فکت علمی روز
🌌 کهکشانها و کیهانشناسی · صفحهٔ ۳
۷ موضوع از ۵۴ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- چهارشنبه ۴ مهر ۱۴۰۳خوشههای کهکشانیخوشهٔ کهکشانی ساختاری است از صدها تا هزاران کهکشان که با گرانش به هم بستهاند؛ کهکشانهای کمشمارتر را گروه مینامند.
- یکشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۳کرمچالهٔ فرضیکرمچالهها ساختارهایی فرضیاند که نقطههای دور از هم در فضا-زمان را به هم وصل میکنند؛ وجودشان ثابت نشده است.
- چهارشنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۳کرمچاله چیستکرمچاله تونلی فرضی در فضا-زمان است که طبق نسبیت عام میتواند دو نقطهٔ دور را به هم وصل کند.
- پنجشنبه ۱ شهریور ۱۴۰۳کرمچاله و نسبیت عاممعادلههای نسبیت عام وجود کرمچالهها را، بهصورت میانبرهای فرضی در فضا-زمان، ممکن میدانند؛ هنوز هیچکدام دیده نشده است.
- شنبه ۶ مرداد ۱۴۰۳شمار ستارههای راه شیریکهکشان راه شیری میان ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ستاره دارد.
- چهارشنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۳برخورد راه شیری و آندرومداراه شیری و آندرومدا شاید حدود ۴٫۵ میلیارد سال دیگر با هم برخورد کنند و بنا بر شبیهسازیها احتمالاً کهکشانی بیضوی و غولپیکر پدید آید؛ بررسیهای تازهتر نشان میدهند این برخورد قطعی نیست.
- یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳همگرایی گرانشیطبق نسبیت عام، جرمهای بزرگ فضا-زمان را خم میکنند و مسیر نور را هم منحرف میکنند. همین عدسی گرانشی نور منبعی دور را به سوی ناظر خم میکند و میتواند تصویرهای کجشده یا چندگانه از آن بسازد.
- پنجشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۳سیاهچاله و نورگرانش سیاهچاله چنان شدید است که هیچ چیز، حتی نور، نمیتواند از آن بگریزد؛ مرز بیبازگشت را افق رویداد مینامند. پس خود سیاهچاله را مستقیم نمیبینیم، بلکه از اثرش بر ستارههای اطراف و از سایهاش با تلسکوپ افق رویداد آن…
- پنجشنبه ۱۶ فروردین ۱۴۰۳انبساط شتابان و انرژی تاریکبا رصد ابرنواخترهای دوردست معلوم شد جهان با شتاب منبسط میشود. گمان میرود عامل آن انرژی تاریک باشد که حدود ۶۸ درصد کل جرم-انرژی جهان را میسازد و ماهیتش هنوز معلوم نیست.
- شنبه ۱۴ بهمن ۱۴۰۲تابش زمینهٔ کیهانیبا تلسکوپ نوری، فضای میان ستارهها و کهکشانها تقریباً کاملاً تاریک است؛ ولی تلسکوپ رادیویی بهاندازهٔ کافی حساس درخششی ضعیف و تقریباً یکنواخت میبیند: ریزموج زمینهٔ کیهانی، تابشی که از آغاز جهان مانده و گواه اصلی نظریه…
- سهشنبه ۲۶ دی ۱۴۰۲برخورد راه شیری و آندرومداراه شیری و همسایهٔ نزدیکش، کهکشان آندرومدا، ممکن است حدود ۴٫۵ میلیارد سال دیگر با هم برخورد کنند؛ بررسیهای تازهتر نشان دادهاند که این برخورد قطعی نیست.
- جمعه ۱ دی ۱۴۰۲کرمچالهکرمچاله گذرگاهی نظری در فضا-زمان است که معادلههای نسبیت عام وجودش را ممکن میدانند. هنوز هیچ شاهد رصدی برایش نداریم و پایدار بودن آن و سفر از آن فرضی است.
- جمعه ۲۴ آذر ۱۴۰۲مهبانگ انفجار در فضا نبودمهبانگ انفجاری در فضا نبود، بلکه انبساط خود فضا بود. طبق نظریه، حدود ۱۳٫۸ میلیارد سال پیش جهان از حالتی بسیار داغ و چگال شروع به انبساط کرد و هنوز هم ادامه دارد.
- چهارشنبه ۱ آذر ۱۴۰۲بوی مرکز کهکشاندر ابر گازی Sagittarius B2 نزدیک مرکز راه شیری اتیل فرمات شناسایی شده است، مادهٔ شیمیاییای که بوی رم دارد و در طعم تمشک هم سهم دارد. این مولکول با تلسکوپ رادیویی ۳۰ متری IRAM شناسایی شد.
- پنجشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۲انرژی تاریکگمان میرود انرژی تاریک حدود ۶۸ درصد از انرژی کل جهان را بسازد و انبساط جهان را شتاب دهد، با این حال یکی از بزرگترین رازهای علم است.
- دوشنبه ۸ آبان ۱۴۰۲انجماد بزرگمشاهدات امروز نشان میدهد انبساط جهان برای همیشه ادامه خواهد یافت. نظریهٔ رایج میگوید جهان با انبساط سرد میشود و سرانجام برای ادامهٔ زندگی بیش از حد سرد خواهد شد؛ این سناریو را «مرگ گرمایی» یا «انجماد بزرگ» مینامند.
- سهشنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۲اختروشها و کهکشان میزباناختروشها هستهٔ بسیار درخشان کهکشانهای فعالاند. سیاهچالهٔ کلانجرم مرکز کهکشان، با جرمی از میلیونها تا دهها میلیارد برابر خورشید، به آنها نیرو میدهد: گاز درون قرص فروافتنده گرم میشود و تابش آزاد میکند. تصاویر ه…
- پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۲چند ستاره در جهان استدر جهان قابل مشاهده تا حدود دو تریلیون کهکشان و رویهمرفته تا حدود ۱۰ به توان ۲۴ ستاره برآورد میشود؛ یعنی بیشتر از همهٔ دانههای شن ساحلهای زمین. برآوردهای دیگر شمار کهکشانها را در حد صدها میلیارد میدانند.
- چهارشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۲تورم کیهانیتورم کیهانی نظریهای دربارهٔ انبساط نمایی فضا در جهان بسیار نخستین است. این انبساط عظیم جهان را بسیار سرد کرد و با پایان تورم، انرژی میدان پیشبرنده به ذرههای داغ و چگال تبدیل شد؛ سپس جهان با آهنگی کندتر به انبساط ادام…
- چهارشنبه ۵ مهر ۱۴۰۲اختروشهااختروشها از درخشانترین اجرام جهاناند و نیرومندترینهاشان هزاران بار از کهکشانی مثل راه شیری پرنورترند. نیروی آنها از مادهای میآید که به سیاهچالهٔ کلانجرم مرکز کهکشانشان فرو میریزد.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: اردبیل، ۵٫۵ میلیمتر در میانگین استان.
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)
آسمانماه امشب