برنامهٔ رصد شب جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۱۸:۵۰ · خوشهٔ بروکی (چوب‌لباسی) (Cl399) در روباه · جنوب غرب، بالای آسمان — حدود ۸° جنوب بتای ماکیان، یا حدود ۴° غرب‌شمال‌غرب آلفای تیر. در آسمان تاریک لکه‌ای محو و کشیده دیده می‌شود. بررسی‌های اخیر نشان داده‌اند بیشتر ستاره‌ها پیوند فیزیکی ندارند و آرایش چوب‌لباسی نمایی اتفاقی است.
• ② ۰۴:۳۰ · خوشهٔ باز (NGC 2232) در تک‌شاخ · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱۲٫۶° شمال‌شمال‌غرب شباهنگ؛ یا حدود ۱۳° درست شمال مرزم (بتای سگ بزرگ). چند ستارهٔ کم‌نور در آسمان تاریک؛ خوشه به‌صورت یک لکه دیده نمی‌شود. حدود هزار سال نوری از ما فاصله دارد. ستارهٔ ده تک‌شاخ، به قدر ۵، درخشان‌ترین عضو آن است.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۲۱:۱۰ · پردهٔ غربی (C34) در ماکیان · غرب، بالای آسمان — ستارهٔ ۵۲ ماکیان (قدر ۴٫۲) را بیابید، حدود ۳٫۳° جنوب اپسیلون ماکیان؛ کمان از کنار همین ستاره می‌گذرد. در آسمان بسیار تاریک رگه‌ای کم‌نور؛ دشوار. فیلتر OIII کمک می‌کند. ستارهٔ ۵۲ ماکیان در پیش‌زمینه است و با سحابی ارتباط فیزیکی ندارد.
• ④ ۰۳:۴۰ · خوشهٔ باز (M38) در ارابه‌ران · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۲٫۳ درجه شمال‌غرب M36؛ سه‌تایی M38، M36 و M37 تقریباً در یک ردیف‌اند و M38 در شمال‌غرب است. لکه‌ای محو و بزرگ. شکل ستاره‌هایش را به حرف پی یا ضربدر مانند کرده‌اند؛ هودیرنا آن را پیش از ۱۶۵۴ ثبت کرد.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۵۰ · سحابی چشمک‌زن (C15) در ماکیان · شمال غرب، بالای آسمان — حدود ۵٫۴° شمال دلتای ماکیان (قدر ۲٫۹). ستارهٔ تتای ماکیان (قدر ۴٫۵) حدود ۱٫۴° غرب سحابی است. قرص کوچک و گرد، شبیه ستاره‌ای بی‌حالت؛ با بزرگنمایی ۱۰۰ به بالا و فیلتر OIII اثر چشمک را با نگاه مستقیم و غیرمستقیم امتحان کنید. فیلتر OIII کمک می‌کند. با نگاه مستقیم ستارهٔ مرکزی ضعیف دیده می‌شود و سحابی محو می‌شود؛ با نگاه غیرمستقیم برعکس. همین «چشمک» نام آن شده است.
• ⑥ ۰۱:۰۰ · کهکشان (M77) در قیطس · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱ درجه شرق‌جنوب‌شرقِ ستارهٔ دلتای قیطس (قدر ۴٫۱). هستهٔ روشن و ستاره‌مانند در هالهٔ کوچک و گرد. کارل سیفرت در ۱۹۴۳ هستهٔ فعال آن را نخستین بار با طیف‌سنجی شناخت.
• ⑦ ۰۴:۰۰ · سحابی بازتابی (M78) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۲٫۵ درجه شمال‌شرقِ زتای شکارچی (شرقی‌ترین ستارهٔ کمربند). لکهٔ مه‌آلود شبیه دنباله‌دار با دو ستارهٔ کم‌نور در درونش؛ آسمان تاریک می‌خواهد. مشن آن را در ۱۷۸۰ یافت؛ بخشی از ابر مولکولی بزرگ شکارچی است و ستاره‌ها هنوز در آن تشکیل می‌شوند.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۱:۲۰ · کهکشان (C44) در اسب بالدار · جنوب، بالای آسمان — حدود ۳° جنوب مرکب (آلفای اسب بالدار). میلهٔ کشیده و هسته؛ نشانهٔ بازوها فقط در آسمان بسیار تاریک. بازوی نامتقارنش را احتمالاً نتیجهٔ برخورد با کهکشانی کوچک می‌دانند.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۴ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۳:۵۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۳ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۳:۵۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۵ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۳:۵۰ · شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۵۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۱ · بهترین ساعت ۲۰:۵۰ · جنوب، پایین
• ☄️ دنباله‌دار 161P · قدر ۱۱٫۴ · بهترین ساعت ۱۸:۵۰ · جنوب، بالای آسمان
• 💥 SN 2026aaiv در کهکشان NGC 7331 (نوع Ia) · قدر ۱۳٫۰ · ساعت ۲۰:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۲۳٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۱۵٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۲۱٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف (ابر ۰٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۲۷٪)
• کویر طبس: صاف (ابر ۰٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف (ابر ۰٪)
• کویر ورزنه: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۳۶٪)
• خرانق: صاف تا ۰۱:۵۰ (ابر ۱۵٪)
• تهران: صاف از ۰۰:۰۰ (ابر ۴۴٪)
• اصفهان: پوشیده (ابر ۷۳٪)
• مشهد: صاف (ابر ۰٪)
• شیراز: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۶۸٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۹۱٪)
• کرمان: صاف (ابر ۰٪)

💡 نکتهٔ رصدی

با گوشی روی سه‌پایه و نوردهی چند ثانیه‌ای، می‌توانید از ستاره‌ها و ماه عکس بگیرید.