صورت‌های فلکیOctans
صورت فلکی هشتک
هشتک صورتی کمنور در جنوبی‌ترین بخش آسمان است و قطب جنوب آسمان درون آن قرار دارد. نامش از ابزار دریانوردی هشتک (اکتانت) می‌آید که با آن ارتفاع ستارهها را اندازه میگرفتند. ستارهٔ نزدیک قطب جنوب آسمان در آن است، اما برخلاف ستارهٔ قطبی شمال، بسیار کمنور است. هشتک از ایران هرگز دیده نمی‌شود. برای کسانی که به نیمکرهٔ جنوبی سفر می‌کنند، یافتنش نقطهٔ شروع شناخت آسمان جنوبی است.
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های شهریور، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از ایران هرگز دیده نمی‌شود
- اندازه
- ۲۹۱ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۵۰ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۳۵ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۹۰° جنوبی تا ۷۴° جنوبی
ستارهها
پرنورترین ستارههای هشتک
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| — | ν Octantis | ۳٫۷۳ |
| — | β Octantis | ۴٫۱۳ |
| — | δ Octantis | ۴٫۳۱ |
| — | θ Octantis | ۴٫۷۸ |
| — | ε Octantis | ۵٫۰۹ |
داستان نام
هشتک اسطورهٔ کهن ندارد. نیکلا لویی دو لاکای، ستاره‌شناس فرانسوی، آن را در دههٔ ۱۷۵۰ میلادی، هنگام رصد آسمان جنوبی از دماغهٔ امید نیک، نام نهاد و به هشتک اختصاص داد، وسیله‌ای که کشتی‌ها برای تعیین عرض جغرافیایی از روی ارتفاع ستارهها به کار می‌بردند. هشتک یکی از ابزارهای علمی بود که لاکای در آسمان جنوبی یادبودشان کرد؛ نامی از سنت باستانی در آن نیست.
چطور پیدایش کنیم
هشتک از ایران هرگز دیده نمی‌شود و فقط از نیمکرهٔ جنوبی، مثلاً از استرالیا، آمریکای جنوبی و جنوب آفریقا، قابل رؤیت است. آنجا قطب جنوب آسمان را با کمک صلیب جنوبی پیدا می‌کنند، و هشتک پیرامون همین نقطه است. ستاره‌هایش بسیار کمنورند و باید آسمان تاریک و بیماه باشد. بهترین فصلش حدود شهریور است.
پرسش‌های رایج
قطب جنوب آسمان در کدام صورت فلکی است؟
در صورت هشتک. اما برخلاف قطب شمال آسمان که ستارهٔ قطبی نسبتاً روشنی نزدیکش است، در قطب جنوب ستارهٔ درخشانی نیست و ستارههای هشتک کمنورند. اگر در نیمکرهٔ جنوبی باشید، نقطهای را که همهٔ ستارهها دور آن میچرخند در همین صورت مییابید.
آیا هشتک را از ایران میتوان دید؟
نه. هشتک بسیار جنوبی است و از هیچجای ایران بالای افق نمیآید. باید به نیمکرهٔ جنوبی، مثلاً استرالیا، آمریکای جنوبی یا جنوب آفریقا، سفر کنید. ستارهای در آن به قطب نزدیک است، اما چنان کمنور که برای راهنمایی دریانوردان به روشنی ستارهٔ قطبی شمال نیست.
هشتک چیست؟
هشتک ابزار دریانوردی است که با آن ارتفاع ستارهها از افق را اندازه میگرفتند. لاکای در سدهٔ هجدهم میلادی این صورت را به همین نام خواند. برای یافتنش در نیمکرهٔ جنوبی نقشهٔ آسمان جنوبی و آسمانی بیماه و تاریک لازم است.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آنها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ