فکت علمی روز
🌌 کهکشانها و کیهانشناسی · صفحهٔ ۲
۷ موضوع از ۵۴ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۴تورم کیهانیبر پایهٔ نظریهٔ تورم کیهانی، جهان در دورانی بسیار نخستین بهصورت نمایی منبسط شد: فاصلهها هر ۱۰ به توان منفی ۳۷ ثانیه دو برابر میشدند و این انبساط دستکم ۱۰ به توان منفی ۳۵ ثانیه طول کشید، هرچند مدت کامل آن معلوم نیست.
- چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۴قانون هابل و دور شدن کهکشانهاطبق قانون هابل، هرچه کهکشانی از ما دورتر باشد، با سرعت بیشتری از ما دور میشود. این نتیجهٔ انبساط جهان است، نه حرکت کهکشانها در فضایی ثابت.
- چهارشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۴دیسکهای برافزایشی؛ داغ و درخشاندیسک برافزایشی ساختاری از مواد پراکنده است که به دور یک جرم مرکزی، مثلاً ستاره یا سیاهچاله، میچرخند. اصطکاک و گرانش مواد را فشرده و داغ میکنند و دیسک تابش میکند؛ دیسکهای پیرامون سیاهچالهها و ستارگان نوترونی در پر…
- یکشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۴مرگ گرمایی جهانمرگ گرمایی جهان فرضیهای علمی دربارهٔ سرانجام جهان است: جهان به حالتی با بیشینهٔ بینظمی (آنتروپی) میرسد که دیگر انرژی آزاد ترمودینامیکی در آن نمیماند. این حالت دمای مطلق خاصی نمیخواهد؛ فقط یعنی اختلاف دما دیگر برای …
- شنبه ۴ مرداد ۱۴۰۴چندجهانیچندجهانی مجموعهای فرضی از همهٔ جهانهاست؛ برخی فیزیکدانان آن را بیشتر نظریهای فلسفی میدانند تا فرضیهای علمی، چون با مشاهده رد یا اثبات نمیشود.
- سهشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۴ماده باریونیبنا بر الگوی لاندا-سیدیام، ماده معمولی (باریونی) تنها حدود ۵ درصد از جرم-انرژی جهان است؛ حدود ۲۷ درصد ماده تاریک و ۶۸ درصد انرژی تاریک است.
- سهشنبه ۳ تیر ۱۴۰۴کهکشانهای دستنیافتنیطبق قانون هابل، کهکشانهای دورتر از افق هابل با سرعتی بیشتر از نور از ما دور میشوند؛ این با نسبیت خاص تناقض ندارد، چون خود فضا منبسط میشود.
- یکشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۴دیسک برافزایشیمادهای که گرد سیاهچاله یا ستاره میچرخد دیسکی برافزایشی میسازد؛ هرچه ذرهها به مرکز نزدیکتر شوند تندتر میگردند و اصطکاک بیشتر آنها را داغ میکند و تابش میدهند.
- دوشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴آغاز جهانبنا بر دادههای پلانک، سن جهان ۱۳٫۸ میلیارد سال است؛ مهبانگ نظریهای است که شرح میدهد جهان از حالتی نخستین با چگالی و دمای بسیار بالا چطور منبسط شد.
- سهشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۴انرژی تاریکانرژی تاریک شکلی پیشنهادی از انرژی است که انبساط شتابندهٔ جهان را پیش میبرد و بنا بر الگوی لاندا-سیدیام حدود ۶۸ درصد از جرم-انرژی جهان را میسازد؛ ماهیتش هنوز بیشتر فرضی است.
- شنبه ۱۶ فروردین ۱۴۰۴کرمچالهها دیده نشدهاندکرمچالهها ساختارهایی فرضیاند که بر پایهٔ جواب ویژهای از معادلههای میدان اینشتین با نسبیت عام سازگارند؛ وجودشان تاکنون ثابت نشده است.
- چهارشنبه ۸ اسفند ۱۴۰۳برخورد راه شیری و آندرومدابرخورد راه شیری و آندرومدا ممکن است حدود ۴٫۵ میلیارد سال دیگر رخ دهد، هرچند پژوهشی در ۲۰۲۵ نشان داد احتمال برخورد رودررو در ده میلیارد سال آینده فقط حدود ۵۰ درصد است؛ برای کهکشان حاصل نام «میلکومدا» گذاشتهاند.
- یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۳سیاهچالهٔ مرکز راه شیریدر مرکز راه شیری سیاهچالهٔ بسیار پرجرم Sagittarius A* است؛ نور نمیتواند از چنگ گرانش سیاهچاله بگریزد، پس خودش دیده نمیشود و فقط اجرام نزدیکش را میتوان دید.
- دوشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۳کوازارها و سیاهچالههاکوازار هستهٔ بسیار درخشان یک کهکشان است و انرژیاش از مادهای میآید که به سیاهچالهٔ بسیار پرجرم مرکز کهکشان فرو میریزد و گرد آن دیسکی گازی میسازد.
- یکشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۳تورم کیهانیطبق نظریهٔ تورم کیهانی، فضا در جهان بسیار نخستین بهصورت نمایی و شتابان منبسط شد؛ پس از پایان این دوره، جهان با آهنگی کندتر به انبساط ادامه داد.
- جمعه ۱۸ آبان ۱۴۰۳سیاهچالهٔ مرکز راه شیریدر مرکز راه شیری سیاهچالهٔ Sagittarius A* با جرمی حدود ۴ میلیون برابر خورشید جا دارد؛ خودِ سیاهچاله دیده نمیشود و آن را از مدار ستارههای اطرافش شناختهایم.
- جمعه ۴ آبان ۱۴۰۳ماده تاریک نامرئی استدر الگوی استاندارد کیهانشناسی، ماده تاریک حدود ۸۵ درصد کل ماده جهان را میسازد، با نور و تابش الکترومغناطیسی برهمکنش ندارد و وجودش را از اثرهای گرانشیاش میفهمیم.
- سهشنبه ۱ آبان ۱۴۰۳کوازارهاکوازارها هستههای کهکشانی بسیار درخشاناند؛ درخشندگی قدرتمندترینهایشان هزاران برابر کهکشانی مثل راه شیری است.
- شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۳ماده تاریکدر الگوی استاندارد کیهانشناسی، ماده تاریک حدود ۸۵ درصد کل ماده را میسازد؛ نمیتوانیم ببینیمش و فقط از اثر گرانشیاش وجودش را میفهمیم.
- پنجشنبه ۵ مهر ۱۴۰۳انبساط جهانجهان از زمان مهبانگ در حال انبساط است و فاصلهٔ کهکشانهای دور از هم پیوسته بیشتر میشود.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین



