پروکسیما قنطورس b Proxima Centauri b

پروکسیما قنطورس b (Proxima Centauri b) نزدیک‌ترین سیارهٔ فراخورشیدی شناخته‌شده به منظومهٔ شمسی است و حدود ۴٫۲ سال نوری با ما فاصله دارد. این سیاره دور پروکسیما قنطورس، نزدیک‌ترین ستاره به خورشید، می‌گردد. اعلام کشف آن در اوت ۲۰۱۶ منتشر شد و توجه عمومی را به خود جلب کرد، چون ممکن است سیاره‌ای سنگی و در محدودهٔ مناسب برای آب مایع باشد.

چگونه کشف شد؟

کشف را گروهی از پژوهشگران با پروژهٔ «نقطهٔ سرخ کم‌رنگ» (Pale Red Dot) و با طیف‌نگار هارپس در رصدخانهٔ جنوبی اروپا انجام دادند. روش به‌کاررفته «سرعت شعاعی» بود: گرانش سیاره ستاره را اندکی به جلو و عقب می‌کشد و این جابه‌جایی در طیف نور ستاره دیده می‌شود. شرح این شیوه‌ها در روش‌های یافتن سیاره‌های فراخورشیدی آمده است. چون این روش حرکت ستاره را اندازه می‌گیرد، فقط «جرم کمینه» سیاره به‌دست آمد، که حدود ۱٫۰۷ برابر جرم زمین است. گذر سیاره از مقابل ستاره تاکنون دیده نشده، پس اندازه و چگالی‌اش نامعلوم است.

شرایط سیاره

سیاره بسیار نزدیک به ستاره می‌گردد؛ حدود ۰٫۰۵ واحد نجومی و دورهٔ مداری آن حدود ۱۱٫۲ روز است. با اینکه ستاره بسیار کم‌نور است، این فاصله در کمربند حیات قرار می‌گیرد؛ یعنی دمای سطح می‌تواند اجازهٔ وجود آب مایع را بدهد. اما چند مشکل جدی هست:

• ستاره شراره‌های شدید می‌فرستد و پرتو ایکس و فرابنفش رسیده به سیاره ممکن است از زمین بسیار بیشتر باشد.
• سیاره احتمالاً دچار قفل کشندی است؛ یعنی یک روی آن همیشه رو به ستاره است.
• معلوم نیست جو و میدان مغناطیسی کافی برای حفاظت از سطح دارد یا نه.

پس نمی‌توان گفت سیاره زیست‌پذیر است؛ فقط امکان آن مطرح است.

آیا می‌توان به آنجا رفت؟

با فناوری امروزی، رسیدن به این سیاره هزاران سال طول می‌کشد. طرح‌های نظری مانند بادبان‌های لیزری برای کاوشگرهای کوچک پیشنهاد شده است، اما هنوز ساخته نشده‌اند. بررسی‌های بعدی با تلسکوپ‌های بزرگ مانند تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی ممکن است جو سیاره را بررسی کنند.

پرسش‌های رایج

### پروکسیما قنطورس b چیست؟
پروکسیما قنطورس b سیارهٔ فراخورشیدی با جرم کمینهٔ نزدیک به زمین است که دور نزدیک‌ترین ستارهٔ خورشید می‌گردد.

### پروکسیما قنطورس b چقدر با ما فاصله دارد؟
پروکسیما قنطورس b حدود ۴٫۲ سال نوری از ما دور است و نزدیک‌ترین سیارهٔ فراخورشیدی شناخته‌شده به منظومهٔ شمسی است.

### آیا پروکسیما قنطورس b زیست‌پذیر است؟
نمی‌دانیم. پروکسیما قنطورس b در کمربند حیات ستاره‌اش است، اما شراره‌های شدید و احتمال نبودن جو، زیست‌پذیری آن را نامعلوم می‌کنند.

### یک سال در پروکسیما قنطورس b چقدر است؟
یک سال در پروکسیما قنطورس b فقط حدود ۱۱٫۲ روز زمینی است، چون سیاره بسیار نزدیک به ستاره‌اش می‌گردد.