صورتهای فلکیLyra
صورت فلکی شلیاق
شلیاق صورتی کوچک ولی بسیار شناخته‌شده در آسمان تابستان است. درخشانترین ستارهٔ آن نسر واقع (وگا) یکی از روشنترین ستارههای آسمان است و همراه با دو ستارهٔ دجاجه و عقاب (نسر طایر) مثلث تابستانی را می‌سازد. در کنار نسر واقع چهارضلعی کوچکی از ستاره‌هاست که چنگ را مجسم میکند. در همین صورت سحابی حلقهای معروف و چند ستارهٔ دوتایی جالب هم دیده میشود.
- در صورالکواکب صوفی: السلیاق
- نام‌های دیگر: چنگ، نسر واقع
- بهترین زمان دیدن
- شبهای مرداد، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۲۸۶ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۵۲ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۳۷ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۲۶° شمالی تا ۴۸° شمالی
ستاره‌ها
پرنورترین ستارههای شلیاق
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| نسر واقع (Vega) | α Lyrae | ۰٫۰۳ |
| Sulafat | γ Lyrae | ۳٫۲۵ |
| شلیاق (Sheliak) | β Lyrae | ۳٫۵۲ |
| — | 13 Lyrae | ۴٫۰۸ |
| — | δ2 Lyrae | ۴٫۲۲ |
اعماق آسمان
اجرام مسیه در شلیاق
بیشترشان با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، در آسمان دور از شهر.
- M56خوشهٔ کرویقدر ۸٫۲
- M57سحابی حلقه سحابی سیاره‌نماقدر ۹٫۰
داستان نام
در اسطوره‌های یونانی شلیاق چنگی است که هرمس ساخت و به آپولون داد و او آن را به اورفئوس بخشید؛ اورفئوس چنان می‌نواخت که جانوران و سنگ‌ها هم گوش می‌دادند. پس از مرگ او، چنگش را زئوس به آسمان برد. صوفی در «صورالکواکب» آن را «السلیاق» می‌نامد و در سنت ایرانی و عربی ستارهٔ درخشانش «نسر واقع» یعنی عقابی که بال‌هایش را بسته و فرود می‌آید.
چطور پیدایش کنیم
شلیاق را در شبهای تابستان، حدود مرداد، تقریباً بالای سر می‌بینید. ستارهٔ سفیدآبی و درخشان نسر واقع، که از همه‌چیز در آن ناحیه روشن‌تر است، را پیدا کنید. این ستاره یک گوشهٔ مثلث تابستانی است؛ دو گوشهٔ دیگر دجاجه و عقاب‌اند. چهارضلعی کوچک چنگ درست کنار نسر واقع قرار دارد. از همهٔ نقاط ایران به‌خوبی دیده میشود.
پرسش‌های رایج
نسر واقع کدام ستاره است؟
نسر واقع درخشانترین ستارهٔ شلیاق و یکی از روشنترین ستارههای آسمان است. در تابستان تقریباً بالای سر دیده میشود. به لاتین وگا خوانده میشود و یکی از سه ستارهٔ مثلث تابستانی است. این صورت از معدود صورتهایی است که با یک ستارهٔ درخشان شناخته میشود، پس همیشه نقطهٔ شروع خوبی برای تماشای آسمان تابستان است.
مثلث تابستانی چیست؟
مثلث تابستانی سه ستارهٔ درخشان است که در شبهای تابستان بالای سر دیده میشوند: نسر واقع در شلیاق، دنب دجاجه در دجاجه و نسر طایر در عقاب. آنها در سه صورت جداگانهاند و مثلثی بزرگ میسازند که پیدا کردن صورتهای اطراف را ساده میکند.
سحابی حلقهای کجاست؟
سحابی حلقهای در صورت شلیاق، میان دو ستارهٔ پایینی چنگ، قرار دارد. با چشم غیرمسلح دیده نمیشود و برای دیدنش تلسکوپی متوسط لازم است. شکل آن حلقهای است از گاز که از یک ستارهٔ در حال مرگ پراکنده شده است.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند می‌سازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آنها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ