۱۸۴۲فیزیک و شیمی · زادروز · ۲۱ آبان ۱۲۲۱
کشف یک گاز از دل اندازهگیری
۱۸۴ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۴۲، جان ویلیام استرات، مشهور به لرد ریلی (Lord Rayleigh)، به دنیا آمد. این فیزیکدان انگلیسی در آکوستیک و نورشناسی پژوهشهای بنیادی داشت و برای بررسی چگالی گازها و جداسازی آرگون نوبل فیزیک گرفت. اندازهگیری ویژگیهای گازها به شناخت جزئی از هوای پیرامون ما کمک کرد که پیشتر جداگانه شناخته نشده بود. در چنین کاری، تفاوتهای کوچک عددی میتوانند نشانهٔ تفاوتی واقعی در ماده باشند. داستان ریلی یادآور این است که کشف همیشه با منظرهای عجیب آغاز نمیشود؛ گاهی اندازهگیری دقیق چیزی آشنا، پرسشی تازه دربارهٔ ترکیب همان چیز پیش میآورد.
۱۹۸۰نجوم و فضا · رویداد · ۲۱ آبان ۱۳۵۹
نزدیکترین عبور وویجر ۱ از زحل
۴۶ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۸۰، فضاپیمای وویجر ۱ موفق شد با عبور از زیر حلقههای زحل و نزدیک شدن تا فاصله ۷۷ هزار مایلی این سیاره شگفتانگیز، تصاویر و دادههایی بینظیر را به زمین ارسال کند. این ملاقات نزدیک نه تنها به دانشمندان امکان داد ساختار و ترکیبات حلقههای زحل را بهتر درک کنند، بلکه به درک ما از ماهیت سیارات غولپیکر و منظومه شمسی کمک شایانی کرد و وویجر ۱ را به یکی از موفقترین مأموریتهای تاریخ اخترشناسی تبدیل نمود.
۱۹۸۴نجوم و فضا · رویداد · ۲۱ آبان ۱۳۶۳
نجات ماهوارهٔ پالاپا بی-۲
۴۲ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۸۴، فضانوردان برای نخستین بار در تاریخ بشر عملیات نجات یک ماهواره را در فضا انجام دادند؛ ماهواره Palapa B-۲ که دچار نقص شده بود، توسط شاتل فضایی دیسکاوری بازیابی و به زمین بازگردانده شد. این عملیات جسورانه، نقطه عطفی در فناوری فضایی به شمار میرود و نشان داد انسان میتواند نه تنها ابزارها و ماهوارهها را به فضا ارسال کند، بلکه قادر به تعمیر و بازیابی آنها نیز هست؛ دستاوردی که افقهای جدیدی را برای اکتشافات فضایی گشود.
۲۰۱۴نجوم و فضا · رویداد · ۲۱ آبان ۱۳۹۳
فرود روی هستهٔ یک دنبالهدار
۱۲ سال پیش در چنین روزی، در سال ۲۰۱۴، فیله (Philae)، فرودگر همراه روزتا (Rosetta)، به سطح دنبالهدار چوریوموف–گراسیمنکو رسید و نخستین فرود روی هستهٔ یک دنبالهدار را رقم زد. فرود مطابق برنامه پیش نرفت: سامانهٔ مهار عمل نکرد و دستگاه پیش از قرارگرفتن در محل نهایی، چند بار از سطح جدا شد. با این حال، فیله تصویرها و دادههایی به زمین فرستاد. این تجربه بخشی از دشواری کار روی جرمی کوچک را آشکار کرد؛ جایی که رسیدن به سطح با ثابتماندن روی آن یکسان نیست. روزتا و فرودگرش فرصتی برای بررسی مستقیم یکی از اجرام کهن منظومهٔ شمسی فراهم کردند.