برنامهٔ رصد شب یکشنبه ۳ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۳:۴۰ · خوشهٔ h برساوش (C14) در برساوش · شمال، بالای آسمان — از «غول»، جای NGC869 حدود ۱۷٫۹۹ درجه در جهت شمال آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. در آسمان بسیار تاریک ممکن است روشنایی جمعی خوشه به صورت لکه تشخیص داده شود؛ تفکیک ستاره‌ها به ابزار نیاز دارد. عنوان C14 به جفت NGC 869 و NGC 884 اشاره دارد؛ این پرونده فقط عضو h برساوش را توصیف می‌کند.
• ② ۰۱:۲۰ · خوشهٔ پروین (M45) در ثور · جنوب، نزدیک سرسو — حدود ۱۴ درجه شمال‌غرب دبران (چشم گاو)؛ در پاییز شبانگاه از شرق برمی‌آید. شش تا هفت ستاره آشکارند و در آسمان تاریک چشم تیز تا حدود ده ستاره را می‌بیند. حدود ۴۴۰ سال نوری با ما فاصله دارد و حدود ۱۰۰ میلیون سال سن دارد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۸:۴۰ · سحابی هلال (C27) در ماکیان · شمال غرب، نزدیک سرسو — حدود ۲٫۷° جنوب‌غرب صدر (گامای ماکیان)، در راه شیری. فیلتر OIII کمک می‌کند. ستارهٔ مرکزی وولف‌رایه در پایان عمر است و در آیندهٔ نسبتاً نزدیک (به مقیاس کیهانی) ابرنواختر خواهد شد.
• ④ ۰۴:۴۰ · خوشهٔ باز (M67) در سرطان · جنوب شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۷ درجه غربِ ستارهٔ آلفای سرطان (قدر ۴٫۳)، تقریباً هم‌ارتفاع با آن. لکهٔ روشن و گرد حدود نیم درجه؛ با نگاه دقیق چند ستارهٔ جدا از آن پیدا می‌شود. با حدود ۴ میلیارد سال، یکی از پیرترین خوشه‌های باز شناخته‌شده است؛ بیشتر خوشه‌های باز در چند صد میلیون سال پراکنده می‌شوند.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۴۰ · سحابی دمبل (M27) در روباه · جنوب غرب، بالای آسمان — حدود ۳ درجه شمال گامای تیر، نوک پیکان در صورت فلکی تیر؛ سحابی در روباه است. شکل سیب گاززده یا دمبل؛ دو لوب روشن را به‌خوبی می‌بینید. فیلتر OIII کمک می‌کند. مسیه آن را در ۱۷۶۴ یافت؛ نخستین سحابی سیاره‌ای شناخته‌شده در تاریخ است.
• ⑥ ۱۸:۴۰ · سحابی زحل (C55) در دلو · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱٫۴° غرب نوی دلو (قدر ۴٫۵)؛ نوی دلو حدود ۸° جنوب‌غرب سعدالسعود است. قرص کوچک و آبی‌مایل که در بزرگنمایی کم ستاره‌مانند است؛ با بزرگنمایی بالا بیضوی دیده می‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. لرد روس به‌خاطر زائده‌هایش آن را «سحابی زحل» نامید.
• ⑦ ۱۸:۴۰ · خوشهٔ کروی (M92) در هرکول · شمال غرب، میانهٔ آسمان — تقریباً روی خط میان ستاره‌های اتا و ایوتای هرکول، کمی بیش از نیمهٔ راه از اتا؛ حدود ۱۰ درجه شمال‌شرقِ M13. گلولهٔ روشن با هستهٔ درخشان؛ حاشیه با بزرگ‌نمایی بالا کمی دانه‌دانه. از پیرترین خوشه‌های کروی کهکشان ماست؛ سنش بیش از ۱۰ میلیارد سال است.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۱:۵۰ · سحابی پاپیون (C2) در قیفاووس · شمال، میانهٔ آسمان — حدود ۱۳ درجه شمالِ ستارهٔ بتای ذات‌الکرسی (کف‌الخضیب)، تقریباً درست شمال آن. قرصی کشیده با ستاره‌ای در مرکز و شکل پاپیون در بزرگ‌نمایی بالا؛ حلقهٔ بیرونی کم‌نورتر؛ OIII کمک می‌کند. فیلتر OIII کمک می‌کند. ستارهٔ مرکزی‌اش از نوع ولف‌رایه‌مانند است؛ ویلیام هرشل آن را در ۱۷۸۸ یافت.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۴۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۳ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۴۰ · جنوب شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۴ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۴۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۴۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۲ · بهترین ساعت ۲۰:۴۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۸ · ساعت ۰۴:۴۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۶۷٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): ابری (ابر ۵۷٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۱۶٪)
• کلوت‌های شهداد: ابری (ابر ۴۶٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: ابری (ابر ۵۴٪)
• کویر طبس: ابری (ابر ۴۹٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۴۶٪)
• کویر ورزنه: صاف (ابر ۵٪)
• خرانق: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۱۷٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۶۸٪)
• اصفهان: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۳۴٪)
• مشهد: صاف تا ۲۳:۵۰ (ابر ۴۲٪)
• شیراز: صاف (ابر ۳٪)
• تبریز: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۱۹٪)
• کرمان: پوشیده (ابر ۶۹٪)

💡 نکتهٔ رصدی

هوای پس از باران معمولاً شفاف‌تر است و برای رصد بهتر.