صورت‌های فلکیSextans
صورت فلکی سدس
سدس صورتی کمنور و بی‌شکل است که ستارهٔ پرنوری ندارد و در جنوب اسد و کنار مار باریک در آسمان بهار دیده میشود. برای چشم تازه‌کار تقریباً پنهان است و بیشتر از آن‌که با چشم شناخته شود، با نقشه پیدا میشود. با این حال، در آن کهکشان‌های دوردستی هست که با تلسکوپ‌های بزرگ بررسی شده‌اند. نامش را از ابزار سدس، وسیلهٔ اندازهگیری فاصلهٔ ستارهها از هم، گرفته است.
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های فروردین، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۳۱۳ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۴۷ از ۸۸
- ستاره‌های پیدا با چشم
- ۱۷ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۱۲° جنوبی تا ۶° شمالی
ستارهها
پرنورترین ستاره‌های سدس
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| — | α Sextantis | ۴٫۴۸ |
| — | γ Sextantis | ۵٫۰۷ |
| — | β Sextantis | ۵٫۰۸ |
| — | δ Sextantis | ۵٫۱۹ |
| — | ε Sextantis | ۵٫۲۵ |
داستان نام
سدس اسطورهٔ باستانی ندارد. یوهانس هولیوس، ستاره‌شناس لهستانی، در سدهٔ هفدهم آن را به یاد ابزارهای خودش ساخت. او رصدخانهٔ بزرگی در گدانسک داشت و با سدس‌های بزرگ موقعیت ستارهها را بی‌تلسکوپ اندازه می‌گرفت. ابزارهای هولیوس در آتش‌سوزی سال ۱۶۷۹ از میان رفتند و گفته میشود او این صورت را به یاد آنها در نقشهٔ آسمان خود گنجاند. نقشه پس از مرگ او منتشر شد.
چطور پیدایش کنیم
بهترین زمانش فروردین است. با ستارهٔ قلب‌الاسد (رگولوس) در اسد آغاز کنید و به سمت جنوب بیایید تا الفرد، ستارهٔ سرخ و تنهای مار باریک، را بیابید. سدس درست میان آن‌هاست، در جنوب اسد. چون ستارههایش کمنورند، به آسمان تاریک و شب بیماه نیاز دارید، و با آن هم شاید فقط یکی دو ستارهٔ آن را ببینید. از همهٔ ایران دیده میشود.
پرسش‌های رایج
سدس در آسمان چیست؟
سدس صورتی کمنور است که یوهانس هولیوس در سدهٔ هفدهم به نام ابزار اندازهگیری فاصلهٔ ستارهها ساخت. ستارهٔ پرنوری ندارد و در جنوب صورت اسد قرار دارد. بیشتر مردم بدون نقشه نمیتوانند آن را از آسمان تشخیص بدهند. نامش یادآور ابزاری است که ستارهشناسان با آن زاویه میسنجیدند.
سدس را چطور میتوان دید؟
با آسمان تاریک و بیماه در فروردین. باید ابتدا اسد و الفرد را پیدا کنید و صورت میان آنها را بجویید. دقت کنید که ستارههایش کمنورند و شکل آشکاری نمیسازند. بدون نقشه یا برنامهٔ آسمان، تشخیص آن عملاً ممکن نیست.
سدس از ایران قابل دیدن است؟
بله، سراسر آن از ایران دیده میشود، چون نزدیک خط استوای آسمان است. روشنترین ستارهٔ آن آلفا است و قدرش ۴٫۴۸ است. پس در آسمان روشن شهر چیزی دیده نمیشود، اما در آسمان تاریک و در بهار میتوان به آن نگاه کرد.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…