دانشنامهمفهوم
انتقال به سرخ Redshift
انتقال به سرخ افزایش طول موج نور یک جرم است که طیف آن را به سمت رنگهای سرختر میبرد و معمولاً نشان میدهد جرم از ما دور میشود یا در میدان گرانشی شدید قرار دارد.
انتقال به سرخ (Redshift) را با کمیت z میسنجند:
در این رابطه، طول موج مشاهدهشده با طول موج گسیلشده سنجیده میشود. اگر z بزرگتر باشد، نور بیشتر کش آمده است. در مقابل، اگر جرمی به ما نزدیک شود، طیف آن به سمت آبی میرود و آن را انتقال به آبی میگویند.
انتقال به سرخ چند نوع دارد؟
- دوپلری: وقتی منبع در فضا از ما دور میشود، امواج کشیده میشوند؛ همان اثر دوپلر که صدای آمبولانس دورشونده را کلفتتر میکند.
- کیهانی: در انبساط جهان خود فضا کش میآید و نور در راه خود کشیده میشود. این نوع در کهکشانهای دور غالب است.
- گرانشی: نوری که از میدان گرانشی قوی، مثل نزدیک سیاهچاله یا کوتولهٔ سفید خارج میشود، انرژی از دست میدهد و سرختر میشود.
اخترشناسان انتقال به سرخ را چگونه میسنجند؟
با طیفسنجی و جابهجایی خطهای مشخص عناصر، مثلاً خطهای هیدروژن، نسبت به جای آزمایشگاهیشان. وقتی خطها جابهجا شوند، از اندازهٔ جابهجایی z به دست میآید.
چرا انتقال به سرخ مهم است؟
ادوین هابل نشان داد انتقال به سرخ کهکشانها با فاصلهشان نسبت دارد (قانون هابل). از همین رو z بهصورت «خطکش» کیهانی برای فاصله و زمان به کار میرود. دورترین اجرام شناختهشده، مانند اختروشها و کهکشانهایی که تلسکوپ جیمز وب میبیند، z بسیار بزرگ دارند و نورشان از جهان جوان به ما میرسد.
پرسشهای رایج
### انتقال به سرخ یعنی چه؟
انتقال به سرخ یعنی طول موج نور منبع بلندتر شده و به سمت رنگ سرخ جابهجا میشود.
### آیا انتقال به سرخ یعنی جرم واقعاً سرخ است؟
نه. انتقال به سرخ یعنی طیف جابهجا شده است، نه اینکه جرم لزوماً سرخ دیده شود؛ نور فرابنفش یک کهکشان دور ممکن است به نور مرئی یا فروسرخ منتقل شود.
### انتقال به سرخ کیهانی با دوپلری چه فرقی دارد؟
در انتقال به سرخ کیهانی خود فضا کش میآید و نور در مسیر کشیده میشود، ولی در دوپلری منبع در فضا حرکت میکند.
### چرا انتقال به سرخ دلیل انبساط جهان است؟
انتقال به سرخ بیشتر کهکشانهای دور نشان میدهد که آنها از ما دور میشوند و این الگو با انبساط جهان سازگار است.
فکت علمی