برنامهٔ رصد شب دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۱:۲۰ · کهکشان آندرومدا (M31) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — از میرک (بتای زن به زنجیر بسته) به‌سوی ذات‌الکرسی دو ستاره را دنبال کنید: میو و نیو؛ کهکشان حدود ۱٫۳ درجه غرب نیو است. در آسمان تاریک بیضی کشیده و مه‌آلودی به درازای چند برابر قطر ماه کامل. عبدالرحمن صوفی رازی در ۹۶۴ میلادی آن را «لکه‌ای ابرگونه» نامید؛ تلسکوپی در کار نبود.
• ② ۰۲:۱۰ · سحابی شکارچی (M42) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — زیر کمربند شکارچی، در شمشیر آویخته؛ ستارهٔ میانیِ شمشیر همان سحابی است. ستارهٔ میانی شمشیر مه‌آلود است؛ ابر روشن اطرافش را در آسمان تاریک می‌بینید. نزدیک‌ترین ناحیهٔ بزرگ ستاره‌زایی به ماست، حدود ۱۳۰۰ سال نوری.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۲۲:۳۰ · خوشهٔ باز (C10) در ذات‌الکرسی · شمال، بالای آسمان — تقریباً هم‌فاصله (حدود ۲٫۶ درجه) از ستاره‌های دلتا و اپسیلون ذات‌الکرسی. لکهٔ کم‌نور با چند ستارهٔ جدا؛ در آسمان تاریک. ستاره‌های داغ دارای قرص گازی در آن فراوان‌اند.
• ④ ۰۲:۳۰ · خوشهٔ باز (M37) در ارابه‌ران · جنوب شرق، نزدیک سرسو — حدود ۳٫۷ درجه جنوب‌شرق M36؛ حدود ۵ درجه جنوب‌جنوب‌غرب تتای ارابه‌ران. لکه‌ای گرد و مه‌آلود که با چشمی میدان‌باز چند ستاره از آن جدا می‌شود. پرستاره‌ترین خوشهٔ این سه‌تایی است.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ کروی (C42) در دلفین · جنوب غرب، بالای آسمان — حدود ۵٫۸° شرق آلفای دلفین، در امتداد لوزی کوچک دلفین. نقطه‌ای مه‌گون و بسیار کم‌نور؛ ستاره‌ای از آن تفکیک نمی‌شود. حدود ۱۳۵ هزار سال نوری دور است.
• ⑥ ۲۲:۱۰ · خوشهٔ باز (C8) در ذات‌الکرسی · شمال، میانهٔ آسمان — حدود ۳ درجه غربِ ستارهٔ اپسیلون ذات‌الکرسی (قدر ۳٫۴)؛ حدود ۳ درجه شمال ستارهٔ دلتای ذات‌الکرسی. ده‌ها ستارهٔ کم‌نور در گروهی کوچک و محو؛ لکه‌ای مه‌آلود. کارولین هرشل آن را در ۱۷۸۳ یافت.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 2683) در سیاه‌گوش · شرق، نزدیک سرسو — از «پولوکس»، جای NGC2683 حدود ۱۵٫۴۳ درجه در جهت شمال‌شرق آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید… OpenNGC ردهٔ Sb را برای NGC2683 ثبت کرده است (مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 2859) در شیر کوچک · شرق، بالای آسمان — از «پولوکس»، جای NGC2859 حدود ۲۲٫۰۶ درجه در جهت شمال‌شرق آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید… OpenNGC ردهٔ S0-a را برای NGC2859 ثبت کرده است (گذار میان عدسی و مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۹ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۱ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۸ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۳۷٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۲۷٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۲۱٪)
• کلوت‌های شهداد: پوشیده (ابر ۸۱٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف از ۰۱:۰۰ (ابر ۳۲٪)
• کویر طبس: ابری (ابر ۵۸٪)
• کویر سه‌قلعه: ابری (ابر ۵۴٪)
• کویر ورزنه: صاف تا ۰۳:۵۰ (ابر ۹٪)
• خرانق: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۱۳٪)
• تهران: صاف (ابر ۳٪)
• اصفهان: صاف تا ۰۲:۵۰ (ابر ۷٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۷۶٪)
• شیراز: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۵۷٪)
• تبریز: صاف (ابر ۰٪)
• کرمان: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۳۳٪)

💡 نکتهٔ رصدی

دوربین دوچشمی معمولی برای دیدن قمرهای مشتری و دهانه‌های ماه کافی است.