رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

تقویم تاریخ علم

در چنین روزی، ۴ نوامبر

امسال ۱۳ آبان

رویدادها، زادروزها و درگذشت‌های تاریخ علم در ۴ نوامبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازه‌ای به این صفحه اضافه می‌شود.

۱۸۴۵فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۳ آبان ۱۲۲۴

شیشه هم به میدان مغناطیسی پاسخ داد

۱۸۱ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۴۵، مایکل فارادی (Michael Faraday) قطعه‌ای شیشهٔ سنگین را میان قطب‌های آهن‌ربای الکتریکی آویخت و دید که شیشه در جهت خاصی قرار می‌گیرد؛ نه مانند موادی که معمولاً جذب آهن‌ربا می‌شوند. او آزمایش را با مواد دیگر ادامه داد و این رفتار را دیامغناطیس نامید. مشاهده‌ای ساده از چرخیدن یک قطعه، به پرسشی گسترده‌تر دربارهٔ رابطهٔ مغناطیس و ماده انجامید. این پژوهش‌ها در مسیر شکل‌گیری نگاه میدان‌محور به الکترومغناطیس اهمیت داشتند؛ نگاهی که بعدها با توصیف‌های ریاضی دقیق‌تر توسعه یافت.

۱۸۶۹دیگر · رویداد · ۱۳ آبان ۱۲۴۸

شمارهٔ نخست مجله‌ای برای علم

۱۵۷ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۶۹، نخستین شمارهٔ مجلهٔ نیچر (Nature) منتشر شد؛ با سردبیری نورمن لاکیر (Norman Lockyer)، اخترشناس بریتانیایی. موضوع‌های شمارهٔ اول از اخترشناسی و گیاهان تا آموزش علم در مدرسه و دیرینه‌شناسی گسترده بود. چنین ترکیبی نشان می‌داد مجله قرار نیست فقط به یک رشته تعلق داشته باشد. نیچر در ادامه به یکی از نشریه‌های شناخته‌شدهٔ پژوهش علمی تبدیل شد. آغاز کارش یادآور نقش انتشار در علم است: نتیجهٔ آزمایش و رصد، وقتی در دسترس دیگران قرار بگیرد، می‌تواند بررسی، مقایسه و دنبال شود.

۱۹۴۳فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۲ آبان ۱۳۲۲

بحرانی شدن راکتور ایکس-۱۰

۸۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۴۳، راکتور هسته ای X-۱۰ در آزمایشگاه ملی اوک ریج به یک نقطه عطف بزرگ رسید. این راکتور با یک واکنش شکافت خودپایدار «بحرانی» شد و نام خود را به عنوان دومین راکتور جهان برای دستیابی به این شاهکار مهم نشان داد. با فوریت فوری جنگ جهانی دوم، این راکتور تنها در نه ماه ساخته شد که نشان دهنده یک شاهکار چشمگیر مهندسی و اراده است. در طول سال بعد، راکتور بدون عیب و نقص عمل کرد و هزاران راب سوخت را تابش کرد. سپس آنها را جدا کردند و حل کردند تا بتوان پلوتونیوم گرانبها را استخراج کرد. با پایان یافتن سال ۱۹۴۴، فوری ترین ماموریت راکتور تکمیل شد و تمرکز آن به سمت تولید ایزوتوپ های رادیویی برای پزشکی و تحقیقات معطوف شد.

۱۹۴۳فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۲ آبان ۱۳۲۲

راکتور X-10 بحرانی شد

۸۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۴۳، رآکتور هسته‌ای X-۱۰ در آزمایشگاه ملی اوک ریج به حالت "بحرانی" رسید و به دومین رآکتور جهان تبدیل شد که یک واکنش زنجیره‌ای خودپایدار را ایجاد کرد. این رآکتور که در مدت زمان کوتاهی ساخته شده بود، در آغاز برای تولید پلوتونیوم به کار گرفته شد و بعداً برای تولید رادیوایزوتوپ‌ها جهت تحقیقات پزشکی و علمی مورد استفاده قرار گرفت.

رویدادهای دیگر این روز

  • ۱۶۹۸اراسموس بارتولین (Erasmus Bartholin)، کاشف پدیدهٔ شکست دوگانهٔ نور در بلور، درگذشت.
  • ۱۹۲۱مری شرمن مورگان (Mary Sherman Morgan)، پژوهشگر سوخت موشک و توسعه‌دهندهٔ هایداین، به دنیا آمد.
  • ۲۰۱۱نورمن رمزی (Norman Ramsey)، پژوهشگر روش‌های دقیق سنجش گذارهای اتمی و ساعت‌های اتمی، درگذشت.

چهار قرن در یک نگاه

۴ نوامبر در گذر سده‌ها

نقطه‌های رنگی داستان‌هایی‌اند که بات گفت، به رنگ رشته‌شان؛ نقطه‌های خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشت‌هایی که منبع‌ها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.

۱۶۰۰۱۶۵۰۱۷۰۰۱۷۵۰۱۸۰۰۱۸۵۰۱۹۰۰۱۹۵۰۲۰۰۰گفته‌شده رویدادزادروزدرگذشت1698 — Erasmus Bartholin — Danish physician, mathematician and physicist (Latin Bartholinus) who discovered the optical phenomenon of double refraction. In 1669, Bartholin observed that images seen through Icelandic feldspar (calcite) were doubled and that, when 1845 — Faraday discovers diamagnetism — In 1845, Michael Faraday, working in his laboratory at the Royal Institution, hung a piece of heavy glass between the poles of an electro-magnet and observed that the glass aligned itself across the lines of force of the m 1869 — Nature journal first issue — In 1869, the first issue was published of the journal Nature, editted by astronomer Sir Norman Lockyer. The first issue included articles on astronomy, plants, moths, science teaching in schools, an obituary for Thomas Graham, 1921 — Mary Sherman Morgan — Mary Sherman Morgan, American scientist and engineer (died 2004) — Mary Sherman Morgan was an American rocket fuel scientist credited with the invention of the liquid fuel Hydyne in 1957, which powered the Jupiter-C rocket that boost 2011 — Norman Ramsey — Norman Foster Ramsey was an American physicist who shared (with Wolfgang Paul and Hans Georg Dehmelt) the 1989 Nobel Prize for Physics in 1989 for “for the invention of the separated oscillatory fields method and its use in the hydrogen ma ۱۸۴۵ — شیشه هم به میدان مغناطیسی پاسخ داد ۱۸۶۹ — شمارهٔ نخست مجله‌ای برای علم ۱۹۴۳ — بحرانی شدن راکتور ایکس-۱۰ ۱۹۴۳ — راکتور X-10 بحرانی شد ۱۶۹۸ — اراسموس بارتولین (Erasmus Bartholin)، کاشف پدیدهٔ شکست دوگانهٔ نور در بلور، درگذشت. ۱۹۲۱ — مری شرمن مورگان (Mary Sherman Morgan)، پژوهشگر سوخت موشک و توسعه‌دهندهٔ هایداین، به دنیا آمد. ۲۰۱۱ — نورمن رمزی (Norman Ramsey)، پژوهشگر روش‌های دقیق سنجش گذارهای اتمی و ساعت‌های اتمی، درگذشت.
فیزیک و شیمیریاضی و فناوریدیگرمنبع‌ها

روزهای دیگر سال

هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.

تقویم علمی هر روز در تلگرام

هر روز در تلگرام

این را هر روز در تلگرام بگیرید

تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکی‌پدیا، ویکی‌داده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین