برنامهٔ رصد شب جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۱۸:۳۰ · خوشهٔ بروکی (چوب‌لباسی) (Cl399) در روباه · غرب، میانهٔ آسمان — حدود ۸° جنوب بتای ماکیان، یا حدود ۴° غرب‌شمال‌غرب آلفای تیر. در آسمان تاریک لکه‌ای محو و کشیده دیده می‌شود. بررسی‌های اخیر نشان داده‌اند بیشتر ستاره‌ها پیوند فیزیکی ندارند و آرایش چوب‌لباسی نمایی اتفاقی است.
• ② ۰۰:۴۰ · خوشهٔ پروین (M45) در ثور · جنوب، نزدیک سرسو — حدود ۱۴ درجه شمال‌غرب دبران (چشم گاو)؛ در پاییز شبانگاه از شرق برمی‌آید. شش تا هفت ستاره آشکارند و در آسمان تاریک چشم تیز تا حدود ده ستاره را می‌بیند. حدود ۴۴۰ سال نوری با ما فاصله دارد و حدود ۱۰۰ میلیون سال سن دارد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۲۱:۳۰ · کهکشان (M32) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۰٫۴ درجه جنوب هستهٔ M31، در همان میدان دوربین دوچشمی. ستارهٔ مه‌آلودی کوچک در جنوب هستهٔ M31. ژیوم لو ژانتی آن را در ۱۷۴۹ کشف کرد.
• ④ ۰۳:۰۰ · خوشهٔ باز (NGC 2169) در شکارچی · جنوب، بالای آسمان — حدود ۷٫۳° شمال‌شمال‌شرق ابط‌الجوزا، حدود ۰٫۸° جنوب ستارهٔ نیوی شکارچی. لکه‌ای کوچک و کم‌فروغ. ستاره‌های آن جوان و آبی‌اند و شکل ۳۷ همان چیزی است که این خوشه را به شهرت رسانده است.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۳۰ · سحابی دمبل (M27) در روباه · غرب، بالای آسمان — حدود ۳ درجه شمال گامای تیر، نوک پیکان در صورت فلکی تیر؛ سحابی در روباه است. شکل سیب گاززده یا دمبل؛ دو لوب روشن را به‌خوبی می‌بینید. فیلتر OIII کمک می‌کند. مسیه آن را در ۱۷۶۴ یافت؛ نخستین سحابی سیاره‌ای شناخته‌شده در تاریخ است.
• ⑥ ۰۲:۳۰ · سحابی IC 434 (IC 434) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — از «رجل‌الجبار»، جای IC434 حدود ۸٫۷۵ درجه در جهت شمال‌شرق آسمانی است. فاصله را با مقیاس نقشه و ستاره‌های میانی تطبیق دهید؛ جهت در چشمی ممکن است چرخیده یا وارونه باشد. گسترهٔ ۱٫۵ درجه‌ای به میدان باز نیاز دارد؛ اگر فقط ستاره‌ها دیده شدند، آن را رؤیت خود سحابی ثبت نکنید… سحابی شعله شناسهٔ NGC 2024 دارد؛ IC 434 را با آن یا با خود لکهٔ تاریک سر اسب یکی نگیرید.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (M108) در دب اکبر · شمال شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۵ درجه شرق‌جنوب‌شرقِ مراق (بتای دب اکبر)؛ M97 حدود ۰٫۸ درجه جنوب‌شرق آن است. رگهٔ بسیار کم‌نور و باریک؛ فقط در آسمان تاریک و همراه M97. پیر مشن آن را در ۱۷۸۱ همراه M97 یافت؛ در ۱۹۵۳ به فهرست مسیه افزوده شد.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 2681) در دب اکبر · شمال شرق، بالای آسمان — از «دب»، جای NGC2681 حدود ۲۰٫۴۵ درجه در جهت غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. اگر لکه آشکار شد، کشیدگی تقریباً گرد آن را با نسبت محورهای کاتالوگی ۱ به ۱ مقایسه کنید؛ این نسبت اندازهٔ ظاهری است و ساختار بازوها را تضمین نمی‌کند… OpenNGC ردهٔ S0-a را برای NGC2681 ثبت کرده است (گذار میان عدسی و مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۸ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۱ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۷ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: پوشیده (ابر ۹۷٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۸۷٪)
• کاروانسرای مرنجاب: پوشیده (ابر ۹۸٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۱۵٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: پوشیده (ابر ۹۵٪)
• کویر طبس: ابری (ابر ۵۶٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۴۷٪)
• کویر ورزنه: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۴۲٪)
• خرانق: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۵۲٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۹۵٪)
• اصفهان: پوشیده (ابر ۷۴٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۹۰٪)
• شیراز: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۱۵٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۹۶٪)
• کرمان: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۲۲٪)

💡 نکتهٔ رصدی

دور از نور شهر، حتی چند کیلومتر، آسمان چند برابر پرستاره‌تر می‌شود.