الماس Diamond

الماس شکلی از کربن است، همان عنصری که در زغال و مداد هم هست. تفاوت در چیدمان اتم‌هاست: در الماس هر اتم کربن با چهار اتم دیگر پیوند قوی دارد و شبکه‌ای سه‌بعدی و صلب می‌سازد. همین ساختار الماس را سخت‌ترین ماده در میان کانی‌های طبیعی کرده است.

الماس چگونه ساخته می‌شود؟

بیشتر الماس‌های طبیعی در گوشتهٔ زمین، در عمق حدود صد و پنجاه تا دویست کیلومتری، زیر فشار بسیار زیاد و دمای بالاتر از هزار درجهٔ سانتی‌گراد ساخته شده‌اند. چنین شرایطی در پوستهٔ نازک سطحی نیست. الماس‌ها یک تا سه میلیارد سال پیش شکل گرفته‌اند و با فوران‌های سریع و عمیق آتشفشانی، در سنگی به نام کیمبرلیت، به سطح رسیده‌اند. پس الماس‌ها را در لولهٔ کیمبرلیتی، معادن عمیقی در آفریقای جنوبی، روسیه و کانادا می‌یابند. الماس برخورد شهاب‌سنگی و الماس مصنوعی آزمایشگاهی هم وجود دارد.

ویژگی‌های الماس

الماس با اینکه بسیار سخت است، شکننده هم هست و در راستای معینی می‌شکند؛ همین ویژگی برای تراشیدن به‌کار می‌رود. سختی آن بر مقیاس موس برابر ده است.

چرا الماس می‌درخشد؟

الماس ضریب شکست بالایی دارد، پس نور را بسیار خم می‌کند و در تراش درست بارها درون سنگ بازتاب می‌یابد و پراکنده می‌شود. این پراکندگی رنگ‌های رنگین‌کمانی می‌سازد. الماس خالص بی‌رنگ است؛ ناخالصی نیتروژن آن را زرد و بور آبی می‌کند.

کاربردها

الماس با کیفیت جواهر بخش کوچکی از الماس استخراج‌شده است و بیشتر الماس‌ها کیفیت صنعتی دارند: در سرمته‌های حفاری، تیغه‌های برش و ساینده‌ها. الماس آزمایشگاهی هم در بازار جواهر و صنعت رشد کرده است. واحد وزن الماس «قیراط» است که برابر ۰٫۲ گرم است.

الماس در فضا

در سیارات غول یخی مانند اورانوس و نپتون، دانشمندان گمان می‌کنند فشار زیاد ممکن است از متان الماس بسازد و «باران الماس» ببارد؛ این فرضیه است و هنوز تأیید قطعی نشده، هرچند آزمایش‌های آزمایشگاهی آن را پشتیبانی کرده‌اند.

پرسش‌های رایج

### الماس از چه ساخته شده است؟
الماس از کربن خالص ساخته شده است که اتم‌هایش در شبکهٔ مکعبی بسیار محکم چیده شده‌اند.

### چرا الماس سخت‌ترین کانی است؟
چون هر اتم کربن در آن با چهار پیوند کووالانسی قوی به همسایه‌ها متصل است و شبکهٔ سه‌بعدی بسیار پایداری پدید می‌آید.

### الماس چگونه به سطح زمین می‌رسد؟
با فوران‌های عمیق و سریع آتشفشانی که سنگ کیمبرلیت را از گوشته به سطح می‌آورند و الماس‌ها را با خود می‌برند.

### آیا الماس را می‌توان سوزاند؟
بله. الماس در دمای بالا، حدود هشتصد تا هزار درجه و در حضور اکسیژن، می‌سوزد و به دی‌اکسید کربن تبدیل می‌شود.