تلسکوپ شکستی Refracting telescope

تلسکوپ شکستی (انکساری) از عدسی‌ها برای جمع‌کردن نور بهره می‌برد. عدسی شیئی در جلوی لوله نور را می‌شکند و تصویری در کانون می‌سازد، و چشمی آن را بزرگ می‌کند. این نخستین طرح تلسکوپ بود.

تلسکوپ شکستی چگونه پدید آمد؟

در هلند، هانس لیپرشی در ۱۶۰۸ برای اختراعی از این نوع درخواست ثبت داد و چندی بعد گالیلئو با شنیدن آن، خودش نمونه‌ای ساخت و در ۱۶۰۹ به آسمان گرفت. او کوه‌های ماه، قمرهای مشتری و فازهای زهره را دید و این‌ها به پذیرش مدل خورشیدمرکزی کوپرنیک کمک کردند. یوهانس کپلر طرحی با دو عدسی محدب پیشنهاد داد که میدان دید وسیع‌تری می‌داد. کریستیان هویگنس با تلسکوپ‌های بلند خود حلقهٔ زحل و قمر تیتان را کشف کرد.

مشکل خطای رنگی چیست؟

عدسی ساده نور رنگ‌های گوناگون را در نقاط متفاوتی کانونی می‌کند و در لبهٔ اجرام هالهٔ رنگی می‌افتد. تلسکوپ‌سازان قدیم برای کم‌کردن این خطا لوله‌های بسیار بلند می‌ساختند. در ۱۷۳۳ چستر مور هال و در ۱۷۵۸ جان دولند عدسی‌های آکروماتیک را با ترکیب دو نوع شیشه ساختند که خطا را بسیار کم می‌کرد. دلیل دیگر محدودیت، سنگینی عدسی‌های بزرگ است که زیر وزن خود خم می‌شوند و فقط از لبه نگه داشته می‌شوند.

بزرگ‌ترین تلسکوپ‌های شکستی

بزرگ‌ترین تلسکوپ شکستی فعال، تلسکوپ ۱۰۲ سانتی‌متری رصدخانهٔ یرکس در ایالات متحده است که در ۱۸۹۷ ساخته شد. محدودیت‌های اندازه موجب شد که دیگر تلسکوپ بزرگ‌تری از این نوع ساخته نشود و تلسکوپ‌های بازتابی جای آن‌ها را بگیرند. هنوز تلسکوپ‌های شکستی کوچک در میان آماتورها و برای عکاسی نجومی محبوب‌اند، چون نگهداری ساده‌ای دارند و تصویر تیزی می‌دهند. برای مقایسهٔ کلی‌تر، به تلسکوپ مراجعه کنید.

پرسش‌های رایج

### تلسکوپ شکستی چگونه کار می‌کند؟
تلسکوپ شکستی با عدسی شیئی نور را کانونی می‌کند و با چشمی تصویر را بزرگ می‌نماید.

### خطای رنگی چیست؟
خطای رنگی یعنی عدسی همهٔ رنگ‌ها را در یک نقطه کانونی نمی‌کند و تصویر هالهٔ رنگی پیدا می‌کند.

### بزرگ‌ترین تلسکوپ شکستی کجاست؟
بزرگ‌ترین تلسکوپ شکستی به‌کاررفته در رصدخانهٔ یرکس در ایالات متحده است که ۱۰۲ سانتی‌متر دهانه دارد.