واژه‌نامه · فضا و پرواز فضایی
محموله payload
محموله در پرواز فضایی بار اصلی‌ای است که پرتابگر برای رساندنش ساخته شده، مثل ماهواره، کاوشگر یا فضاپیمای سرنشین‌دار، جدا از سوخت، موتورها و سازهٔ خود موشک.
از کل جرم یک پرتابگر در لحظهٔ برخاستن، معمولاً فقط چند درصد محموله است و بیش از ۸۰ درصد سوخت. ساترن ۵ (Saturn V) با حدود ۲۹۰۰ تن جرم هنگام برخاستن، حدود ۱۴۰ تن به مدار پایین زمین می‌برد. همین نسبت کوچک است که هر کیلوگرم محموله را گران میکند.
محموله زیر دماغه‌ای دوتکه به نام پوشش محموله (fairing) از فشار و گرمای هوا در عبور از جو حفظ میشود و پس از خروج از لایههای غلیظ جو این پوشش جدا میشود. یک پرتاب می‌تواند دهها ماهوارهٔ کوچک را با هم ببرد؛ به این «پرتاب اشتراکی» می‌گویند.
واژهٔ محموله در خود ماهواره معنای تنگ‌تری هم دارد: ابزارهایی که کار اصلی ماهواره را می‌کنند، مثل دوربین یا آنتن مخابراتی، جدا از بدنه، باتری و موتوری که ماهواره را زنده نگه می‌دارند.
در فلک‌بین ببینید
پرسش‌های رایج
چرا فرستادن هر کیلوگرم محموله به فضا اینقدر گران است؟
هر کیلوگرم محموله گران است چون پرتابگر برای رساندن آن به مدار باید دهها کیلوگرم سوخت و سازه را هم بالا ببرد. طبق معادلهٔ موشک تسیولکوفسکی، رسیدن به سرعت مداری حدود ۷٫۸ کیلومتر در ثانیه یعنی بیشتر جرم موشک باید سوخت باشد، و معمولاً فقط چند درصد جرم برخاستن به محموله میرسد. موشکهای بازاستفادهپذیر با پس گرفتن موتورها و سازه این هزینه را کم کردهاند.
پوشش محموله چیست و چرا جدا میشود؟
پوشش محموله دماغهٔ دوتکهٔ بالای پرتابگر است که ماهواره یا کاوشگر را در عبور از جو از فشار باد، گرما و لرزش و صدای شدید پرتاب حفظ میکند. وقتی پرتابگر از لایههای غلیظ جو بالاتر میرود، معمولاً چند دقیقه پس از برخاستن، دو نیمهٔ پوشش باز و جدا میشوند تا پرتابگر وزن بیهوده حمل نکند. بعضی شرکتها این دو نیمه را از دریا میگیرند و دوباره به کار میبرند.
نام‌های دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلک‌بین: محموله.
- بار مفید رایجپیشنهاد پژوهش
