دانشنامهرصد و ابزارابزار و روش
تلسکوپ شکستی Refracting telescope
تلسکوپ شکستی تلسکوپی است که با عدسیهای شیشهای نور را میشکند و کانونی میکند؛ نخستین نوع تلسکوپ در تاریخ و ابزار گالیلئو برای کشف قمرهای مشتری بود.

تلسکوپ شکستی (انکساری) از عدسیها برای جمعکردن نور بهره میبرد. عدسی شیئی در جلوی لوله نور را میشکند و تصویری در کانون میسازد، و چشمی آن را بزرگ میکند. این نخستین طرح تلسکوپ بود.
تلسکوپ شکستی چگونه پدید آمد؟
در هلند، هانس لیپرشی در ۱۶۰۸ برای اختراعی از این نوع درخواست ثبت داد و چندی بعد گالیلئو با شنیدن آن، خودش نمونهای ساخت و در ۱۶۰۹ به آسمان گرفت. او کوههای ماه، قمرهای مشتری و فازهای زهره را دید و اینها به پذیرش مدل خورشیدمرکزی کوپرنیک کمک کردند. یوهانس کپلر طرحی با دو عدسی محدب پیشنهاد داد که میدان دید وسیعتری میداد. کریستیان هویگنس با تلسکوپهای بلند خود حلقهٔ زحل و قمر تیتان را کشف کرد.
مشکل خطای رنگی چیست؟
عدسی ساده نور رنگهای گوناگون را در نقاط متفاوتی کانونی میکند و در لبهٔ اجرام هالهٔ رنگی میافتد. تلسکوپسازان قدیم برای کمکردن این خطا لولههای بسیار بلند میساختند. در ۱۷۳۳ چستر مور هال و در ۱۷۵۸ جان دولند عدسیهای آکروماتیک را با ترکیب دو نوع شیشه ساختند که خطا را بسیار کم میکرد. دلیل دیگر محدودیت، سنگینی عدسیهای بزرگ است که زیر وزن خود خم میشوند و فقط از لبه نگه داشته میشوند.
بزرگترین تلسکوپهای شکستی
بزرگترین تلسکوپ شکستی فعال، تلسکوپ ۱۰۲ سانتیمتری رصدخانهٔ یرکس در ایالات متحده است که در ۱۸۹۷ ساخته شد. محدودیتهای اندازه موجب شد که دیگر تلسکوپ بزرگتری از این نوع ساخته نشود و تلسکوپهای بازتابی جای آنها را بگیرند. هنوز تلسکوپهای شکستی کوچک در میان آماتورها و برای عکاسی نجومی محبوباند، چون نگهداری سادهای دارند و تصویر تیزی میدهند. برای مقایسهٔ کلیتر، به تلسکوپ مراجعه کنید.
پرسشهای رایج
تلسکوپ شکستی چگونه کار میکند؟
تلسکوپ شکستی با عدسی شیئی نور را کانونی میکند و با چشمی تصویر را بزرگ مینماید.
خطای رنگی چیست؟
خطای رنگی یعنی عدسی همهٔ رنگها را در یک نقطه کانونی نمیکند و تصویر هالهٔ رنگی پیدا میکند.
بزرگترین تلسکوپ شکستی کجاست؟
بزرگترین تلسکوپ شکستی بهکاررفته در رصدخانهٔ یرکس در ایالات متحده است که ۱۰۲ سانتیمتر دهانه دارد.
منابع
- For Scientists: 40-Inch Historic Refractor · Yerkes Observatory
آخرین بازبینی:
راهنما و مقاله
برای خواندن بیشتر
- مقالهچطور تلسکوپ را تمیز نگه داریم و به آن آسیب نزنیم؟چند ذره گردوغبار روی عدسی، شبنم آخر شب و لکهای داخل تلسکوپ هرکدام رسیدگی متفاوتی میخواهند. ببینید چه وقت بهتر است به سطح دست نزنید و چه وقت از پشتیبانی کمک بگیرید.
- مقالههممحوری تلسکوپ نیوتنی؛ از کجا بفهمیم آینهها به تنظیم نیاز دارند؟اگر تصویر تلسکوپ تار است، پیش از دستزدن به پیچها فوکوس و شرایط هوا را بررسی کنید. بعد مسیر نور را دنبال کنید تا آینهٔ ثانویه و آینهٔ اصلی را بهترتیب و طبق دفترچهٔ دستگاه بررسی کنید.
- مقالهچطور اولین تلسکوپمان را بخریم که در کمد خاک نخورد؟اولین تلسکوپ را با هدف و شرایط واقعی خودتان انتخاب کنید؛ تفاوت دهانه، اپتیک و پایه را بشناسید و پیش از خرید مجموعهٔ کامل را امتحان کنید.
- مقالهچطور خورشید را ببینیم، بدون اینکه به چشممان آسیب بزنیم؟برای رصد خورشید با چشم یا تلسکوپ چه فیلتری لازم است؟ چطور از اعتبار فروشنده مطمئن شویم و در نور سفید و هیدروژن آلفا چه جزئیاتی میبینیم؟
- راهنماچرا با تلسکوپ چیزهایی میبینیم که با چشم خالی پیدا نیستند؟تلسکوپ چگونه ستارههای کمنور و جزئیات ریز را آشکار میکند؟ از دهانه تا چشمی و آشفتگی جو، ببینیم کدام تغییر واقعاً چیزی به تصویر اضافه میکند.
فکت علمی
دانستنیها
- ۲۰ مهر ۱۴۰۳تلسکوپ شکستیتلسکوپ شکستی گونهای تلسکوپ نوری است که برای ساختن تصویر از یک عدسی بهعنوان شیئی استفاده میکند؛ در آغاز شیئی فقط یک قطعه بود و یک سده بعد عدسیهای دو و سهقطعهای ساخته شدند.
- ۲۱ شهریور ۱۴۰۲ساخت تلسکوپ شکستیتلسکوپ شکستی نوعی تلسکوپ نوری است که یک عدسی را بهعنوان شیئی برای ساختن تصویر به کار میبرد. بزرگنماییاش از تقسیم فاصلهٔ کانونی عدسی شیئی بر فاصلهٔ کانونی عدسی چشمی به دست میآید.
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از تلسکوپ شکستی گفتهاند.







