دانشنامهمفهوم
تلسکوپ بازتابی Reflecting telescope
تلسکوپ بازتابی تلسکوپی است که نور را با آینه‌ای مقعر گرد می‌آورد و کانونی می‌کند؛ نوعی که بیشتر تلسکوپهای بزرگ امروزی، از آماتوری تا رصدخانه‌های غول‌پیکر، بر پایهٔ آن ساخته می‌شوند.
تلسکوپ بازتابی نور را با آینه جمع می‌کند، نه عدسی. آینهٔ اصلی مقعر است و پرتوهای رسیده را در نقطه‌ای به نام کانون جمع می‌کند، و آینه یا عدسی ثانویه تصویر را به چشمی یا آشکارساز می‌رساند.
تلسکوپ بازتابی چگونه ساخته شد؟
ایدهٔ استفاده از آینه در سدهٔ هفدهم مطرح بود. جیمز گرگوری در سال ۱۶۶۳ طرحی پیشنهاد کرد، ولی آیزاک نیوتن در سال ۱۶۶۸ نخستین نمونهٔ کاربردی را ساخت. آینه‌ای که او ساخت از آلیاژی فلزی به نام اسپکولوم بود. طرح کاسگرین در ۱۶۷۲ پیدا شد. در دههٔ ۱۸۵۰ ژان فوکو آینه‌های شیشه‌ای نقره‌اندود را رواج داد و ساخت آینه‌های بزرگ‌تر را آسان‌تر کرد.
چه برتری‌هایی بر تلسکوپ شکستی دارد؟
آینه خطای رنگی ندارد که در تلسکوپ شکستی مشکل بزرگی است. آینه را میتوان از پشت نگه داشت و بنابراین بسیار بزرگ‌تر از عدسی ساخت، چون عدسی بزرگ زیر وزن خود خم می‌شود. هزینهٔ ساخت آینه هم معمولاً کمتر است و فقط یک سطح باید دقیق صیقل شود.
طرح‌های رایج کدام‌اند؟
- نیوتنی: آینهٔ مقعر اصلی و یک آینهٔ تخت مورب که تصویر را به کنارهٔ لوله میفرستد؛ ساده و پرکاربرد برای آماتورها.
- کاسگرین: آینهٔ ثانویهٔ محدب، که نور را از سوراخی در آینهٔ اصلی بیرون میفرستد؛ لوله را کوتاه‌تر می‌کند.
- گرگوری: آینهٔ ثانویهٔ مقعر، که تصویری ایستاده می‌دهد.
بزرگ‌ترین تلسکوپهای بازتابی
ویلیام هرشل در قرن هجدهم تلسکوپی ۱٫۲ متری ساخت. تلسکوپ ۵ متری هیل در رصدخانهٔ پالومار که در ۱۹۴۸ آغاز به کار کرد، تا ۱۹۷۵ بزرگ‌ترین تلسکوپ نوری جهان بود. تلسکوپهای کک با آینهٔ قطعه‌قطعهٔ ۱۰ متری راه آینه‌های چندپاره را گشودند و تلسکوپ بسیار بزرگ اروپایی با آینه‌ای ۳۹ متری در حال ساخت است. تلسکوپهای هابل و جیمز وب هم بازتابیاند.
پرسش‌های رایج
### تلسکوپ بازتابی را چه کسی ساخت؟
آیزاک نیوتن در سال ۱۶۶۸ نخستین تلسکوپ بازتابی کاربردی را ساخت.
### چرا تلسکوپهای بزرگ بازتابیاند؟
چون آینهها را میتوان بسیار بزرگ ساخت و برخلاف عدسی خطای رنگی ندارند.
### تلسکوپ نیوتنی چیست؟
تلسکوپ نیوتنی سادهترین طرح بازتابی است که در آن یک آینهٔ تخت کوچک نور را به کنارهٔ لوله میفرستد و تصویر را از آنجا میتوان دید.