برنامهٔ رصد شب یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۳:۰۰ · خوشهٔ h برساوش (C14) در برساوش · شمال، بالای آسمان — از «غول»، جای NGC869 حدود ۱۷٫۹۹ درجه در جهت شمال آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. در آسمان بسیار تاریک ممکن است روشنایی جمعی خوشه به صورت لکه تشخیص داده شود؛ تفکیک ستاره‌ها به ابزار نیاز دارد. عنوان C14 به جفت NGC 869 و NGC 884 اشاره دارد؛ این پرونده فقط عضو h برساوش را توصیف می‌کند.
• ② ۰۴:۵۰ · خوشهٔ کندو (M44) در سرطان · جنوب شرق، بالای آسمان — حدود ۱۵ درجه جنوب‌شرق پولوکس، در امتداد خط پولوکس به قلب‌الاسد؛ میان گاما و دلتای سرطان، کمی غرب‌تر. ابری مه‌آلود و روشن در آسمان تاریک، حتی چند ستارهٔ آن جدا می‌شود. گالیله در ۱۶۰۹–۱۶۱۰ آن را با تلسکوپ به ستاره‌ها تفکیک کرد و بیش از ۴۰ ستاره شمرد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ باز (M39) در ماکیان · شمال، بالای آسمان — حدود ۹ درجه شرق‌شمال‌شرق ذنب (آلفای ماکیان)؛ در راه شیری تابستان. حدود ۲۰ ستاره در گروهی مثلثی که میدان را پر می‌کند؛ نمایی بسیار زیبا. حدود ۸۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد و به‌نسبت نزدیک است.
• ④ ۰۳:۲۰ · خوشهٔ درخت کریسمس (NGC 2264) در تک‌شاخ · جنوب، بالای آسمان — حدود ۶٫۵° جنوب الهنعه (گامای جوزا)، تقریباً در همان راستای شمال-جنوب. ستاره‌ها به‌صورت مثلث یا درخت کاج درمی‌آیند؛ نمایی بسیار دلپذیر است. فیلتر UHC کمک می‌کند. سحابی مخروط ستونی تیره از گاز و غبار است؛ ویلیام هرشل خوشه را در ۱۷۸۴ یافت.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۲۰:۱۰ · گلولهٔ برفی آبی (C22) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — ایوتای زن به زنجیر بسته (قدر ۴٫۳) را بیابید؛ سحابی حدود ۲٫۴° غرب آن است. ایوتا حدود ۱۵° شمال‌شمال‌غرب آلفای زن به زنجیر بسته (سره‌الفرس) است. قرص کوچک و آبی‌مایل؛ با بزرگنمایی کم شبیه ستاره است و از حدود ۸۰ برابر قرصش آشکار می‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. رنگ آبی‌سبز آن از یونش اکسیژن می‌آید. قرصش فقط حدود نیم دقیقهٔ قوسی پهناست.
• ⑥ ۲۲:۴۰ · کهکشان (NGC 772) در حمل · جنوب، بالای آسمان — از «حمل»، جای NGC772 حدود ۴٫۸۱ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. فاصله را با مقیاس نقشه و ستاره‌های میانی تطبیق دهید؛ جهت در چشمی ممکن است چرخیده یا وارونه باشد. هدف تلسکوپی نسبتاً دشوار است؛ موقعیت NGC772 را با ستاره‌های نقشه تثبیت کنید و سپس با دید غیرمستقیم سراغ نور پخشیده بروید… OpenNGC ردهٔ Sb را برای NGC772 ثبت کرده است (مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 3198) در دب اکبر · شمال شرق، بالای آسمان — از «دب»، جای NGC3198 حدود ۱۷٫۴ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. هدف تلسکوپی نسبتاً دشوار است؛ موقعیت NGC3198 را با ستاره‌های نقشه تثبیت کنید و سپس با دید غیرمستقیم سراغ نور پخشیده بروید… OpenNGC ردهٔ Sc را برای NGC3198 ثبت کرده است (مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۲:۱۰ · کهکشان (NGC 488) در حوت · جنوب، بالای آسمان — از «حمل»، جای NGC488 حدود ۲۱٫۲۳ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. اگر لکه آشکار شد، کشیدگی بیضوی آن را با نسبت محورهای کاتالوگی ۱٫۴ به ۱ مقایسه کنید؛ این نسبت اندازهٔ ظاهری است و ساختار بازوها را تضمین نمی‌کند… OpenNGC ردهٔ Sb را برای NGC488 ثبت کرده است (مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۹ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۱ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۷ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۲۵٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۱۵٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۳۸٪)
• کلوت‌های شهداد: پوشیده (ابر ۶۱٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۱۷٪)
• کویر طبس: ابری (ابر ۵۸٪)
• کویر سه‌قلعه: پوشیده (ابر ۸۳٪)
• کویر ورزنه: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۱۸٪)
• خرانق: صاف (ابر ۳٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۷۶٪)
• اصفهان: صاف (ابر ۰٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۷۶٪)
• شیراز: صاف از ۰۱:۰۰ (ابر ۳۹٪)
• تبریز: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۲۴٪)
• کرمان: صاف از ۰۱:۰۰ (ابر ۴۲٪)

💡 نکتهٔ رصدی

برای حفظ دید شب، صفحهٔ گوشی را قرمز یا بسیار کم‌نور کنید.