دانشنامهجرم آسمانی
سدنا Sedna
سدنا جرمی یخی و سرخرنگ در منظومهٔ شمسی بیرونی است که با مدار بسیار کشیده‌اش تا حدود ۹۳۰ برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید دور می‌شود و نامزد کوتوله‌سیاره بودن است.
نام‌های دیگر: Sedna (dwarf planet)، سدنا ۹۰۳۷۷
سدنا (۹۰۳۷۷ سدنا) یکی از دورترین و عجیب‌ترین اجرام شناخته‌شدهٔ منظومهٔ شمسی است. این جرم در سال ۲۰۰۳ با تلسکوپ رصدخانهٔ پالومار به‌دست مایکل براون، چاد تروخیو و دیوید رابینوویتس کشف شد و نامش از الهه‌ای در اسطوره‌های اینوئیت است که در اقیانوس‌های یخی شمال زندگی می‌کند.
## سدنا چه ویژگی‌هایی دارد؟
سدنا قطری حدود هزار کیلومتر دارد و به‌دلیل رنگ سرخ پررنگش، یکی از سرخ‌ترین اجرام منظومه است. سطح آن احتمالاً از یخ‌های آلوده به مواد آلی پوشیده است. هر دور گردش سدنا به دور خورشید حدود ۱۱۴۰۰ سال زمان می‌برد.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| قطر | حدود ۱۰۰۰ کیلومتر |
| نزدیک‌ترین فاصله از خورشید | حدود ۷۶ واحد نجومی |
| دورترین فاصله | حدود ۹۳۰ واحد نجومی |
| دورهٔ مداری | حدود ۱۱۴۰۰ سال |
## چرا سدنا مهم است؟
حتی در نزدیک‌ترین نقطهٔ مدار خود، سدنا بسیار دورتر از کمربند کویپر است و گرانش نپتون نمی‌توانسته آن را به چنین مداری پرتاب کند. به همین دلیل، سدنا نمونه‌ای از اجرام «ابر اورت درونی» دانسته می‌شود. چند توضیح مطرح است: عبور ستاره‌ای در دوران نوزادی خورشید، گرفته شدن از ستاره‌ای دیگر، یا اثر سیاره‌ای ناشناخته مانند سیارهٔ نهم.
## آیا سدنا کوتوله‌سیاره است؟
سدنا آن‌قدر بزرگ است که احتمالاً شکلی گرد دارد و با ملاک‌های سیارهٔ کوتوله سازگار است، ولی اتحادیهٔ بین‌المللی نجوم رسماً آن را در فهرست کوتوله‌سیاره‌ها نگنجانده است. نزدیک‌ترین گذر سدنا از خورشید در حدود سال ۲۰۷۶ رخ می‌دهد.
## پرسش‌های رایج
### سدنا چیست؟
سدنا جرمی یخی و سرخرنگ با قطری حدود هزار کیلومتر در لبهٔ منظومهٔ شمسی است. مدار آن بسیار کشیده است.
### سدنا چه زمانی کشف شد؟
سدنا در سال ۲۰۰۳ با تلسکوپ رصدخانهٔ پالومار کشف شد. کاشفانش مایکل براون و همکارانش بودند.
### سدنا چقدر از خورشید دور است؟
فاصلهٔ سدنا از خورشید از حدود ۷۶ تا حدود ۹۳۰ واحد نجومی تغییر می‌کند. هر گردش کامل آن هزاران سال طول می‌کشد.
### آیا سدنا به وجود سیارهٔ نهم ربط دارد؟
مدار سدنا یکی از نشانههایی است که پژوهشگران برای فرضیهٔ سیارهٔ نهم به کار بردهاند. هنوز دلیل قطعی در این باره در دست نیست.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵سدنا؛ سالی ۱۱ هزار سالهسدنا سیارهٔ کوتولهٔ دوردستی در دورترین بخشهای منظومهٔ شمسی است و حدود ۱۱٬۴۰۰ سال طول می‌کشد تا یک دور به دور خورشید بگردد.
- ۱ شهریور ۱۴۰۴سدنا؛ مداری که ۱۱ هزار سال طول میکشدسدنا، سیارهٔ کوتولهٔ احتمالی در لبهٔ منظومهٔ شمسی، حدود ۱۱ هزار سال برای یک دور گردش به دور خورشید زمان می‌برد. مدار بسیار کشیده و دور آن هنوز پرسشی باز است و فرضیههایی مانند وجود سیارهٔ نهم برای توضیحش مطرح شده است.
- ۲۱ مرداد ۱۴۰۴سدنا و مدار دهها هزار سالهسدنا، سیارهٔ کوتولهٔ دوردست در منظومهٔ شمسی، حدود ۱۱٬۴۰۰ سال طول می‌کشد تا یک بار به دور خورشید بگردد. مدار آن بسیار کشیده است و در دورترین نقطه از خورشید حدود ۹۳۷ برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید فاصله میگیرد.
- ۲۸ تیر ۱۴۰۴سدناسدنا سیارهٔ کوتولهٔ دوردستی است که سطحش از یخ آب، دیاکسید کربن و اتان پوشیده شده و حدود ۱۱٬۴۰۰ سال طول می‌کشد تا یک بار دور خورشید بگردد.