؛ هر دو حدود ۱۳ درجه شرق شباهنگ، کمی شمال‌تر. در آسمان تاریک لکه‌ای کم‌نور و محو. موقعیتی که مسیه برایش نوشت اشتباه بود و مدتی «مسیهٔ گم‌شده» به شمار می‌رفت؛ بعدها با NGC 2422 یکی دانسته شد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۸:۴۰ · خوشهٔ باز (NGC 6940) در روباه · جنوب غرب، نزدیک سرسو — حدود ۶٫۲° جنوب‌جنوب‌غرب اپسیلون ماکیان. لکه‌ای کم‌فروغ و گرد. خوشه‌ای مسن‌تر از پروین، با سنی حدود یک میلیارد سال؛ ستاره‌های درخشانش بیشتر زرد و نارنجی‌اند.
• ④ ۲۳:۵۰ · سحابی قلب (IC 1805) در ذات‌الکرسی · شمال، بالای آسمان — حدود ۵° شرق‌جنوب‌شرق اپسیلون ذات‌الکرسی، فراتر از انتهای شرقی «W» ذات‌الکرسی. ستاره‌های خوشه به‌صورت لکه‌ای کوچک؛ خود سحابی تقریباً دیده نمی‌شود. فیلتر UHC کمک می‌کند. ستاره‌های جوان و داغ خوشهٔ مرکزی گاز سحابی را می‌افروزند.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۵۰ · خوشه و سحابی (NGC 6997) در ماکیان · شمال، بالای آسمان — از ذنب، جای هدف حدود ۲٫۷۷ درجه به سمت شرق روی نقشهٔ آسمان است. نقشهٔ دقیق را با میدان جوینده تطبیق دهید و سپس با بزرگ‌نمایی کم محل را جست‌وجو کنید. میدانی با پهنای بیشتر از ۶٫۹ دقیقهٔ قوسی انتخاب کنید و آرایش ستاره‌ها را با نقشه تطبیق دهید؛ تعداد اعضای قابل‌دیدن در ورودی ثبت نشده است… شناسهٔ کاتالوگی این هدف NGC6997 است. قدر ۱۰ نور کل هدف را توصیف می‌کند؛ این عدد به‌تنهایی نه روشنایی هر عضو را می‌گوید و نه کنتراست با زمینه را.
• ⑥ ۲۱:۰۰ · گلولهٔ برفی آبی (C22) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — ایوتای زن به زنجیر بسته (قدر ۴٫۳) را بیابید؛ سحابی حدود ۲٫۴° غرب آن است. ایوتا حدود ۱۵° شمال‌شمال‌غرب آلفای زن به زنجیر بسته (سره‌الفرس) است. قرص کوچک و آبی‌مایل؛ با بزرگنمایی کم شبیه ستاره است و از حدود ۸۰ برابر قرصش آشکار می‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. رنگ آبی‌سبز آن از یونش اکسیژن می‌آید. قرصش فقط حدود نیم دقیقهٔ قوسی پهناست.
• ⑦ ۰۴:۴۰ · سحابی جغد (M97) در دب اکبر · شمال شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۲٫۳ درجه شرق‌جنوب‌شرقِ مراق (بتای دب اکبر)؛ M108 حدود ۰٫۸ درجه شمال‌غربِ آن است. لکهٔ گرد و کم‌نور و بزرگ؛ بدون فیلتر بسیار مبهم است. فیلتر UHC کمک می‌کند. لرد راس در ۱۸۴۸ دو لکهٔ تاریک آن را کشید و نامش را «جغد» گذاشت.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۱۸:۴۰ · سحابی سیاره‌نما (NGC 6781) در عقاب · جنوب غرب، میانهٔ آسمان — از نسر طائر، جای هدف حدود ۸٫۳۴ درجه به سمت غرب روی نقشهٔ آسمان است. از نقشهٔ دقیق برای انتخاب ستاره‌های میانی استفاده کنید؛ این فاصله معمولاً از یک میدان چشمی تلسکوپ بزرگ‌تر است. جای سحابی را در میدان پیدا کنید؛ اندازهٔ ثبت‌شدهٔ آن حدود ۱٫۸ دقیقهٔ قوسی است… این هدف در فهرست هرشل ۴۰۰ حضور دارد. قدر ۱۱٫۴ نور کل هدف را توصیف می‌کند؛ این عدد به‌تنهایی نه روشنایی هر عضو را می‌گوید و نه کنتراست با زمینه را.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۴۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۳ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۴۰ · جنوب شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۵ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۴۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۴۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۴ · بهترین ساعت ۲۰:۴۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۸ · ساعت ۰۴:۴۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۲۷٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۳۱٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف (ابر ۵٪)
• کلوت‌های شهداد: پوشیده (ابر ۹۴٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف (ابر ۳٪)
• کویر طبس: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۴۰٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۳۶٪)
• کویر ورزنه: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۸٪)
• خرانق: ابری (ابر ۵۴٪)
• تهران: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۵٪)
• اصفهان: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۲۵٪)
• مشهد: صاف از ۰۰:۰۰ (ابر ۳۳٪)
• شیراز: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۵٪)
• تبریز: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۳۳٪)
• کرمان: پوشیده (ابر ۹۳٪)

💡 نکتهٔ رصدی

دور از نور شهر، حتی چند کیلومتر، آسمان چند برابر پرستاره‌تر می‌شود.