برنامهٔ رصد شب سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۳:۰۰ · خوشهٔ χ برساوش (C14) در برساوش · شمال، بالای آسمان — از «غول»، جای NGC884 حدود ۱۷٫۷۷ درجه در جهت شمال آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. در آسمان بسیار تاریک ممکن است روشنایی جمعی خوشه به صورت لکه تشخیص داده شود؛ تفکیک ستاره‌ها به ابزار نیاز دارد. نام chi Persei در کاتالوگ برای NGC 884 آمده است؛ هنگام رصد خوشهٔ دوگانه، این عضو را از NGC 869 جدا ثبت کنید.
• ② ۰۰:۲۰ · خوشهٔ پروین (M45) در ثور · جنوب، نزدیک سرسو — حدود ۱۴ درجه شمال‌غرب دبران (چشم گاو)؛ در پاییز شبانگاه از شرق برمی‌آید. شش تا هفت ستاره آشکارند و در آسمان تاریک چشم تیز تا حدود ده ستاره را می‌بیند. حدود ۴۴۰ سال نوری با ما فاصله دارد و حدود ۱۰۰ میلیون سال سن دارد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۰۲:۱۰ · خوشهٔ باز (M36) در ارابه‌ران · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۶ درجه جنوب‌غرب تتای ارابه‌ران؛ M38 حدود ۲٫۳ درجه شمال‌غرب آن و M37 حدود ۳٫۷ درجه جنوب‌شرقش است. لکه‌ای کوچک و کم‌نور؛ در همان میدان با M38 و M37 به‌سختی دیده می‌شود. حدود ۲۵ میلیون سال سن دارد؛ از دو خوشهٔ همسایه‌اش جوان‌تر است.
• ④ ۰۲:۱۰ · سحابی مایران (M43) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — درست شمال هستهٔ M42، آن‌سوی خط تیره‌ای باریک؛ در همان میدان. لکه‌ای کوچک چسبیده به M42 که جدا کردنش دشوار است. فیلتر UHC کمک می‌کند. ستاره‌ای در مرکز ابر آن را روشن می‌کند؛ ژان‌ژاک دو مایران آن را در ۱۷۳۱ توصیف کرد.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ کروی (M2) در دلو · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۵ درجه شمال سعدالسعود (بتای دلو)، تقریباً روی همان نصف‌النهار؛ در ناحیه‌ای کم‌ستاره است. گوی روشن و گرد با مرکزی درخشان؛ ستاره‌های تکی را جدا نمی‌کند. ژان‌دومینیک مارالدی آن را در ۱۷۴۶ کشف کرد.
• ⑥ ۲۱:۵۰ · کهکشان (NGC 404) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — از «سره‌الفرس»، جای NGC404 حدود ۱۴٫۴۷ درجه در جهت شمال‌شرق آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. هدف تلسکوپی نسبتاً دشوار است؛ موقعیت NGC404 را با ستاره‌های نقشه تثبیت کنید و سپس با دید غیرمستقیم سراغ نور پخشیده بروید… OpenNGC ردهٔ E-S0 را برای NGC404 ثبت کرده است (گذار میان بیضوی و عدسی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (M96) در اسد · جنوب شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۰٫۷ درجه شرقِ M95 در همان میدان؛ M105 حدود ۰٫۸ درجه شمال‌شمال‌شرقِ M96 است. هسته‌ای روشن در لکه‌ای بیضوی؛ درخشان‌تر از M95. رهبر گروه M96 است (شامل M95، M105 و چند کهکشان دیگر) در فاصلهٔ حدود ۳۰ میلیون سال نوری.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۳:۰۰ · کهکشان (NGC 936) در قیطس · جنوب، میانهٔ آسمان — از «حمل»، جای NGC936 حدود ۲۵٫۱۱ درجه در جهت جنوب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. اگر لکه آشکار شد، کشیدگی بیضوی آن را با نسبت محورهای کاتالوگی ۱٫۴ به ۱ مقایسه کنید؛ این نسبت اندازهٔ ظاهری است و ساختار بازوها را تضمین نمی‌کند… OpenNGC ردهٔ S0-a را برای NGC936 ثبت کرده است (گذار میان عدسی و مارپیچی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۹ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۱ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۸ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: پوشیده (ابر ۸۳٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۷۹٪)
• کاروانسرای مرنجاب: پوشیده (ابر ۷۶٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۳۴٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۶۲٪)
• کویر طبس: پوشیده (ابر ۸۹٪)
• کویر سه‌قلعه: پوشیده (ابر ۸۳٪)
• کویر ورزنه: پوشیده (ابر ۹۱٪)
• خرانق: پوشیده (ابر ۹۷٪)
• تهران: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۴۳٪)
• اصفهان: پوشیده (ابر ۹۰٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۸۵٪)
• شیراز: پوشیده (ابر ۹۷٪)
• تبریز: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۳۷٪)
• کرمان: ابری (ابر ۵۷٪)

💡 نکتهٔ رصدی

ستارهٔ قطبی را با امتداد دو ستارهٔ لبهٔ «ملاقه» در دب اکبر پیدا کنید.