برنامهٔ رصد شب چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۳:۲۰ · خوشهٔ باز (M41) در سگ بزرگ · جنوب، پایین — حدود ۴ درجه جنوب شباهنگ، تقریباً درست زیر آن. در آسمان تاریک لکه‌ای مه‌آلود و روشن دیده می‌شود. حدود ۲۳۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد؛ هودیرنا آن را پیش از ۱۶۵۴ ثبت کرد.
• ② ۰۴:۱۰ · خوشهٔ باز (M47) در کشتی‌دم · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۳ درجه غرب M46؛ هر دو حدود ۱۳ درجه شرق شباهنگ، کمی شمال‌تر. در آسمان تاریک لکه‌ای کم‌نور و محو. موقعیتی که مسیه برایش نوشت اشتباه بود و مدتی «مسیهٔ گم‌شده» به شمار می‌رفت؛ بعدها با NGC 2422 یکی دانسته شد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۰۰:۳۰ · سحابی کالیفرنیا (NGC 1499) در برساوش · شمال، نزدیک سرسو — مرکز سحابی حدود ۱° شمال‌شرق ایکسی برساوش است و سحابی تا ۲٫۵° کشیده می‌شود؛ یا حدود ۱۳° شمال‌شمال‌شرق پروین. فیلتر H-beta کمک می‌کند. ای. ای. بارنارد آن را در ۱۸۸۴ کشف کرد؛ نامش از شباهت به شکل ایالت کالیفرنیا آمده است.
• ④ ۰۳:۲۰ · خوشهٔ باز (NGC 2281) در ارابه‌ران · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۱۳° شمال‌غرب کاستور (آلفای جوزا)، یا حدود ۱۰° شرق‌شمال‌شرق تتای ارابه‌ران. لکه‌ای کم‌فروغ با چند ستارهٔ قابل تفکیک. خوشه‌های باز از ابرهای گازی زاده می‌شوند و در گذر زمان پراکنده می‌شوند.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۲۰ · خوشهٔ کروی (M15) در اسب بالدار · جنوب، بالای آسمان — حدود ۴ درجه شمال‌غرب انیف (اپسیلون اسب بالدار)، دماغهٔ اسب بالدار. هستهٔ فوق‌العاده درخشان و فشرده؛ ستاره‌های تکی جدا نمی‌شوند. خوشه‌ای فروریخته‌هسته و از فشرده‌ترین خوشه‌های کروی است؛ سحابی سیاره‌ایِ پیز ۱ را در خود دارد (۱۹۲۸).
• ⑥ ۱۸:۲۰ · سحابی سیاره‌نما (NGC 7027) در ماکیان · شمال غرب، بالای آسمان — از ذنب، جای هدف حدود ۵٫۵۳ درجه به سمت جنوب‌شرق روی نقشهٔ آسمان است. از نقشهٔ دقیق برای انتخاب ستاره‌های میانی استفاده کنید؛ این فاصله معمولاً از یک میدان چشمی تلسکوپ بزرگ‌تر است. با اندازهٔ ثبت‌شدهٔ ۰٫۲۳ دقیقهٔ قوسی، در بزرگ‌نمایی کم ممکن است بسیار کوچک و شبیه ستاره بماند؛ جای دقیق را با نقشه کنترل کنید. فیلتر OIII کمک می‌کند. شناسهٔ کاتالوگی این هدف NGC7027 است. قدر ۸٫۵ نور کل هدف را توصیف می‌کند؛ این عدد به‌تنهایی نه روشنایی هر عضو را می‌گوید و نه کنتراست با زمینه را.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (M95) در اسد · جنوب شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۳٫۶ درجه شمال‌شرقِ ستارهٔ رو اسد (قدر ۳٫۸)؛ حدود ۹ درجه شرقِ قلب‌الاسد. M96 حدود ۰٫۷ درجه شرقِ آن است. M95 لکهٔ گرد با هستهٔ روشن؛ M96 در شرق آن روشن‌تر است. در ۲۰۱۲ ابرنواختری در آن درخشید.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۰۰ · سحابی سیاره‌نما (NGC 2371) در جوزا · جنوب، نزدیک سرسو — از «کاستور»، جای NGC2371 حدود ۳٫۰۹ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. فاصله را با مقیاس نقشه و ستاره‌های میانی تطبیق دهید؛ جهت در چشمی ممکن است چرخیده یا وارونه باشد. در موقعیت NGC2371، اندازه و مرز نور غیرستاره‌ای را بررسی کنید؛ حلقه، رنگ و ستارهٔ مرکزی از اندازهٔ کاتالوگ قابل‌پیش‌بینی نیستند… OpenNGC برای NGC2371 ستون V-Mag و ستون جداگانهٔ Cstar V-Mag دارد؛ قدر ستارهٔ مرکزی را نباید با قدر کل پوسته یکی گرفت.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۹ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۰ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۲۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۸ · بهترین ساعت ۲۰:۲۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰
• 🛰 گذر درخشان ایستگاه فضایی ساعت ۱۷:۵۶، از جمله در اصفهان، مشهد، بوشهر، اهواز، یزد، گرگان

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف تا ۲۳:۵۰ (ابر ۲۸٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف تا ۰۰:۵۰ (ابر ۱۵٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۲۶٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف از ۰۲:۰۰ (ابر ۴۸٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۴۳٪)
• کویر طبس: صاف از ۱۹:۰۰ (ابر ۱۴٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۲۹٪)
• کویر ورزنه: صاف (ابر ۳٪)
• خرانق: صاف از ۱۹:۰۰ (ابر ۲۸٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۷۳٪)
• اصفهان: صاف (ابر ۰٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۸۶٪)
• شیراز: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۲۷٪)
• تبریز: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۱۸٪)
• کرمان: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۳۷٪)

💡 نکتهٔ رصدی

سیاره‌ها چشمک نمی‌زنند و نورشان آرام‌تر از ستاره‌هاست؛ این ساده‌ترین راه شناختنشان است.

📅 آخرهفته

• پنجشنبه ۲۱ آبان · ماه ۱۲٪ روشن • ‎M41‎ — ساعت ‎۰۳:۱۰‎ • ‎NGC 1499‎ — ساعت ‎۰۰:۳۰‎ • ‎NGC 1857‎ — ساعت ‎۰۱:۵۰‎
• جمعه ۲۲ آبان · ماه ۱۸٪ روشن • ‎M47‎ — ساعت ‎۰۴:۰۰‎ • ‎C19‎ — ساعت ‎۲۰:۰۰‎ • ‎M74‎ — ساعت ‎۲۲:۰۰‎