برنامهٔ رصد شب پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۲:۵۰ · خوشهٔ h برساوش (C14) در برساوش · شمال، بالای آسمان — از «غول»، جای NGC869 حدود ۱۷٫۹۹ درجه در جهت شمال آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. در آسمان بسیار تاریک ممکن است روشنایی جمعی خوشه به صورت لکه تشخیص داده شود؛ تفکیک ستاره‌ها به ابزار نیاز دارد. عنوان C14 به جفت NGC 869 و NGC 884 اشاره دارد؛ این پرونده فقط عضو h برساوش را توصیف می‌کند.
• ② ۰۴:۵۰ · خوشهٔ کندو (M44) در سرطان · جنوب، بالای آسمان — حدود ۱۵ درجه جنوب‌شرق پولوکس، در امتداد خط پولوکس به قلب‌الاسد؛ میان گاما و دلتای سرطان، کمی غرب‌تر. ابری مه‌آلود و روشن در آسمان تاریک، حتی چند ستارهٔ آن جدا می‌شود. گالیله در ۱۶۰۹–۱۶۱۰ آن را با تلسکوپ به ستاره‌ها تفکیک کرد و بیش از ۴۰ ستاره شمرد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۰۲:۰۰ · خوشهٔ باز (M38) در ارابه‌ران · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۲٫۳ درجه شمال‌غرب M36؛ سه‌تایی M38، M36 و M37 تقریباً در یک ردیف‌اند و M38 در شمال‌غرب است. لکه‌ای محو و بزرگ. شکل ستاره‌هایش را به حرف پی یا ضربدر مانند کرده‌اند؛ هودیرنا آن را پیش از ۱۶۵۴ ثبت کرد.
• ④ ۰۴:۵۰ · کهکشان سیگار (M82) در دب اکبر · شمال، میانهٔ آسمان — حدود ۰٫۶ درجه شمال M81 در همان میدان؛ برای یافتن M81 از گامای دب اکبر به آلفای دب اکبر خط بکشید و همان فاصله را ادامه دهید. نواری باریک و کشیده، نزدیک M81 در همان میدان. با آهنگی حدود ده برابر راه شیری ستاره می‌سازد و بادهای کهکشانی گاز را به بیرون می‌دمند.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۲۰ · سحابی حلقه (M57) در شلیاق · غرب، میانهٔ آسمان — روی خط میان بتا و گامای شلیاق، کمی نزدیک‌تر به بتا. حلقهٔ کوچک و دودی‌گون که با بزرگ‌نمایی ۵۰ تا ۱۰۰ برابر پیداست. فیلتر OIII کمک می‌کند. حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد؛ پوستهٔ گازی ستاره‌ای شبیه خورشید است.
• ⑥ ۲۲:۰۰ · کهکشان (M74) در حوت · جنوب، بالای آسمان — حدود ۱٫۴ درجه شرق‌شمال‌شرقِ ستارهٔ اتای حوت (قدر ۳٫۶). هستهٔ کوچک و روشن در هالهٔ بسیار کم‌نور؛ دیدنش به تاریکی آسمان بسته است. به خاطر سطح درخشش کم، از دشوارترین اعضای فهرست مسیه برای مبتدیان است؛ مشن آن را در ۱۷۸۰ یافت.
• ⑦ ۰۴:۰۰ · سحابی اسکیمو (C39) در جوزا · جنوب، بالای آسمان — حدود ۲٫۴° جنوب‌شرق دلتای جوزا (قدر ۳٫۵)، حدود ۸° جنوب‌جنوب‌غرب پولوکس. قرص آبی‌سبز با ستارهٔ مرکزی؛ با بزرگنمایی ۱۰۰ درخشان و واضح. فیلتر OIII کمک می‌کند. ویلیام هرشل آن را در ۱۷۸۷ یافت.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۱۹:۱۰ · کهکشان (C30) در اسب بالدار · شمال غرب، نزدیک سرسو — حدود ۴٫۴° شمال‌شمال‌غرب سعد مطر (اتای اسب بالدار). نوار تیرهٔ غبار و هسته؛ کوینتت استفان حدود ۰٫۵° جنوب‌غرب آن تنها در آسمان عالی و دشوار است. آن را «همتای کهکشان ما» می‌دانند؛ فاصله‌اش حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون سال نوری است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۹ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۰ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۲۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۲۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۹ · بهترین ساعت ۲۰:۲۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف (ابر ۰٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف (ابر ۰٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف (ابر ۱٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف (ابر ۰٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف (ابر ۰٪)
• کویر طبس: صاف (ابر ۰٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف (ابر ۰٪)
• کویر ورزنه: صاف (ابر ۰٪)
• خرانق: صاف (ابر ۰٪)
• تهران: صاف (ابر ۰٪)
• اصفهان: صاف (ابر ۰٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۷۰٪)
• شیراز: صاف (ابر ۰٪)
• تبریز: صاف (ابر ۰٪)
• کرمان: صاف (ابر ۰٪)

💡 نکتهٔ رصدی

برای دیدن شهاب‌ها دراز بکشید و به بخش بزرگی از آسمان نگاه کنید، نه فقط به یک نقطه.