۱۸۴۵فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۳ آبان ۱۲۲۴
شیشه هم به میدان مغناطیسی پاسخ داد
۱۸۱ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۴۵، مایکل فارادی (Michael Faraday) قطعهای شیشهٔ سنگین را میان قطبهای آهنربای الکتریکی آویخت و دید که شیشه در جهت خاصی قرار میگیرد؛ نه مانند موادی که معمولاً جذب آهنربا میشوند. او آزمایش را با مواد دیگر ادامه داد و این رفتار را دیامغناطیس نامید. مشاهدهای ساده از چرخیدن یک قطعه، به پرسشی گستردهتر دربارهٔ رابطهٔ مغناطیس و ماده انجامید. این پژوهشها در مسیر شکلگیری نگاه میدانمحور به الکترومغناطیس اهمیت داشتند؛ نگاهی که بعدها با توصیفهای ریاضی دقیقتر توسعه یافت.
۱۸۶۹دیگر · رویداد · ۱۳ آبان ۱۲۴۸
شمارهٔ نخست مجلهای برای علم
۱۵۷ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۶۹، نخستین شمارهٔ مجلهٔ نیچر (Nature) منتشر شد؛ با سردبیری نورمن لاکیر (Norman Lockyer)، اخترشناس بریتانیایی. موضوعهای شمارهٔ اول از اخترشناسی و گیاهان تا آموزش علم در مدرسه و دیرینهشناسی گسترده بود. چنین ترکیبی نشان میداد مجله قرار نیست فقط به یک رشته تعلق داشته باشد. نیچر در ادامه به یکی از نشریههای شناختهشدهٔ پژوهش علمی تبدیل شد. آغاز کارش یادآور نقش انتشار در علم است: نتیجهٔ آزمایش و رصد، وقتی در دسترس دیگران قرار بگیرد، میتواند بررسی، مقایسه و دنبال شود.
۱۹۴۳فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۲ آبان ۱۳۲۲
بحرانی شدن راکتور ایکس-۱۰
۸۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۴۳، راکتور هسته ای X-۱۰ در آزمایشگاه ملی اوک ریج به یک نقطه عطف بزرگ رسید. این راکتور با یک واکنش شکافت خودپایدار «بحرانی» شد و نام خود را به عنوان دومین راکتور جهان برای دستیابی به این شاهکار مهم نشان داد. با فوریت فوری جنگ جهانی دوم، این راکتور تنها در نه ماه ساخته شد که نشان دهنده یک شاهکار چشمگیر مهندسی و اراده است. در طول سال بعد، راکتور بدون عیب و نقص عمل کرد و هزاران راب سوخت را تابش کرد. سپس آنها را جدا کردند و حل کردند تا بتوان پلوتونیوم گرانبها را استخراج کرد. با پایان یافتن سال ۱۹۴۴، فوری ترین ماموریت راکتور تکمیل شد و تمرکز آن به سمت تولید ایزوتوپ های رادیویی برای پزشکی و تحقیقات معطوف شد.
۱۹۴۳فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۲ آبان ۱۳۲۲
راکتور X-10 بحرانی شد
۸۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۴۳، رآکتور هستهای X-۱۰ در آزمایشگاه ملی اوک ریج به حالت "بحرانی" رسید و به دومین رآکتور جهان تبدیل شد که یک واکنش زنجیرهای خودپایدار را ایجاد کرد. این رآکتور که در مدت زمان کوتاهی ساخته شده بود، در آغاز برای تولید پلوتونیوم به کار گرفته شد و بعداً برای تولید رادیوایزوتوپها جهت تحقیقات پزشکی و علمی مورد استفاده قرار گرفت.