دانشنامهمفهوم
پارسک Parsec
پارسک یکی از واحدهای فاصله در ستارهشناسی است، برابر حدود ۳٫۲۶ سال نوری یا ۳۰٫۸۶ هزار میلیارد کیلومتر. فاصلهٔ ستاره‌ای است که اختلاف منظر آن یک ثانیهٔ قوسی دیده شود.
پارسک (parsec، نماد pc) واحد فاصلهای است که ستارهشناسان برای سنجش فاصلهٔ ستارگان و کهکشان‌ها به کار می‌برند. نام آن از ترکیب «parallax» (اختلاف منظر) و «arcsecond» (ثانیهٔ قوسی) ساخته شده است. یک پارسک حدود ۳٫۲۶ سال نوری یا حدود ۳۰٫۸۶ هزار میلیارد کیلومتر است.
پارسک چگونه تعریف می‌شود؟
پارسک فاصلهای است که از آن، شعاع مدار زمین به دور خورشید، یعنی یک واحد نجومی، با زاویه‌ای برابر یک ثانیهٔ قوسی دیده شود. یک ثانیهٔ قوسی برابر ۱/۳۶۰۰ درجه است. این تعریف مستقیماً از اختلاف منظر ستاره‌ای میآید: وقتی زمین در مدارش حرکت میکند، موقعیت ستارهٔ نزدیک نسبت به ستاره‌های دور کمی جابه‌جا به نظر می‌رسد. اگر اختلاف منظر $p$ را بر حسب ثانیهٔ قوسی بدانیم، فاصله چنین است:
اتحادیهٔ بین‌المللی ستارهشناسی در ۲۰۱۵ پارسک را دقیقاً برابر ۶۴۸۰۰۰ تقسیم بر π واحد نجومی تعریف کرد.
چرا ستارهشناسان از پارسک استفاده می‌کنند؟
پارسک ارتباط مستقیم با روش اندازهگیری فاصله، یعنی اختلاف منظر، دارد و محاسبه را ساده میکند. برای مقیاس‌های بزرگ‌تر مضرب‌ها مرسوم‌اند: کیلوپارسک (۱۰۰۰ پارسک) برای فواصل درون کهکشان، مگاپارسک (یک میلیون پارسک) برای فاصله میان کهکشان‌ها و گیگاپارسک برای مقیاس کیهان‌شناختی. مثلاً نزدیکترین ستاره پس از خورشید، پروکسیما قنطورس، حدود ۱٫۳ پارسک دور است. قطر قرص راه شیری هم حدود ۳۰ کیلوپارسک است.
| واحد | مقدار |
|---|---|
| ۱ پارسک | حدود ۳٫۲۶ سال نوری |
| ۱ پارسک | حدود ۲۰۶٬۲۶۵ واحد نجومی |
| ۱ کیلوپارسک | ۱۰۰۰ پارسک |
| ۱ مگاپارسک | یک میلیون پارسک |
پرسش‌های رایج
### یک پارسک چند سال نوری است؟
یک پارسک حدود ۳٫۲۶ سال نوری است.
### پارسک چه چیزی را اندازه میگیرد؟
پارسک فاصله را اندازه میگیرد؛ یعنی فاصلهای که از آن اختلاف منظر ستاره یک ثانیهٔ قوسی باشد.
### چرا ستارهشناسان سال نوری را به پارسک ترجیح میدهند؟
در ستارهشناسی حرفهای پارسک رایجتر است، چون مستقیماً از اندازهگیری اختلاف منظر به دست میآید و محاسبه فاصله را آسان میکند.
### نزدیکترین ستاره به خورشید چند پارسک دور است؟
پروکسیما قنطورس، نزدیکترین ستاره به خورشید، حدود ۱٫۳ پارسک از ما فاصله دارد.