دانشنامهجرم آسمانی
پروکسیما قنطورس Proxima Centauri
پروکسیما قنطورس نزدیک‌ترین ستارهٔ شناخته‌شده به خورشید است، با فاصلهٔ حدود ۴٫۲ سال نوری. این کوتولهٔ سرخ کم‌نور با چشم دیده نمی‌شود و دستکم دو سیاره دارد.
پروکسیما قنطورس (Proxima Centauri) نزدیک‌ترین ستاره به خورشید پس از خود خورشید است و حدود ۴٫۲ سال نوری از ما فاصله دارد. این ستاره بخشی از منظومهٔ سه‌گانهٔ آلفا قنطورس است و در آسمان جنوب قرار دارد. نام «پروکسیما» از واژهٔ لاتین به معنای «نزدیک‌ترین» آمده است. رابرت اینس، ستاره‌شناس اسکاتلندی، آن را در ۱۹۱۵ کشف کرد.
چه نوع ستارهای است؟
پروکسیما یک کوتولهٔ سرخ از رده طیفی M است. جرمش حدود ۱۲ درصد جرم خورشید و شعاعش حدود ۱۵ درصد شعاع آن است. دمای سطح آن حدود ۳۰۰۰ کلوین و درخشندگی کلش حدود ۰٫۲ درصد (دو هزارم) خورشید است. با اینکه بسیار نزدیک است، قدر ظاهری آن حدود ۱۱ است و با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شود و برای رصدش تلسکوپ لازم است. این ستاره «ستارهٔ شرارهای» هم هست و گاهی ناگهان درخشندگی‌اش به‌شدت افزایش می‌یابد و پرتو پرانرژی می‌فرستد. چنین ستاره‌هایی عمری بسیار طولانی، شاید هزاران میلیارد سال، دارند.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| فاصله | حدود ۴٫۲۴ سال نوری |
| جرم | حدود ۰٫۱۲ جرم خورشید |
| دمای سطح | حدود ۳۰۰۰ کلوین |
| قدر ظاهری | حدود ۱۱ |
سیاره‌های پروکسیما
در ۲۰۱۶ پژوهشگران پروکسیما قنطورس b را از جابه‌جایی طیفی ستاره یافتند؛ سیاره‌ای تقریباً هم‌جرم زمین که در کمربند حیات پروکسیما می‌گردد. سیارهٔ دیگری به نام پروکسیما d هم گزارش شده و نامزد سیارهٔ سومی نیز مطرح است که هنوز تأیید نشده است. زیست‌پذیری این سیاره‌ها بهدلیل شراره‌های شدید ستاره زیر سؤال است.
چرا پروکسیما اهمیت دارد؟
پروکسیما نزدیک‌ترین هدف برای کاوش میان‌ستاره‌ای است. حتی با سریع‌ترین فضاپیماهای فعلی، رسیدن به آن هزاران سال طول می‌کشد، اما طرح‌هایی مانند پروژهٔ «بریک‌تروی استارشات» برای فرستادن کاوشگرهای بسیار کوچک با کمک پرتوی لیزر در آینده پیشنهاد شده است. این منظومه هدف اصلی برای جست‌وجوی سیاره‌های فراخورشیدی نزدیک و بررسی پتانسیل حیات است.
پرسش‌های رایج
### پروکسیما قنطورس چند سال نوری با زمین فاصله دارد؟
پروکسیما قنطورس حدود ۴٫۲ سال نوری از زمین فاصله دارد و نزدیک‌ترین ستارهٔ شناخته‌شده به خورشید است.
### آیا پروکسیما قنطورس با چشم دیده میشود؟
خیر. پروکسیما قنطورس بهدلیل کمنوری، با قدر ظاهری حدود ۱۱، فقط با تلسکوپ دیده میشود.
### پروکسیما قنطورس چه نوع ستارهای است؟
پروکسیما قنطورس کوتولهٔ سرخ و ستارهٔ شرارهای است که جرمش حدود یکهشتم جرم خورشید است.
### پروکسیما قنطورس سیاره دارد؟
بله. دستکم سیارهٔ پروکسیما قنطورس b و سیارهٔ پروکسیما d دور آن میگردند و نامزد سیارهٔ سومی نیز هست.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۲۴ دی ۱۴۰۴فاصلههای ستارهای با مقیاس توپ فوتبالاگر خورشید را به اندازهٔ یک توپ فوتبال کوچک کنیم، پروکسیما قنطورس، نزدیک‌ترین ستاره، در این مقیاس حدود ۶ تا ۷ هزار کیلومتر دورتر خواهد بود.
- ۲۶ اسفند ۱۴۰۲پروکسیما قنطورس دور استپروکسیما قنطورس حدود ۴٫۲۵ سال نوری با ما فاصله دارد. کاوشگر خورشیدی پارکر، سریع‌ترین جسم ساختهشدهٔ بشر، در نزدیک‌ترین گذرش به خورشید به ۱۹۱ کیلومتر بر ثانیه رسید؛ حتی با همین سرعت رسیدن به پروکسیما حدود ۶۷۰۰ سال طول می…
- ۹ آذر ۱۴۰۲چقدر تا نزدیک‌ترین ستارهپروکسیما قنطورس حدود ۴٫۲۵ سال نوری از ما فاصله دارد؛ یعنی حتی با سرعت نور هم بیش از چهار سال راه است.
- ۳ آذر ۱۴۰۲نزدیک‌ترین ستارهحتی با سرعت نور هم رسیدن به پروکسیما قنطورس، نزدیک‌ترین ستاره به ما پس از خورشید، حدود ۴٫۲۵ سال طول می‌کشد.
تصویر روز ناسا
آلفا قنطورس: نزدیک‌ترین منظومه ستارهای۱۲ دی ۱۴۰۳