مقیاس بورتل Bortle scale

جان ای. بورتل، اخترشناس آماتور آمریکایی، این مقیاس را برای کمک به رصدگران ساخت تا کیفیت آسمان مکان رصد را با نشانه‌های ساده توصیف کنند. هر درجه با چیزهایی که با چشم دیده می‌شود، مثل کم‌نورترین ستارهٔ قابل دیدن، جلوه‌ی راه شیری و نور زمینه تعریف شده است.

درجه‌های مقیاس بورتل

مقدار دقیق این اعداد در منابع کمی متفاوت است، ولی ترتیب و مفهوم یکی است. در آسمان درجهٔ ۱ راه شیری چنان روشن است که سایه می‌اندازد و نور زودیاکی و پادتاب هم دیده می‌شوند؛ در درجهٔ ۲ هم راه شیری با جزئیات فراوان و نور زودیاکی دیده می‌شود. در درجهٔ ۸ و ۹ حتی راه شیری کاملاً ناپدید است و فقط ستارگان روشن و سیاره‌ها دیده می‌شوند.

چرا مهم است؟

مقیاس بورتل مقصد رصد را برای ستاره‌شناسان آماتور و عکاسان معین می‌کند و ابزاری ساده برای مستندسازی آلودگی نوری است. بر اساس آن می‌توان فهمید با چه تلسکوپی و برای دیدن کدام اجرام، مثل سحابی‌ها یا کهکشان‌ها، به کجا برویم. در مقابل، اندازه‌گیری‌های دقیق‌تر امروزی از دستگاه‌های سنجش درخشندگی آسمان (SQM) و نقشه‌های ماهواره‌ای بهره می‌برند.

چگونه آسمان خود را بسنجیم؟

ساده‌ترین راه شمارش کم‌نورترین ستارگان دیده‌شده در یک صورت فلکی مانند دب اکبر است. هر چه ستارهٔ ضعیف‌تری ببینید، آسمان تاریک‌تر است. چشم باید دست‌کم ۲۰ تا ۳۰ دقیقه با تاریکی سازگار شود.

پرسش‌های رایج

### مقیاس بورتل چیست؟
مقیاس بورتل درجه‌بندی ۱ تا ۹ برای توصیف تاریکی آسمان شب است که از رصد با چشم غیرمسلح ساخته شده است.

### درجهٔ ۱ بورتل یعنی چه؟
درجهٔ ۱ یعنی تاریک‌ترین آسمان ممکن زمین؛ راه شیری با جزئیات فراوان دیده می‌شود و کم‌نورترین ستارگان قابل‌دیدن حدود قدر ۷٫۶ و بیشتر هستند.

### آسمان شهرها چه درجه‌ای است؟
آسمان شهرهای بزرگ معمولاً درجهٔ ۸ یا ۹ است و بیشتر ستارگان و کل راه شیری دیده نمی‌شوند.