صورت‌های فلکیScutum
صورت فلکی سپر
سپر صورتی کوچک و کمنور است که در دل راه شیری تابستان، زیر عقاب جای دارد. ستارهای پرنور ندارد، اما خوشهٔ باز مشهور «مرغابی وحشی» یعنی ام۱۱ در آن است که با دوربین دوچشمی مانند لکهای کمنور دیده میشود. این ناحیه از راه شیری یکی از غلیظ‌ترین بخش‌های آن است و زمینهٔ ستارهای آن با دوربین زیبایی ویژه‌ای دارد. دو ستارهٔ اصلی آن کمنورند و صورت از شهر تقریباً دیده نمی‌شود.
- نام‌های دیگر: سپر سوبیسکی
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های مرداد، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۱۰۹ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۸۴ از ۸۸
- ستاره‌های پیدا با چشم
- ۱۸ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۱۶° جنوبی تا ۴° جنوبی
ستاره‌ها
پرنورترین ستاره‌های سپر
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| — | α Scuti | ۳٫۸۵ |
| — | β Scuti | ۴٫۲۲ |
| — | ζ Scuti | ۴٫۶۶ |
| — | γ Scuti | ۴٫۶۷ |
| — | δ Scuti | ۴٫۷۰ |
اعماق آسمان
اجرام مسیه در سپر
بیشترشان با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، در آسمان دور از شهر.
- M11خوشهٔ مرغابی وحشی خوشهٔ بازقدر ۵٫۸
- M26خوشهٔ بازقدر ۸٫۰
داستان نام
سپر از صورت‌های باستانی نیست. یوهانس هولیوس، ستاره‌شناس لهستانی اهل گدانسک، آن را حدود ۱۶۹۰ در نقشهٔ آسمان خود آورد و «سپر سوبیسکی» نامید تا یاد پادشاه لهستان، یان سوم سوبیسکی، را که در نبرد وین در ۱۶۸۳ پیروز شد گرامی بدارد. از این‌رو سپر از معدود صورت‌هایی است که به یک شخصیت واقعی و تاریخی تقدیم شده است. نام کوتاه‌شدهٔ «سپر» بعدها رایج شد.
چطور پیدایش کنیم
بهترین زمانش مرداد است. ستارهٔ طایر و صورت عقاب را بیابید و از آن به سمت جنوب باختر، حدود دو مشت به پایین، بیایید. سپر در همان جاست، میان عقاب و قوس، در دل راه شیری. دیدنش از ایران آسان نیست، چون ستارههایش کمنورند. شب بی‌ماه و دور از روشنایی شهر لازم است و دوربین دوچشمی مرغابی وحشی را به‌خوبی نشانتان می‌دهد.
پرسش‌های رایج
خوشهٔ مرغابی وحشی کجاست؟
خوشهٔ مرغابی وحشی با نام ام۱۱ یک خوشهٔ باز ستارهای است که در صورت سپر قرار دارد. قدر آن ۵٫۸ است و با دوربین دوچشمی در تاریکی به شکل لکهای کمنور دیده میشود. نامش از شکل ستارههایش گرفته شده که به پرواز دستهٔ مرغابیها میماند.
چرا نام سپر سوبیسکی بود؟
یوهانس هولیوس این صورت را برای بزرگداشت پادشاه لهستان، یان سوم سوبیسکی، ساخت که در نبرد وین در سال ۱۶۸۳ در برابر سپاه عثمانی پیروز شد. هولیوس خودش اهل لهستان بود و آن را «سپر سوبیسکی» نامید. نام رایج امروز کوتاهشده است و فقط «سپر» میگوییم.
سپر از ایران دیده میشود؟
بله، از سراسر ایران دیده میشود، اما ستارههایش کمنورند. بهترین زمان آن مرداد است و باید دور از روشنایی شهر به آن نگاه کنید. بدون دوربین دوچشمی بیشتر مردم فقط راه شیری را میبینند و شکل صورت را تشخیص نمیدهند.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان می‌دهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده میشود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…