ابرماه Supermoon

ابرماه اصطلاحی است که رسانه‌ها و دوستداران آسمان به کار می‌برند. مدار ماه دایره‌ای کامل نیست؛ فاصلهٔ آن از زمین از حدود ۳۵۶ هزار تا حدود ۴۰۷ هزار کیلومتر تغییر می‌کند. هرگاه ماه کامل نزدیک نقطهٔ حضیض باشد، ابرماه رخ می‌دهد. این اصطلاح را ریچارد نول، طالع‌بین آمریکایی، در سال ۱۹۷۹ ساخت و بعداً در رسانه‌ها فراگیر شد.

ابرماه چگونه رخ می‌دهد؟

دو چیز باید هم‌زمان شود: ماه در فاز کامل (یا نو) باشد و در نزدیکی حضیض مدارش قرار گیرد. دورهٔ تکرار فازها (حدود ۲۹٫۵ روز) با دورهٔ حضیض به حضیض (حدود ۲۷٫۶ روز) یکی نیست؛ بنابراین این دو در سال چند بار با هم همراه می‌شوند. تعریف رایج می‌گوید ماه باید در ۹۰ درصد نزدیک‌ترین فاصله‌اش باشد، پس سالی دو تا چهار بار ابرماه خواهیم داشت. چون تعریف قطعی وجود ندارد، شمارش‌ها اندکی با هم تفاوت دارند.

ابرماه چقدر بزرگ‌تر و روشن‌تر است؟

در مقایسه با ماه کاملی که در دورترین نقطه (اوج مدار) است، قطر ظاهری ابرماه تا حدود ۱۴ درصد و روشنایی‌اش تا حدود ۳۰ درصد بیشتر است. اما در مقایسه با ماه کامل معمولی، این تفاوت بسیار ناچیز است و بدون مقایسهٔ مستقیم تقریباً دیده نمی‌شود. بسیاری از عکس‌های فریبندهٔ ابرماه با توهم ماه ساخته می‌شوند؛ ماه نزدیک افق در برابر درخت و ساختمان بزرگ‌تر به نظر می‌رسد، حتی اگر ابرماه نباشد.

تأثیر بر جزر و مد

نزدیک بودن ماه نیروی کشندی را کمی افزایش می‌دهد، و ابرماه می‌تواند جزر و مد را اندکی قوی‌تر کند. این اثر معمولاً چند سانتی‌متر است و تنها همراه با طوفان یا عامل‌های دیگر می‌تواند سیل‌های ساحلی را شدیدتر کند. ابرماه ربطی به زمین‌لرزه یا بلایای طبیعی ندارد؛ این ادعا شواهد علمی ندارد.

پرسش‌های رایج

### ابرماه چیست؟
ابرماه ماه کاملی است که نزدیک حضیض مدارش رخ می‌دهد و کمی بزرگ‌تر و روشن‌تر دیده می‌شود. این یک اصطلاح عامیانه است و تعریف رسمی نجومی ندارد.

### ابرماه چند بار در سال رخ می‌دهد؟
ابرماه معمولاً سالی دو تا چهار بار اتفاق می‌افتد، بسته به تعریفی که به کار می‌رود. بیشتر وقت‌ها چند ابرماه پشت سر هم دیده می‌شود.

### آیا ابرماه با چشم دیده می‌شود؟
تفاوت ابرماه با ماه کامل معمولی حدود ۷ درصد در قطر است و بدون مقایسه به‌سختی دیده می‌شود. بزرگ‌تر بودن آن نسبت به ماه در اوج مدار آشکارتر است.

### آیا ابرماه خطرناک است؟
نه. ابرماه فقط اندکی جزر و مد را بیشتر می‌کند و ارتباطی با زمین‌لرزه یا آتش‌فشان ندارد. ادعاهای هشداردهنده دربارهٔ آن پایهٔ علمی ندارند.